Αισθάνθηκα την ανάγκη να κοινοποιήσω δημοσίως κάποιες σκέψεις μου και ερωτήματα, τα οποία θα χαρώ να απαντηθούν, με την ελπίδα αναβάθμισης του ρόλου της Εταιρείας στον χώρο των λογοτεχνών και ευρύτερα στην κοινωνία.

1. Διάβασα ανακοίνωση της Εταιρείας σας, όπου “εκφράζει τη λύπη της για τις αδικαιολόγητες επιθέσεις που δέχεται, επειδή ακολουθεί διαδικασίες που ισχύουν από την ίδρυσή της. Η Εταιρεία Συγγραφέων δεν υποκαθιστά την ελληνική δικαιοσύνη, που έχει αρμοδιότητα να κρίνει αν αποδεδειγμένα έχει διαπραχθεί λογοκλοπή”.

Μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι “Όλοι κρίνονται διαρκώς. Αυτό περιλαμβάνει όσους συκοφαντούν την Εταιρεία Συγγραφέων σε μια περίοδο όταν, διαφυλάσσοντας τον χαρακτήρα της ως ενωτικού σωματείου, εντείνει τις προσπάθειές της για επίλυση των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες συγγραφείς”.

Ερώτημα: Το καταστατικό απαγορεύει στην Εταιρεία να πάρει θέση (πέραν προσώπων και αντεγκλήσεων) για το χρόνιο θέμα της λογοκλοπής, ορίζοντας με σαφέστατο τρόπο, τι θεωρεί λογοκλοπή; Κανείς δεν της ζήτησε να υποκαταστήσει τη Δικαιοσύνη. Είναι συκοφάντες όσοι ζητούν να πάρει θέση η Εταιρεία -ως οφείλει- σε τρέχοντα θέματα που προκύπτουν, όπως αυτό της λογοκλοπής;

2. Διάβασα ανακοίνωση της Ακαδημίας Αθηνών για την μετατροπή της Αγία Σοφίας σε τζαμί, καθώς και την αντίδραση του Τούρκου συγγραφέα Παμούκ και πολλών πνευματικών ανθρώπων για το ίδιο θέμα. Προφανώς δεν έκριναν εαυτούς αναρμόδιους, αλλά  υποχρεωμένους να πάρουν θέση ως πνευματικοί άνθρωποι.

Το καταστατικό της Εταιρείας Συγγραφέων είναι σαφές για τα μέλη της που “…πιστεύουν στην ενεργητική και την κατά πεποίθηση συμμετοχή των πνευματικών ανθρώπων στα κοινά για την αποτίμηση του παρόντος και τον καθορισμό του μέλλοντος της χώρας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στην παιδεία και τη γλώσσα ….Πιστεύουν ότι η προάσπιση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη είναι χρέος κοινό. Σ’ έναν κόσμο που χρειάζεται την αλληλεγγύη, αισθάνονται αλληλέγγυοι με κάθε συγγραφέα και με κάθε άνθρωπο, οπουδήποτε της γης, που διώκεται για το έργο ή τις ιδέες του”.

Ερώτημα: Πότε και για πόσα αντίστοιχα θέματα πήρε δημόσια θέση η Εταιρεία Συγγραφέων; Θα ήταν εκτός αρμοδιοτήτων της να αποστείλει καταγγελία και να ζητήσει συμπαράσταση από τις Εταιρείες Συγγραφέων όλου του κόσμου ή έστω από τις Εταιρείες της Ευρώπης, ώστε να καταδικαστούν οι ενέργειες του Ερντογάν;

3.Στη γειτονική Τουρκία διώχθηκαν και διώκονται συγγραφείς, δημοσιογράφοι, πνευματικοί άνθρωποι. Εκατόν πενήντα συγγραφείς και ακαδημαϊκοί υπογράφουν ανοιχτή επιστολή υπέρ της ελεύθερης διακίνησης πληροφοριών και ιδεών και κατά της «μόδας της δημόσιας ταπείνωσης και του εξοστρακισμού» και «της έλλειψης ανεκτικότητας απέναντι σε διαφορετικές απόψεις». Ίσως ξεχάσαμε ότι επί χούντας δεκάδες ήταν οι καταγγελίες ξένων φορέων και προσωπικοτήτων για τη δίωξη Ελλήνων πνευματικών ανθρώπων.

