Κυρίες και κύριοι,

Από την εποχή που ασχολήθηκα για πρώτη φορά, μαθητής, με το αρχαίο δράμα, πάντα με εντυπωσίαζε ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούσε το εικαστικό στοιχείο και ο λόγος μέσα στο σύνθετο αυτό καλλιτεχνικό δημιούργημα, που είναι το θέατρο, και ιδιαίτερα το αρχαίο δράμα και πάντα με εντυπωσίαζε το γεγονός ότι ο λόγος ήταν παρακλητικός της παρουσίας των προσώπων με μια σειρά από δεικτικά, δεικτικές αντωνυμίες, «ιδεώδαι». Ο χορός ή τα πρόσωπα υποδέχονται στην σκηνή το προσωπείο, και πάντα με ένα εικαστικό σχόλιο, «Να, η Ισμήνη έρχεται με δάκρυα, τα οποία κυλάνε από τη στέλη του προσώπου της».

H αφέλεια της εποχής με οδήγησε στη πρώτη εκτίμηση ότι πιθανόν ήταν αυτό που ονομάζουμε, στο θεατρικό λεξιλόγιο, εσωτερικές, μέσα στην ίδια την ποιητική διαδικασία, σκηνικές οδηγίες. Ένας σημερινός θεατρικός συγγραφέας θα έβαζε σε παρένθεση: μπαίνει η Ισμήνη, δακρυσμένη. Μη έχοντας τέτοιου είδους ευχέρεια ο αρχαίος ποιητής ενέτασσε, αυτή ήταν η δική μου τότε υπόθεση, τις σκηνικές οδηγίες μέσα στο ποιητικό γεγονός. Αυτό συμβαίνει και με τον Σαίξπηρ.

Πίστευα λοιπόν ότι ήταν απλώς έμμεσες οδηγίες προς τον σκευοποιό, σ’ αυτόν δηλαδή που θα έφτιαχνε το προσωπείο, το πώς θα έπρεπε να είναι το πρόσωπο, που θα έμπαινε στη σκηνή, πως θα πρέπει να έχει κατασκευαστεί το προσωπείο βάσει της ποιητικής σύλληψης και του ήθους του προσώπου. Επέρασαν πολλά χρόνια, να ωριμάσει κανείς για να αντιληφθεί ότι αυτό ήταν μια άλλου είδους διαδικασία και δεν ήταν τόσο μια πρώτη φθηνή τεχνική της θεατρικής γραφής, αλλά ήταν μια, για να μιλήσουμε και τη γλώσσα των βυζαντινών, αλληλοπεριχώριση. Από τη μια μεριά, ο λόγος γεννούσε, κατά κάποιον τρόπο, την εικόνα και η εικόνα έδινε υπόσταση στο λόγο. Το ένα βάθαινε το άλλο. Αυτό σημαίνει αλληλοπεριχώριση. Μια σχέση αμφιμονοσήμαντη, θα λέγαν οι μαθηματικοί.

Αυτή ήταν και η εντύπωση που μου έδωσε αυτό το σύνθετο έργο που έχουμε σήμερα εδώ τη χαρά να παρουσιάζουμε. Δεν είναι τίποτα πριν και μετά, ούτε ρώτησα καν το φίλο μου και παλιό μου μαθητή το Γιώργο το Δουατζή τι προηγήθηκε, και δεν με ενδιαφέρει, αν προηγήθηκαν τα πορτραίτα του Αμάραντου και σχολιάστηκαν, του εστάλησαν επιστολές από το Γιώργο ή αν εκείνος έκανε εικόνα το λόγο.

Δε μ’ ενδιαφέρει. Τώρα πια είναι καταδικασμένα να συνυπάρχουν, σ’ αυτό που είναι, σε τελευταία ανάλυση, η γνώση, γιατί είναι γνώση.

