Ποια τα οχυρά της κοινωνίας μας, και καθενός ξεχωριστά, έναντι της βίας που εισχωρεί σταδιακά σε κάθε πτυχή της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής; Αυτό το μέγα ερώτημα, αυτό το κοινωνικό πρόβλημα θέτει ο Γιώργος Δουατζής με τη ζωγραφική και την ποίησή του σε αυτή την έκθεση. Μέσω της τέχνης του, ποιητικής και εικαστικής, μας καλεί να αναρωτηθούμε και να ορθώσουμε ο καθένας την άμυνά του, στην τεράστια αυτή πληγή της κοινωνίας μας. Και συγχρόνως καταδείχνει τον κοινωνικό ρόλο κάθε δημιουργού, επισημαίνοντας ότι η Τέχνη μπορεί να αφυπνίσει συνειδήσεις.

Τα στοιχεία για την ποικιλώνυμη βία, που παραθέτει ο Δουατζής στην έκθεση αυτή, είναι ανατριχιαστικά αποκαλυπτικά, με προεξάρχοντα τον πόλεμο, που αφαιρεί ζωές, γεννά τραυματίες, δημιουργεί κύματα προσφύγων. Και το απελπιστικό σκηνικό συμπληρώνουν τα στοιχεία για τα εγκλήματα, τις γυναικοκτονίες, τη ρατσιστική, έμφυλη, ενδοοικογενειακή, ενδοσχολική βία, για τη βία ανηλίκων, τους θανάτους και διωγμούς δημοσιογράφων και συγγραφέων ανά τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτόν τον χώρο, στο Κέντρο Τεχνών του Οργανισμού Πολιτισμού του Δήμου Αθηναίων, στεγάστηκε επί δικτατορίας το φοβερό ΕΑΤ-ΕΣΑ, όπου βασανίστηκαν φρικτά εκατοντάδες αντιστασιακοί δημοκράτες.

Τον Γιώργο Δουατζή γνωρίζαμε ως δημοσιογράφο, ποιητή και συγγραφέα. Τώρα, έρχεται με τη δεύτερη ατομική του έκθεση ζωγραφικής, να μας δώσει ένα ζωντανό εικαστικό έργο με πρωταγωνιστή το χρώμα, το οποίο πάλλεται δυναμικά στους πίνακές του, αναδεικνύει μια αισιοδοξία και προτρέπει να χαρούμε τη ζωή. Το κυρίαρχο χάρισμά του είναι ο συνδυασμός των χρωμάτων, οι εικόνες του προτρέπουν τον θεατή σε ένα ταξίδι φαντασίας που τέρπει την ψυχή.

Χαίρομαι και με τιμά που η θητεία μου στον ΟΠΑΝΔΑ θα συνδεθεί με την παρουσίαση του πολυδιάστατου  έργου του πολυτάλαντου δημιουργού Γ. Δουατζή, έργου με πολλά μηνύματα. Μηνύματα επαγρύπνησης, εγρήγορσης, αισιοδοξίας, ζωής.