Ερώτημα: Πότε πήρε θέση για τις διώξεις πνευματικών ανθρώπων στην Τουρκία ή αλλού στον κόσμο η Εταιρεία Συγγραφέων;

4. Το καταστατικό της Εταιρείας υπάρχει από τον Ιούλιο του 1981. Τον Μάιο του 2016, από Γενική Συνέλευση κρίθηκε -και σωστά- η ανάγκη ανανέωσής του. Σχεδόν σαράντα χρόνια μετά, παραμένει αναλλοίωτο.

Ερώτημα: Τι απέγιναν οι προτάσεις της επιτροπής που ορίστηκε για αλλαγές- εκσυγχρονισμό του καταστατικού;

Και τέλος, δεν θα έπρεπε να δημοσιοποιούνται προς γνώση συγγραφέων -μελών ή μη- οι “προσπάθειές της (Εταιρείας) για επίλυση των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες συγγραφείς” ώστε στοιχειωδώς να δικαιολογείται η ύπαρξή της;

5.Επί σειρά ετών πολλοί συγγραφείς και δημοσιογράφοι έχουν θέσει θέμα αναξιοπιστίας των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας και ανάγκης αναβάθμισης του θεσμού.

Ερώτημα: Δεν αφορά την Εταιρεία Συγγραφέων αυτός ο “κορυφαίος” θεσμός και η λειτουργία του;

Διευκρινίσεις: 1) Πολλά μέλη της Εταιρείας και του Δ.Σ. είναι συγγραφείς και ποιητές, τους οποίους εκτιμώ για το έργο τους. 2) Η Εταιρεία έκρινε ότι δεν είμαι συγγραφέας ή ποιητής και δεν με έκανε μέλος της, παρά την έκδοση άνω των τριάντα βιβλίων και την άνω των σαράντα πέντε ετών εκδοτική μου παρουσία. Αλλά, αυτά δεν αναιρούν το δικαίωμα έκφρασης των απόψεών μου και την πεποίθησή μου ότι η Εταιρεία Συγγραφέων οφείλει να είναι παρούσα και να παρεμβαίνει δυναμικά στην κοινωνία, αφού όπως λέει και το Καταστατικό της, η  “προάσπιση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη είναι χρέος κοινό”.

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς
Γιώργος Δουατζής

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο neoplanodion.gr.

-Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και η θέση του στην κοινωνία, προσδιορίζονται από τη γραφή και -γιατί όχι;- τη στάση ζωής του. 
Νομίζω -μιας και έμαθα να μην ζω με βεβαιότητες- ότι:
Ο ποιητής
-υπενθυμίζει την ανθρωπιά, την αξιοπρέπεια, τη φθαρτότητα και τη θνητότητα. Τα κλειδιά που μας κάνουν χρήσιμους, σώφρονες, ταπεινούς, προσφέροντες. 
-οραματίζεται, διαπερνά το αόρατο, διαλύει στερεότυπα, αμφισβητεί την καθεστηκυία λογική, προτρέπει να υπερβούμε το ανέφικτο, να εξουδετερώσουμε κάθε όριο που στενεύει τους ορίζοντες της σκέψης και της ευαισθησίας μας. 
-ανεβαίνει, ριψοκινδυνεύοντας, σε μια αόρατη πανύψηλη σκάλα για να μπορεί να αγναντεύει τον κόσμο, να παρατηρεί και να ανακαλύπτει, ως πανευτυχής ή, κατά περίπτωση, δυστυχής φορέας των ονείρων, των ελπίδων, της χαράς και της πικρίας των ανθρώπων, ως ευαίσθητος δέκτης της ανθρώπινης αγωνίας, την οποία πασχίζει να μορφοποιήσει σε τραγούδι. 
-ανιχνεύει με τις ευαίσθητες κεραίες του τα αιτούμενα ζωής για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, συνοψίζοντάς τα σε έργο αισθητικής και διεισδυτικής, εγερτήριας σκέψης. Με τα ερεθίσματα ενός σεισμογράφου της ανθρώπινης ψυχής και της κοινωνίας, καλείται να συγκεράσει πάμπολλους κραδασμούς. 
-εξοργίζεται με τη συναλλαγή, τον αγγίζει η μιζέρια, τον καταθλίβει η μικρόνοια, οσμίζεται τον εμπαιγμό του λαού, ισόβια ερωτευμένος με τη ζωή.
-αγαπάει με ανιδιοτέλεια και κατανοεί τους ανθρώπους. Η λέξη κατανόηση (του άλλου) είναι το ίδιο ισχυρή με την ενσυναίσθηση. Και τα δυο απαιτούν σε βάθος προσέγγιση και νοητική διερεύνηση. 
-σκύβει με αγάπη στον άνθρωπο, τον αδύναμο, τον διεκδικούντα, και αντιστρατεύεται κάθε μορφή εξουσίας που ασκεί αφανή ή μη βία. 
-προσλαμβάνει, αναλύει, καταγράφει όσα γίνονται γύρω του και συχνά διαβλέπει τα επερχόμενα.
-έχει πλήρη επίγνωση της τραγικότητας της ανθρώπινης ύπαρξης. Τραγικότητας, όχι για την τελευταία πράξη ζωής, το θάνατο, αλλά για την ποιότητα της ίδιας της ζωής. Μιας ζωής η οποία δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς αξίες και ιδανικά, και με πάγια αιτούμενα την ελευθερία, το δικαίωμα στην εργασία, την Υγεία, την Παιδεία, τη γνώση και σε ό,τι αποτελεί συστατικό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της αξιοπρέπειας του πολίτη.

-Σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή του κορωνοϊού, έχει ιδιαίτερο ρόλο η ποίηση;

-Σε περιόδους κρίσης, οι άνθρωποι ακουμπούν στην Ποίηση, λόγω ευαισθητοποίησης και ανάγκης όξυνσης της κριτικής τους σκέψης. Στις γκρίζες αυτές μέρες της πανδημίας, τις γεμάτες ανασφάλεια, ανησυχία και στερήσεις, μέρες που θα επιφέρουν άγνωστα ακόμα δεινά για τους πολλούς, νομίζω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αποζητούν ένα εγερτήριο ψυχής. 
Οι ποιητές δηλώνουν παρόντες, παράγουν λόγο παρηγορητικό, θυμίζουν ότι υπάρχουν, δρουν, παράγουν. Δεν βρίσκονται απομονωμένοι στο περιθώριο, αλλά μέσα στην κοινωνία, δίπλα και μαζί με τους δοκιμαζόμενους πολίτες. Τραγουδούν τις αγωνίες τους. Μοιράζονται το κοινό άχθος της απομόνωσης. Γίνονται χρήσιμοι ακόμα και σε όσους ήθελαν πριν να τους αγνοούν. Δείτε την πληθώρα αναρτήσεων στο διαδίκτυο και την αποδοχή των χιλιάδων χρηστών του.
Όσοι από τύχη, επιδίωξη, ικανότητα, έχουν τη δυνατότητα να ακουστεί η φωνή τους, οφείλουν να μιλούν για όσους σιωπούν, για τους αδύναμους να αρθρώσουν δημόσιο λόγο. Κι ο ποιητής, όσο κι αν βυθίζεται στην άκρα μοναχικότητά του, οφείλει να γίνει σκάλα όπου θα ανέβει η ουσία της φωνής των σιωπούντων. Γιατί ο ποιητής μπορεί να αφουγκραστεί το φουρτούνιασμα, τα μεγέθη και την ένταση ως και της πιο φλύαρης σιωπής. 
Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, ένας ποιητής να μην βλέπει δίπλα του τους άρρωστους, τους αγωνιζόμενους γιατρούς και νοσηλευτές, τους άστεγους, τους πεινασμένους, τους άνεργους, τους ανασφαλείς, την απόγνωση, την μεγάλη αβεβαιότητα για το μέλλον, την τρωθείσα αξιοπρέπεια του πολίτη;
Ναι. Η Ποίηση μας κάνει όλους καλύτερους ανθρώπους. 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο culturebook.gr.