Εν παρενθέσει, θυμίζω μονάχα ότι η ερωτική πράξη στην Αγία Γραφή είναι με το ρήμα «γνωρίζειν» «και εγνώρισε τη γυναίκα αυτού». Δεν έχω δει πιο συνταρακτική, αν θέλετε, διατύπωση για την ερωτική πράξη από αυτή τη βαθιά γνώση που είναι ουσιαστικά η μείξη δύο σωμάτων. Αυτή εδώ λοιπόν η αλληλοπεριχώριση, αυτή η σμίξη, αυτή, επιτρέψτε μου τη λέξη, «συνουσία», τη διαπιστώνουμε σ’ αυτήν εδώ την τολμηρή, θα έλεγε κανένας, παράσταση. Γιατί είναι μια παράσταση. Που τη βλέπω έτσι από τη μια μεριά είναι τα προσωπεία του Αμάραντου και από την άλλη μεριά είναι ένας χορός που τα υποδέχεται και που τους δανείζει προσωπικό μύθο. Όταν έβγαινε το προσωπείο στη σκηνή, δεν είχε μύθο. Δεν ξέρανε από πού προέρχεται και τι πιστεύει, έπρεπε να έρθει o χορός ή ο συνομιλητής, το άλλο πρόσωπο του έργου, για να το σημασιοδοτήσει, να του δώσει δραματική υπόσταση, να το τοποθετήσει μέσα στην πράξη, να το κάνει πρόσωπο των δρωμένων, να μην είναι ανεξάρτητο και μοναχικό, να πάρει λόγο για να είναι δια του λόγου υπαρκτό μέσα στο χώρο, πως το λένε, της μίμησης, της πράξεως.

Τα πορτραίτα του Αμάραντου γίνονται βαθύτερα με το λόγο του Δουατζή. Έχουν ένα μύθο. Έχουν προσωπική περιπέτεια. Έχουν πάθη. Έχουν απορίες. Έχουν αδιέξοδα. Δηλαδή γίνονται δραματικά πρόσωπα. Αλλά, για να το κατορθώσει κανένας αυτό, πρέπει να μπει μέσα στην ουσία της επικοινωνίας με το προσωπείο. Είχα κάποτε μια τρομακτική εμπειρία όταν συνεργάστηκα πριν από πολλά χρόνια, εδώ στην Ελλάδα, με τον μεγάλο, ας μου επιτρέψετε να το πω, χειριστή σκευής, χειριστή προσωπείων, τον TapaSudana. Ο TapaSudana είναι ένας Μπαλινέζος μεγάλος καλλιτέχνης – στην Ευρώπη τώρα ζει – συνεργάτης του PeterBrook, ο οποίος διδάσκει στην Ευρώπη τη χρήση των προσωπείων όπως παραδίδονται από την μπαλινέζικη μεγάλη παράδοση του τελετουργικού θεάτρου. Αυτός λοιπόν, όταν δίδασκε εδώ σε μια ομάδα, σεμινάριο νέων ηθοποιών, τη χρήση της μάσκας και τότε έκανε μία διάκριση, την οποία κατά καιρούς έχω καταθέσει, ότι είναι άλλο πράγμα η μάσκα, άλλο πράγμα η persona και άλλο πράγμα το προσωπείο, λέγοντας συνήθως, παραλλάζοντας την ηρακλείτεια φράση ότι «η μάσκα κρύπτει, η persona λέγει, αλλά το προσωπείο σημαίνει», μυούσε τους μαθητές, τους υποψήφιους, αν θέλετε, χρήστες της μάσκας να την αποδεχθούν τη μάσκα αυτή, πρώτα ως αντικείμενο. Έβαζε τη μάσκα απέναντι από τον ηθοποιό και τον μυούσε σε μια διαδικασία ερωτική, σε μια σχέση σχεδόν σαρκική, όπου ο μαθητής ο υποψήφιος να φορέσει, να «φέρει» το προσωπείο έπρεπε να αφομοιώσει τη μάσκα, σχεδόν να την παρακαλέσει να τον δεχτεί. Την έβαζε απέναντι και προσπαθούσε να τη βάλει μέσα του, να την κάνει δική του, ώστε να μπορεί να αξιωθεί, κάποια στιγμή, να μιλήσει δια αυτής. Αυτή τη μυστική σχέση τη διαπιστώνω σ’αυτό εδώ το βιβλίο, μια μυστική σχέση που έχεις την εντύπωση ότι πραγματικά αυτές οι περσόνες που υπάρχουν εδώ, αυτά τα προσωπεία, έχουν μελετηθεί κατά τέτοιον τρόπο ή εξέφρασαν κάποια στιγμή, αν έπονται τα πορτραίτα του Αμάραντου, του λόγου, έχουν ουσιαστικά λάβει λόγο, έχουν αξιωθεί το λόγο του Δουατζή, ή το αντίστροφο ο Δουατζής αφομοίωσε αυτά τα προσωπεία, τα έκανε δικά του και μίλησε μέσα από αυτές τις, πως το λένε, από αυτά τα συμφραζόμενα της δομής τους. Και αυτό είναι μια υψηλή ποιητική υποκριτική. Αυτό διαπιστώνω εδώ ότι είναι μια υψηλή ποιητική υποκριτική, δηλαδή μια υποκριτική δια του λόγου. Μια μίμηση πράξεως δια του λόγου πια. Είναι ένα θέατρο, θέατρο κανονικό, όπου διαδραματίζεται αυτός ο διάλογος, αυτά τα προσωπεία μονολογούν ή με αυτά τα προσωπεία ακούνε το Δουατζή συμπαίκτη, συμπρωταγωνιστή στο δράμα τους και εμείς όλοι είμαστε το θέατρο. Θεώμεθα αυτή την πράξη, είναι απέναντί μας. Είναι πολύ σημαντικό το βιβλίο ή πολύ σημαντικό σαν ενέργεια, δηλαδή είναι πολύ τολμηρό στην ίδια του τη φύση. Όταν ο καθένας αρχίσει να το μελετάει θα διαπιστώσει αυτήν την πραγματικά σημαντική συνουσία. Αυτό το σμίγειν, κατά κάποιον τρόπο του λόγου, με την εικόνα της μορφής της εικαστικής με τη γραπτή σκέψη.