*Εντεταλμένη για την ιστορική ανάδειξη της Αθήνας

Αντιπρόεδρος ΟΠΑΝΔΑ

Ο Γιώργος Δουατζής είναι αυτοδίδακτος στη ζωγραφική. Υλικά του είναι τα ακρυλικά και επιλογή του η αφαιρετική προσέγγιση των θεμάτων του. Αν και έχει ασχοληθεί με την ζωγραφική μόλις τα τελευταία τρία χρόνια, μοιάζει γνώστης των χρωμάτων και των συνδυασμών τους.
Δουλεύει απευθείας στον μουσαμά, χωρίς προσχέδιο. Έντονα χρώματα και ποικίλα αφηρημένα και γεωμετρικά σχήματα είναι το πρώτο πράγμα που παρατηρείς να κατακλύζει τους καμβάδες του. Γραμμές ελεύθερα τραβηγμένες, που εκφράζουν πάθος, κίνηση, ζωή, χάος, αλλά και τάξη. Αν προσέξεις καλύτερα, θα δεις να ξεπηδούν από τα έργα του φιγούρες, πρόσωπα αφαιρετικά με δύναμη και ρυθμό, με έμφαση στην αυθόρμητη έκφραση του συναισθήματος.
Ο πίνακας διαβάζεται ως ένα συνολικό ανεικονικό πεδίο όπου δεν λείπουν οι υπαινιγμοί στο πραγματικό. Η ζωγραφική του διακρίνεται για τις αφαιρετικές τάσεις, την εκφραστική δύναμη των χρωμάτων και τον εξπρεσιονιστικό χαρακτήρα του συνόλου. Οι πινελιές, οι φόρμες, το χρώμα και η υφή του υλικού συγκινούν τον θεατή, όσο εκφράζουν τα συναισθήματα και την ιδιαίτερη εσωτερική οπτική του ζωγράφου. Οι τίτλοι των έργων προσθέτουν νόημα στο σύνολο: Φεγγάρια, Πόλεμος, Διερώτηση, Αντίστιξη, Αναστοχασμός.
Οι χρωματικές σχέσεις είναι υψηλής έντασης και δίνουν στα έργα μια πνευματικότητα. Κάποιες φορές υπάρχει προφανής αναπαραστατικός στόχος, αλλά κύριος δημιουργικός στόχος του ζωγράφου είναι η απόδοση της ψυχικής του σχέσης με την ζωγραφική επιφάνεια. Το φως αφομοιώνεται μέσα στην χρωματική ύλη και οι πινελιές μοιάζουν ελεύθερες και φαινομενικά τυχαίες.
Τελικά, ο Γιώργος Δουατζής μας εκπλήσσει με τους ποικίλους τρόπους (Ποίηση, πεζογραφία, φωτογραφία) που μπορεί και εκφράζεται. Η αφηρημένη ζωγραφική είναι ένας ακόμη τρόπος ενδοσκόπησης και απόδοσης των συναισθημάτων του μέσω των χρωμάτων. Ένας τρόπος που μαρτυρά έναν πολύπλευρο και ελεύθερο άνθρωπο.

Αθήνα, Οκτώβριος 2022

«Μορφοποιούνται αρχικά στο μυαλό μου, ως εικόνα, φωνή, κινήσεις, γλώσσα σώματος, υπάρχουν σαν ζώντες. Έπειτα αυτονομούνται κι αρχίζουν να με οδηγούν με τη σκέψη και τις πράξεις τους και παρακολουθώντας τους μετατρέπομαι σε απλό καταγραφέα. Ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά είναι τέτοια η ταύτιση μαζί τους, που περνώντας μια φορά έξω από το νοσοκομείο Σωτηρία, έπιασα τον εαυτό μου να αναρωτιέται: “Τι να κάνει άραγε η Ελένη;”, επειδή στο μυθιστόρημα “Ανάσα από πηλό” την είχα εκεί νοσηλευόμενη με άσθμα…»

Ο Γιώργος Δουατζής που μας αποκαλύπτει τι πρέπει να διαθέτουν οι μυθιστορηματικοί ήρωες, προκειμένου να γίνουν ήρωές του, γνωστός μας από την δημοσιογραφική, ποιητική και συγγραφική πορεία του, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Ωστόσο το λογοτεχνικό του εργαστήρι είναι μια πλούσια παρακαταθήκη που έχει να μας μάθει πολλά: μεθόδους, τελετουργίες γραφής, αν και ο ίδιος επιμένει να λέει πως: «Η γραφή με έμαθε ότι όσο σκάβεις μέσα σου, τα αναπάντητα ερωτήματα (αινίγματα) πληθαίνουν. Γι’ αυτό συνηθίζω να λέω ότι έμαθα να ζω δίχως βεβαιότητες. Κι έπειτα, προτιμώ να διασχίζω έναν δρόμο με αναπάντητα γιατί γεμάτο απρόσμενα γεγονότα, παρά σοκάκια με στερεοτυπικές απαντήσεις που φυλακίζουν ασφυκτικά τη σκέψη.»

Συγγραφική στάση, βέβαια, που προϋποθέτει αρκετά μεγάλη σιγουριά.