Τι να σας μάθω
από τα διδακτικά μου λάθη
και πώς να ματώσω τα εφηβικά σας όνειρα
που θολώνουν την όραση
κι εμποδίζουν σαν από θαύμα
να δείτε τον άθλιο κόσμο που σας παραδίδουμε

Όμως, πρέπει να ξέρετε
ότι η ευθύνη δεν ήταν στους χειρισμούς
αλλά στο θηριώδες κτήνος
που κατοικούσε πάντα στις ψυχές των ανθρώπων

Πάρτε την τσακισμένη σκυτάλη
από τα κουρασμένα χέρια μας
και να ‘χετε καλό δρόμο
μιας κι οι συγνώμες δεν ωφέλησαν ποτέ

Μπορείτε. Είστε το μέλλον και καλείστε να τα καταφέρετε. Είμαστε ήδη παρελθόν. Εφησυχάσαμε και ζούμε ανοχύρωτοι -στο φυσικά αναμενόμενο- έναντι μιας πανδημίας, που ανατρέπει τα πάντα στον πλανήτη. Βλέπετε, δεν περίσσεψαν κονδύλια προνοητικότητας, διάσωσης, λόγω της άλλης πανδημίας εξοπλισμών, πολέμων, πλεονεξίας, κερδοσκοπίας, πλουτισμού των λίγων. 

Φτάσαμε στην κατάρρευση συστημάτων υγείας, ανακαλύψαμε αξίες σε δημόσια συστήματα, αποστρεφόμενοι -πλέον αργά- τα ιδιωτικά. Ζούμε μια ιδιότυπη ευγονική Χιτλερικών προτύπων, να αποφασίζουν οι γιατροί ποιοι ζουν και ποιοι πεθαίνουν με ηλικιακά κριτήρια πέραν ποιοτήτων και προσφοράς: Ας πεθάνουν γέροι σοφοί. Ας ζήσουν νέοι κι ας είναι πιθανόν εγκληματίες.

Κάντε τον κόσμο δικαιότερο. Έχετε. Τη γνώση που δεν είχαμε. Τα νιάτα που δεν έχουμε. Τα μέσα που δεν είχαμε. Το μέλλον που δεν έχουμε. Μπορείτε. Πασιφανώς, αποτύχαμε. Σας παραδίδουμε έναν κόσμο ανάπηρο, απάνθρωπο κυρίως. Τέλος, πραγματικά άρρωστο. Έναν κόσμο που ήρθε να μας εκδικηθεί για την αδιαφορία μας, αυτήν που εκτελούσε, δήθεν ερήμην μας, κλίμα, αέρα, γη, νερό, πεινώντες, διψασμένους, το δίκιο των ανθρώπων. 

Στο όνομα της πραγματικής ζωής, μπορείτε. Εμείς λυγίσαμε ενδίδοντας σε πλασματικές ανάγκες. Μετατραπήκαμε δίχως αντίσταση σε ζώα κατανάλωσης προς κάλυψη ανύπαρκτων αναγκών. Δεν βλέπαμε τον διπλανό, παρά μόνον το υπερφίαλο εγώ μας. Μας οδήγησαν περίκλειστους σε μια ιδιωτική εσωστρέφεια δηλητηριώδη, κι ως πανηλίθιοι νιώθαμε Μιθριδάτες. Βλέπετε, κωφεύαμε στους ποιητές, σε όσους γκρέμιζαν τις αυταπάτες μας. Τους στείλαμε -το λιγότερο, ως γραφικούς- στο περιθώριο. Τώρα, πλέον αργά, διψάμε για τα λόγια, τη σοφία τους, και παίρνουμε μαθήματα από έναν τόσο δα μικρό αόρατο ιό. 

Αυτάρεσκα μιλούσαμε για πολιτισμό. Δεν βλέπαμε τα εύθραυστα πόδια του. Μαζεύουν τώρα τα αργύρια για να τα δώσουν στην επιστήμη και την έρευνα μήπως και διασωθούμε. Κράτη ικετεύουν κατέχοντες για μια ευεργεσία, από αυτούς που κόμπαζαν για τον πλούτο και τη δύναμή τους και τώρα τρέμουν το θάνατο μονωμένοι σε σαθρά παλάτια. Κατάλαβαν, έστω αργά, ότι η ζωή δεν πουλιέται, δεν αγοράζεται. Ότι η ζωή τους δεν ήταν ποτέ πραγματική. Ζούμε με βάρος επαχθές τις ενοχές που μας φόρτωσε η ανοχή μας. Ξέχασαν την απόλυτη ισότητα που δίνει απλόχερα στο τέλος της ζωής η μοίρα των ανθρώπων.

Είστε το μέλλον, κατέχετε τη γνώση. Πείρα πικρή στάζει η σκυτάλη που σας παραδίδουμε. 