Ευχαριστώ πολύ.

Η έννοια της επιστολής προϋποθέτει μια απουσία. Ο έγγραφος λόγος αποστέλλεται στον απόντα αποδέκτη. Στο έργο των Γ. Δουατζή και Μ. Αμάραντου η απουσία δεν επεκτείνεται αλλά ακυρώνεται καθώς το μήνυμα παίρνει το χαρακτήρα θεατρικής κραυγής και τα πρόσωπα, φθαρμένα και φοβισμένα από την ανάσυρσή τους, καθρεφτίζονται απατηλά.

Η σχέση του Δουατζή με την ανθρώπινη εικόνα ακολουθεί, έστω και άθελα της, την πατερική ρήση: «πρώτα αγαπάς το πρόσωπο και μετά το γνωρίζεις». Αυτή η απόδοση αγάπης εξελίσσεται σε ένα παίγνιο μνήμης, αφού τα πρόσωπα ανασύρονται από το συλλογικό ασυνείδητο και ενσαρκώνονται κάθε φορά διαφορετικά. Βαπτίζονται με ονόματα – σύμβολα, χωρίς επίθετα. Άλλωστε το επίθετο είναι ένα από τα στοιχεία της ασημαντότητας μας.

Οι «έρωτες» του Δουατζή προσφέρουν στο ζωγράφο Αμάραντο την αφορμή να ακολουθήσει την παράδοση των πορτραίτων. Πρόσωπα – μνήμες που προσποιούνται ότι υπάρχουν και που και που, όσο τα παρατηρείς, νοιώθεις να σου ψιθυρίζουν δυο – τρεις ακατανόητες λέξεις μιας χαμένης γλώσσας. Τα πρόσωπα αυτά ανασταίνονται μέσα από τις επιστολές, δημιουργώντας μια διαλεκτική λόγου – εικόνας που συνορεύει αρχετυπικά με τον κινηματογράφο. Όμως αυτές οι μορφές δεν έχουν τίποτα το ιστορικό. Παρουσιάζονται στο θέατρο της καθημερινής ζωής ως ρόλοι και ξεπερνούν τη σχηματοποίηση τους αναζητώντας το Αιώνιο. Αυτό είναι και το στοίχημα του Δουατζή. Παλεύει, με μια ιδιαίτερη γραφή, να νικήσει τη ματαιότητα επανακαθορίζοντας τη σχέση του με το Χρόνο.