-Κύριε Δουατζή, Υπάρχει τελετουργία γραφής [συγκεκριμένος χώρος, χρόνος, συνήθειες] ή παντού μπορείτε να γράψετε εσείς;
Μπλοκάκια παντού. Πάντοτε στην τσέπη και στο κομοδίνο για τους νυχτερινούς αιφνιδιασμούς. Λόγω δημοσιογραφικής εμπειρίας, καταφέρνω να γράφω απερίσπαστος με πολλή φασαρία γύρω μου, σε ένα καφέ, στο πλοίο και αλλού. Μετά τα χειρόγραφα, ακολουθεί το γραφείο, ο υπολογιστής, δίχως ωράρια μεν, με πολλή πειθαρχία δε. Αγαπημένος χώρος το γραφείο μου με τον καφέ, τον καπνό και τις πίπες μου.

-Για να ξεκινήσετε μια ιστορία, χρειάζεστε πλάνο, να ξέρετε και την αρχή και το τέλος της, ή αρκούν μια εικόνα ή η αρχική φράση;
Για την ποίηση, που την λέω απόσταγμα ακριβό, δεν μπορεί να υπάρχει πλάνο, έρχεται σχεδόν πάντα απρόσκλητη και αιφνιδιάζει. Για το πεζό, το καλό κρασί, συνήθως ξεκινάω χωρίς πλάνο με έναν ήδη μορφοποιημένο στο μυαλό μου ήρωα που εμφανίζεται και αρχίζει να αφηγείται. Σταδιακά έρχονται και τα συνοδά πρόσωπα. Έναυσμα μπορεί να είναι οτιδήποτε. Μια εικόνα στον δρόμο, ένας πίνακας, μια μουσική, μια φράση.

-Ποιο βιβλίο σας γράφτηκε με πιο παράξενο και αλλόκοτο τρόπο;
Ένα θεατρικό, «Το Κουμπί». Τριάντα χρόνια μετά τη στρατιωτική θητεία, ένας φίλος που συνυπηρετούσαμε μου έφερε μια σελίδα με σημειώσεις μου για ένα θεατρικό έργο, που είχε ξεμείνει στα χέρια του, την ύπαρξη του οποίου είχα παντελώς ξεχάσει. Πήρα τις σημειώσεις-διάγραμμα του έργου ξαφνιασμένος και τελικώς ολοκληρώθηκε η γραφή του σε είκοσι ημέρες απόλυτης μόνωσης και αδιάκοπης δουλειάς σε ένα ερμητήριό μου στην Άνδρο.

-Υπάρχουν συγγραφικές εμμονές; Θέματα στα οποία επανέρχεστε, τεχνικές που χρησιμοποιείτε και ξαναχρησιμοποιείτε, γρίφους κι αινίγματα που προσπαθείτε μια ζωή γράφοντας να επιλύσετε;
Δεν ξέρω αν είναι εμμονή η προσπάθειά μου, κάθε βιβλίο μου να είναι καλύτερο από το προηγούμενο. Δεν ξέρω, βεβαίως, αν τα καταφέρνω. Επίσης δεν γνωρίζω αν αποτελεί τεχνική το γεγονός ότι συρράπτω υπάρχουσες σκέψεις, μικρές παραγράφους, τις οποίες ενθέτω στους διαλόγους των ηρώων μου. Αυτά για τα πεζογραφήματα. Όσο για την ποίηση, εκεί νομίζω δεν χωρούν τεχνικές τουλάχιστον ενσυνείδητα. Η γραφή με έμαθε ότι όσο σκάβεις μέσα σου, τα αναπάντητα ερωτήματα (αινίγματα) πληθαίνουν. Γι’ αυτό συνηθίζω να λέω ότι έμαθα να ζω δίχως βεβαιότητες. Κι έπειτα, προτιμώ να διασχίζω έναν δρόμο με αναπάντητα γιατί γεμάτο απρόσμενα γεγονότα, παρά σοκάκια με στερεοτυπικές απαντήσεις που φυλακίζουν ασφυκτικά τη σκέψη.