Ανάμεσα στη δημιουργία και στην έκδοση των επιστολών περικλείεται η ιδέα ενός δράματος που δεν επαναλαμβάνεται και εκτυλίσσεται μια φορά μόνο για τους δημιουργούς του. Ο Δουατζής βγαίνοντας μέσα από ιδέες και έννοιες που η μεταμοντέρνα κυριαρχούσα ιδεολογία ονομάζει παρωχημένες, εξακολουθεί να υποστηρίζει, δυναμικά, τους εκπεπτωκότες του κόσμου. Δημήτρης, Κατερίνα, Φοίβος, γίνονται σύμβολα της πτώσης, μιλούν την ίδια γλώσσα, χωρίς μέχρι να «εμφανιστούν» να έχουν συνείδηση των δεσμών που τους ενώνουν.

Ο Δουατζής, με τη συνδρομή του Αμάραντου, γίνεται οργανωτής αυτής της συνύπαρξης με στόχο αυτό που επαγγέλλεται αλλά ταυτόχρονα είναι μέρος της ύπαρξης του: την επικοινωνία. Σαν να λέει ο Δουατζής:

• Ο λόγος μας βοηθά να συντρίψουμε το φόβο.
• Πριν το τέλος κάθε σχέσης εμφανίζεται η κορύφωσή της.
• Πεποίθηση μου ότι τα πρόσωπα ανασταίνονται και άρα τίποτα δεν χάνεται.
• Ελπίζω ότι μετά το λόγο, πάλι ο λόγος θα είναι κυρίαρχος.

Ταυτόχρονα οι επιστολές υπενθυμίζουν την πίστη του Δουατζή στη ζωή. Υπάρχουν υμνητικές αναφορές, ως μια παρακαταθήκη στις γενιές που ακολουθούν και με τις οποίες ο συγγραφέας είναι ήδη φίλος. Δεν συμβουλεύει, προτρέπει. Τον Δουατζή δεν τον τσάκισε όπως πολλούς άλλους, φίλους και μη, η ήττα της Αριστεράς. Στην περίπτωσή του λειτούργησε αντίστροφα. Όσο έβλεπε το Σύστημα να μεταλλάσσει ζωές, ανθρώπους, αξίες, τόσο πάλευε με τον εαυτό του να ρίχνει τις μάσκες, πρώτα απ’ όλα τη δική του, να ξεγυμνώνει και να ξεγυμνώνεται δημόσια, να σέβεται και ταυτόχρονα να ασεβεί. Να στρέφει το ενδιαφέρον του στις πραγματικές ανάγκες κι όχι σε αυτές που το Σύστημα εμφανίζει ως πραγματικές, επεκτείνοντας την αλλοτρίωση. Ταυτόχρονα, η δική του θρησκεία είναι ο Έρωτας, σαν ένας διαρκής ύμνος που φτάνει στην αγιοσύνη. Μικρές χαρές της ζωής γίνεται το υλικό μάχης του απέναντι στους «δικτάτορες του πολιτισμού» μας, στους κατέχοντες τη γνώση, την υψηλή τεχνολογία, το χρήμα…Και η φύση πάντα παρούσα ως το καταφύγιο του.

Οι επιστολές του Δουατζή δεν φλερτάρουν με την ηρεμία. Διαπνέονται από το ανήσυχο τρέμουλο κάθε συνείδησης που κατανοεί ότι η κρίση του κόσμου δεν αναγνωρίζεται μόνο στον μακρόκοσμο της Ιστορίας, αλλά και στον μικρόκοσμο της ψυχής. Χρησιμοποιεί έτσι τις λέξεις μικροσκοπικά, τολμώντας μέσω αυτού να εκτεθεί. Γιατί κάθε δημόσια εξομολόγηση είναι μια έκθεση του βαθύτερου και παλλόμενου στοιχείου της ύπαρξης μας. Ίσως γιατί το παιχνίδι για την εύρεση της Αλήθειας, που για πολλούς είναι μεταφυσική πολυτέλεια, για το Δουατζή γίνεται τρόπος ζωής. «Να αποτινάξεις μάσκες και ψεύτικες ενοχές», λέει ο ίδιος, οξύνοντας τη σύγκρουση του με τη μικροαστική ηθική, που έχει επικαθίσει πάνω στον πολιτισμό μας. Ξέρει καλά ο συγγραφέας ότι πρέπει να γυρίσει… πίσω για να βρει το Ήθος, που είναι εσωτερική ανάγκη κι όχι σύνολο κανόνων που επιβάλλονται.

Όλοι όσοι αναζητούν τον Άλλο, γράφουν στους απόντες, αδιάφοροι αν λάβουν απάντηση. Άλλωστε το πρόσωπο ενσαρκώνεται και γίνεται ομορφότερο όταν δεν απαιτείς από αυτό. Τότε σε αναζητεί και αποφασίζει να υπάρξει μέσα από σένα. Η λατρεία του εικονοποιείται μόνο όταν αγαπηθεί αληθινά και δεχτεί την προσφορά σαν μύχιο πόθο του φορέα της αγάπης. Ο Δουατζής υιοθετεί την απόσταση, την απουσία, την έλλειψη για να τις ακυρώσει. Μεθάει με τα πρόσωπα και έτσι ξεπερνάει τη φαντασιακή τους υπόσταση. Ταυτόχρονα, τα αμφισβητεί, γνωρίζοντας ότι η γλυπτική, τέχνη οικογενειακά συγγενής του, είναι μια τέχνη ανολοκλήρωτη. Ακόμα κι όταν σμιλεύεις λέξεις. «Ο πατέρας» γράφει «έφυγε οριστικά». Και άλλωστε πώς να τον σχηματίσεις, αφού «σαν τον άγγελο γυρίζει πάνω από το γκρεμό», θα συμπληρώσει ο νομπελίστας ποιητής.

Ο Αμάραντος, με τη σειρά του, πετυχαίνει να ανατρέψει την παγίδα της αναπαραστατικής ζωγραφικής και να ζωγραφίσει μνήμες. Αποτυπώνει στα πρόσωπα την ανάσυρσή τους από το μη Είναι στο μη Είναι Ακόμη, στον ου- Τόπο που είναι εν δυνάμει νέος Τόπος. Πρόσωπα – τοπία, γοητευτικά και σκληρά μαζί, συνθέτουν ένα «μυστικό δείπνο». Ο Αμάραντος ζωγραφίζει με λογική του γενέθλιου χώρου της Μεσογείου και αξιοποιεί γραμμές, χρώματα, καταφέρνοντας έτσι να υπενθυμίσει ότι τα υλικά του παρελθόντος είναι εξίσου μοντέρνα, όταν τα αξιοποιείς με γνώση και αγάπη κι όχι ως στοιχεία τεχνικής επίδειξης.

Τα ανθρώπινα τοπία των Δουατζή και Αμάραντου μοιάζουν με τα φυσικά τοπία της Μάνης. Για όσους έχουν επισκεφτεί αυτήν την πλευρά της γης, καταλαβαίνουν ότι το Απόλυτο δεν είναι ανθρώπινη εφεύρεση. Είναι φυσική συνέχεια. Ο συγγραφέας και ο ζωγράφος κάθισαν στην άκρη των βράχων. Πίσω τους, ξερό και άνυδρο, το βουνό. Μπροστά τους το γαλάζιο της Μεσογείου. Και στο βλέμμα τους «περισυλλογή και θλίψη». Τα βλέπουμε τα πρόσωπα σας Μιχάλη, Γιώργο. Οδηγούν το ένα το άλλο σε αυτήν τη μυστική πομπή πάνω στο λόφο. Γυμνά τη νύχτα «θα φτάσουν στη μητρώα στέγη». Το σκοτάδι της θα το φωτίσει η ύπαρξή σας.