-Τι πρέπει να έχει μια ιστορία για να γίνει ιστορία σας;
Αισθητική απόλαυση και πρόκληση για σκέψη. Ανατροπές τέτοιες που να προσπαθούν να αγγίξουν την πραγματικότητα, η οποία είναι πάντοτε ευρηματικότερη ημών των γραφιάδων.

– Ένας ήρωας ή μια ηρωίδα για να γίνει ήρωάς σας ή ηρωίδα σας;
Μορφοποιούνται αρχικά στο μυαλό μου, ως εικόνα, φωνή, κινήσεις, γλώσσα σώματος, υπάρχουν σαν ζώντες. Έπειτα αυτονομούνται κι αρχίζουν να με οδηγούν με τη σκέψη και τις πράξεις τους και παρακολουθώντας τους μετατρέπομαι σε απλό καταγραφέα. Ακούγεται ίσως παράδοξο, αλλά είναι τέτοια η ταύτιση μαζί τους, που περνώντας μια φορά έξω από το νοσοκομείο Σωτηρία, έπιασα τον εαυτό μου να αναρωτιέται: «Τι να κάνει άραγε η Ελένη;», επειδή στο μυθιστόρημα «Ανάσα από πηλό» την είχα εκεί νοσηλευόμενη με άσθμα…

-Ποιος ήρωας ή ποια ηρωίδα σας έφτασαν ως εσάς με τον πιο αλλόκοτο τρόπο;
Οι δύο ήρωες στο βιβλίο μου «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη». Ο ένας γηραιός ποιητής, ο άλλος νεαρός δημοσιογράφος. Άρχισα να γράφω τον διάλογό τους και μόνο στην τριακοστή σελίδα ανακάλυψα ότι συνομιλούσαν οι δυό μου εαυτοί και ομολογώ, ξαφνιάστηκα πολύ διότι δεν είχα συνειδητοποιήσει εξαρχής τι έγραφα.

-Το πρώτο βιβλίο που διαβάσατε και σας εντυπωσίασε;
Δεν είναι μόνον η ανάγνωση, αλλά η αγορά του. Δώδεκα χρονών βρέθηκα μπροστά σε ένα τρίτροχο καρότσι με βιβλία (θυμάστε;) στην Ακαδημίας και αγόρασα τον Ζαρατούστρα του Νίτσε. Βεβαίως, το ξαναδιάβασα σε ωριμότερη ηλικία για να το καταλάβω, αλλά η ανάμνησή του με είχε εντυπωσιάσει. Υποθέτω, όμως, ότι πρώτες αναγνώσεις ήταν αυτές παιδικών βιβλίων.

-Υπάρχει βιβλίο που μπορείτε να πείτε ότι σας άλλαξε τη ζωή ή βιβλίο στο οποίο συχνά επιστρέφετε;
Όλα τα βιβλία ως όλον έχουν επηρεάσει τη ζωή μου. Θυμάμαι το «Οι Δαιμονισμένοι» του Ντοστογιέφσκι και συχνά επιστρέφω στην ποίηση του Τάσου Λειβαδίτη

-Αγαπημένοι σας συγγραφείς και ποιητές;
Τόσοι, που θα σας κούραζε η αναφορά τους.

-Κατά την διαδικασία της συγγραφής, ακούτε μουσική, έχετε ανάγκη από απόλυτη σιωπή, διαβάζετε άλλα βιβλία ή ποιητές, καταφεύγετε σε εικαστικά έργα;
Μου αρέσει η συντροφιά της κλασικής μουσικής. Όταν διαβάζω ενδιαφέροντα βιβλία, συχνά διακόπτω για να σημειώσω τις σκέψεις μου ή να γράψω ένα ποίημα. Ίσως γι’ αυτό επιμένω ότι δεν έχουν λόγο ύπαρξης βιβλία που δεν προκαλούν επαγωγικά τη σκέψη.

– Να αναφερθούμε σε εκείνο που γράφετε σήμερα;
«Χτενίζω» μια συλλογική έκδοση των ποιημάτων μου και δουλεύω ένα μυθιστόρημα με ήρωα έναν αιρετικό ψυχαναλυόμενο που σταδιακά μετατρέπεται σε ψυχαναλυτή του…ψυχαναλυτή του.

Πηγή: fractalart.gr