Είπαν, έγραψαν

Ένας διάλογος Τέχνης. Πορτρέτα που γεννούν ποιητικές επιστολές. Ο Γ. Δουατζής μιλά με ένα πάθος μεταδοτικό και συγκινητικό για να κηρύξει ότι η πόρτα της καρδιάς και του μυαλού χρειάζεται να μένουν πάση θυσία ανοιχτές.
ΤΑ ΝΕΑ

Επιστολές στον καινούργιο κόσμο. Ο Γ. Δουατζής με εξομολογητική διάθεση, μας συστήνει τη συνομιλία του με τη ζωγραφική του Μ. Αμάραντου. Δέσιμο αρμονικό εικαστικής και λογοτεχνικής δημιουργίας.
Ελευθεροτυπία

Ένας κύκλος ανεπίδοτων γραμμάτων, που μπορεί να έχουν αποδέκτη οποιονδήποτε από μας.
Ριζοσπάστης

Ποιητικές επιστολές με δοκιμιακό χαρακτήρα, που στην ουσία ανακαλούν όλα τα προβλήματα του σήμερα, σε ένα δύσκολο κόσμο.
Εξπρές της Κυριακής

Όσο μας γοητεύει ο χρωματιστός κόσμος του Αμάραντου, άλλο τόσο μας σαγηνεύει, μας καθηλώνει ο λεκτικός κόσμος του Δουατζή.
7 Μέρες TV

Έργο πρωτότυπο. Ολοκληρωμένο
Ναυτεμπορική

Επιστολή με θησαυρούς. Εκπλήσσει ευχάριστα.
Τηλέραμα

Υπέροχος συνταιριασμός λόγου και εικόνας, που κάνει την ψυχή να νιώθει αέναη σε τούτον τον μικρόκοσμο.
Ραδιοτηλεόραση

Έργο συλλεκτικό. Απευθύνεται σε όλους
Η Χώρα

Ο Αμάραντος, πετυχαίνει να ανατρέψει την παγίδα της αναπαραστατικής ζωγραφικής και να ζωγραφίσει μνήμες.… Αυτό είναι και το στοίχημα του Δουατζή. Παλεύει, με μια ιδιαίτερη γραφή, να νικήσει τη ματαιότητα, επανακαθορίζοντας τη σχέση του με το Χρόνο.
Βασ. Μαζωμένος , σκηνοθέτης

Το συστήνω ανεπιφύλακτα. Κρύβει μέσα του μαγεία…
Δημ. Κωνσταντάρας δημοσιογράφος, συγγραφέας

Δείγμα Γραφής

 Είπαν Έγραψαν

Eίναι καλύτερα σε ένα κελλί όμηρός τους ‘Ομηρε να νιώθεις στα αλήθεια ότι βρίσκεσαι φυλακισμένος παρά να έχεις την αυταπάτη μιας ελευθερίας… και συ είσαι υποχρεωμένος να ζεις διχασμένος ονειροπόλος γεμάτος δικαιολογίες για τις ενοχές σου γιατί είναι αργά πολύ αργά τώρα για κείνη την επανάσταση και το έμαθες καλά ότι θα σε εξουσιάζουν και το ξέρεις και θα σε φιμώνουν… γιατί εσύ κρέας περιφερόμενο με ένα μυαλό ανύπαρκτο αφού δεν το εισπράττουν οι άλλοι βογκάς και σπέρνεις δικαιολογίες αφήνοντας σε εύθετο χρόνο τις δημιουργικές εξάρσεις γιατί σε έμαθαν να μεταθέτεις συνέχεια ανάγκες και οι ιεραρχήσεις σου μετράνε στο δικό τους μέτρο… το ξέρεις αλλά επιμένεις να σχεδιάζεις με τα ακροδάχτυλα στον άνεμο γιατί σε έμαθαν να έχεις γυναίκα ερωμένη αγαπημένη γονείς που αγαπάς κι εξαρτώνται από σένα να έχεις παιδί που το λατρεύεις κι είναι δικαιολογία ύπαρξης για σένα λες και δεν είναι δικαιολογία ύπαρξης όλα τα άλλα κάθε σου στιγμή η ανάσα σου η ίδια που όμως έχει συνεχή ανάγκη επιβεβαίωσης για να υπάρχεις και να είσαι καταγραμμένος σε μητρώα αρρένων θηλέων ή ομοφυλόφυλων που σε θέλουν με έναν αριθμό να σε συνοδεύει μέχρι να πεθάνεις σε μια ταυτότητα που δεν απεικονίζει παρά ένα τίποτα ένα άλλο από αυτό που είσαι ή ένα ίδιο με όλους τους άλλους γύρω σου αφού όλοι έχουν μια ταυτότητα κι έναν αριθμό που δεν σημαίνει τίποτα για σένα αλλά πολλά για τούς άλλους και έχει σχέση με την ενηλικίωσή σου αφού με τόσο καμάρι την πήρες στα χέρια και σε έχρισαν πολίτη με δικαιώματα και υποχρεώσεις στα μέτρα τους πάντα… δεν επέλεξες εσύ αλλά άλλοι που με τη σειρά τους είναι το ίδιο με σένα άβουλοι κομπάρσοι… και οι στιγμές σου αιώνες που δεν τις κατάλαβε κανείς πάρεξ κάποιοι το ίδιο ανεμοπαρμένοι σαν εσένα μικροί και τεράστιοι ηλίθιοι κι ευφυείς ανάλογα τις στιγμές και σε κάνουν συντροφιά γιατί είσαι άλλοθι στη χυδαιότητά τους και συ υπάρχεις μέσα από αυτόν το συγχρωτισμό και νιώθεις ότι σε θέλουν σε εκτιμάνε αλλά δεν κατάλαβες ποτέ πόσο σε χρησιμοποιούν… και δεν ξέρεις καν ποιός είσαι γιατί ήρθες πώς και γιατί θα φύγεις ξαφνικά χωρίς να ενοχληθεί στα αλήθεια κανείς από την απουσία σου παρά μόνο αυτοί που επίσης υπήρχαν επειδή τους επιβεβαιώνεις την ύπαρξη… και μπορείς να τους εξαπατήσεις κιόλας ζωγραφίζοντας το κελλί τους τοίχους της φυλακής με παράθυρα κι ανεμώνες με θάλασσες και ταξίδια με κορίτσια όμορφα και έγκαυλες γυναίκες με μολύβια και χαρτιά με μουσικές και τραγούδια με αυταπάτες και στόχους ζωής με κοροϊδευτικές γκριμάτσες και καρβέλια με αγάλματα αρχαιότητας και φουστανέλες με δέντρα καταπράσινα κι αποκαΐδια με λεωφόρους όπου τεράστια πλήθη διαδηλώνουν το δίκιο τους θαμμένο δεκαετίες πίσω κι έτσι θα κάνουμε την αυταπάτη πραγματικότητα κι έπειτα – όπως έγραψε ο Λειβαδίτης- μπορεί να ζωγραφίσεις και μια πόρτα στον τοίχο και να φύγεις…

ΠΕΤΡΟΣ

Πέτρο, δεν θα σου πω ποτέ τι σκέφτομαι σε όλο το εύρος του μυαλού μου. Θέλω. Αλλά είμαι ανίκανος να καταγράψω τα πράγματα με λέξεις, με τη δική σου ματιά. Aν το κατάφερνα, θα ήταν κάτι σαν την απόλυτη μοιρασιά. Αυτήν που ονειρεύονται οι ερωτευμένοι. Mιλάμε για το ανέφικτο. Kι εδώ η προσπάθεια σημαίνει πολλά. Eίναι το χέρι που απλώνεις. Χωρίς ντροπή. Για να το πιάσει ο άλλος.

Και ζηλεύω. Και λυπάμαι τα χρόνια που έρχονται μπροστά σου. Γιατί οι ανακαλύψεις που θα κάνεις, το ξέρεις αλλά δεν το αποδέχτηκες ποτέ, δεν είναι και τίποτα σπουδαίο. Mιά καθημερινότητα απλή, μπλεγμένη με πρόσωπα. Με ανούσια κυρίως γεγονότα. Xαρές, λύπες, χαρές κυρίως της στιγμής. Γιατί κατά ένα περίεργο τρόπο, πάντα οι χαρές είναι στιγμιαίες. Οι λύπες διαρκούν πολύ. Μετά στο υπόσχομαι, πολύ γρήγορα αρχίζουν οι αναπολήσεις.

Kαι θα αναρωτιέσαι κάθε στιγμή, γιατί έγινε έτσι η προηγούμενη. Οι όποιες εξηγήσεις θα είναι εξάρτηση της βούλησής σου και μόνο. Πάντα η αλήθεια, θα είναι η αλήθεια σου κι όχι των άλλων. Eννοιες όπως φιλία και άλλες, θα φεύγουν. Για να νοιώσεις μεγαλώνοντας πόσο μόνοι είμαστε.

Kαι δε θα σε πονάει η μοναξιά, αφού οι αυταπάτες μπόλικες. Ούτε θα φοβάσαι το θάνατο κάποτε. Αυτή την τελευταία πράξη ζωής. Θα ξέρεις ότι κάθε στιγμή έχει κάτι όμορφο. Κάτι απωθητικό. Προσπαθώντας να μην αποδείξεις τίποτα στους άλλους. Και κυρίως στον εαυτό σου. Ετσι, θα έχεις κάνει το πρώτο βήμα στην ελευθερία.

 …Εκεί στα σημάδια του πόνου σε κάθε πρόσωπο, εγώ Πέτρο μετράω τους γενναίους.

 …Τώρα, βουτάω στην ηρεμία. Περνάω διακοπές παλιμπαιδισμού. Σε μια χώρα που διψασμένη για οράματα κι αυταπάτες, ζητάει βοήθεια από δημαγωγούς. Οι οποίοι ξέχασαν ως και τους φθόγγους της γλώσσας μας και δεν αρθρώνουν αξίες ζωής, έστω λόγο πολιτικό για να δικαιολογήσουν την ύπαρξή τους.

Σούρουπο τώρα ατόφιο. Και δεν ξέρω. Η νύχτα τους η μεγάλη σε διάρκεια, η ατέλειωτη νύχτα τους, αν τους γίνει ποτέ αντιληπτή. Tο μόνο που ξέρω σίγουρα, είναι ότι  η νύχτα -τους και -μας, άρχισε. Και κανείς δεν το είδε τόσο καθαρά, όσο τώρα εγώ, που το σούρουπο με βυθίζει στο βυσσινί του και χάνεται πέρα στον ορίζοντα, ανάμεσα θάλασσα κι ουρανό.

Το ερώτημα πάντα το ίδιο αιώνες: Πώς αντέχει τόσα μεγάλα όνειρα, ένας τόσο μικρός τόπος; Πώς;

Ο καλός φίλος ζωγράφος Μιχάλης Αμάραντος μου ζήτησε να του γράψω λίγα “Μικρά”, αυτά που γράφω εν είδει αφορισμών, για να συνοδέψουν μία έκδοση με πορτραίτα που είχε ζωγραφίσει. Τον ρώτησα αν ήταν πορτραίτα υπαρκτών προσώπων και μου απάντησε όχι. Του πρότεινα να ονοματίσω τα πορτραίτα και να τους απευθύνω από ένα γράμμα. Έτσι άρχισα να γράφω, ο Μιχάλης καθημερινά τηλεφωνούσε αστειευόμενος “δεν μου έστειλες κείμενα σήμερα” και έτσι με μία επιστολή την ημέρα, καταφέραμε αισίως να πάρουν γράμμα και οι δέκα αποδέκτες.

Βρισκόμουν τότε σε περίοδο μη δημιουργική και η πρόκληση αυτή του φίλου μου ήταν σωτήρια, αφού αποτέλεσε την απαρχή ενός νέου κύκλου αρκετά παραγωγικού.

Το βιβλίο αυτό είχε παραδόξως καλή τύχη, αφού συνολικά οι εκδόσεις του πούλησαν περί τις πέντε χιλιάδες αντίτυπα. Πέραν της αρχικής έκδοσης, ακολούθησαν δυο επανεκδόσεις με συμπλήρωμα “τα ανεπίδοτα”.