Σκύψαμε το κεφάλι, σε φρούδες ελπίδες, σε υποσχέσεις, σε ενσυνείδητες εξαπατήσεις πολιτικάντηδων, υποκλινόμενοι σε σάπια είδωλα, γιατί πάντα οι άνθρωποι κάποιον ήθελαν να προσκυνούν, σε κάποιον να παραδίδουν τη διαχείριση της ίδιας της ζωής τους, άνθρωπο ή Θεό. Πανηγυρίζαμε τη νίκη εναλλασσόμενων δυναστών-ειδώλων κι επιστρέφαμε μαζοχιστικά και άσκεφτα στη μίζερη ζωή μας, την τάχα ευτυχή. 

Ναι, εσείς μπορείτε. Αφού δείτε τι θα αφήσει στο πέρασμα του αυτός ο τόσο δα μικρός ιός, μπορείτε. Το απεύχομαι, αλλά, θα δείτε: Το ξύπνημα του καταστροφικού ενστίκτου του πεινασμένου ζώου στους ανθρώπους. Ανθρωπόμορφους να λεηλατούν τον πλούτο που απέμεινε. Τη φτώχεια να ορθώνει απειλητικά ανάστημα. Τις διαλυτικές αναταράξεις του κοινωνικού ιστού. Την παγκόσμια κατάρρευση πλασματικών αξιών ζωής, οικονομίας, πολιτικών, ιδεολογιών. Ανθρώπους τυφλωμένους να δέχονται άκριτα ακραίες επιβολές. Αχυρανθρώπους να οδεύουν προς την εξουσία. Να απλώνεται σ’ ολόκληρο τον πλανήτη η απειλή κι εξουθενωτικός φόβος, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία με τέτοια ταχύτητα και τόσο δραματικές επιδράσεις. Θα δείτε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, του -έγκλειστου και πανικόβλητου- πολίτη την αξιοπρέπεια, να καταρρακώνεται. 

Μπορείτε. Κάνω έκκληση σε σας τους επερχόμενους, να σκεφτείτε από τώρα, πώς θα συσπειρωθείτε και θα δράσετε ως νέοι υγιείς, πώς θα αξιοποιήσετε τη γνώση σας ως επιστήμονες, ως τεχνολόγοι, για να χτίσετε το αύριο που δεν περιμένει. Δεν θα χρειαστεί να γκρεμίσετε, παρά να οικοδομήσετε. Οι πολιτικές ηγεσίες, που έσκυψαν στην εταιρική κατοχή του πλανήτη, νομοτελειακά θα εξαφανιστούν. Ήρθε ήδη η ώρα σας. Είστε προ των πυλών. Πάρτε τη ζωή στα χέρια σας και οικοδομήστε τον νέο ανθρωπισμό που θα ορθώσει την καταπονημένη αξιοπρέπεια του πολίτη. Εμείς, αποτύχαμε. Εσείς μπορείτε. 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο culturebook.gr.

Εγώ, ένας αόρατος ιός, κατάργησα τα σύνορα χαρίζοντας κοινό πόνο και φόβο. Εξαιτίας μου εκλαμβάνετε την ελευθερία ως δεύτερη επιλογή. Αρκεί να συνεχίσετε να ζείτε, ανεξαρτήτως όρων ζωής. Καλοδεχτήκατε τις εντολές των εξουσιών που σας διαφεντεύουν, αφού αυτές τώρα ξέρουν… 

Μετέτρεψα ολόκληρο τον πλανήτη σε μια φυλακή με κελιά τα σπίτια σας. Σας έκανα να νιώθετε ευτυχείς που σας απάλλαξα της ευθύνης, της επιλογής, των αποφάσεων, μιας και εκτελείτε μόνον αυτό που υπαγορεύουν οι ειδικοί.

Η απειλή μου έχει την ίδια δύναμη για πλούσιους και φτωχούς, σας έκανε να νιώσετε όλοι ίσοι. Δυνάμωσα στο έπακρο την τυχαιότητα, το άγνωστο, την αβεβαιότητα, την ανάγκη σας για επικοινωνία. Είμαι αιτία αναίρεσης αποφάσεων, ιεραρχιών, προγραμματισμών, επαφών, ταξιδιών, στόχων ζωής, ως και της πρόσληψης της έννοιας του χρόνου. Σας εξουσιάζω.

Τώρα καταλαβαίνετε την αξία της ανθρώπινης ζωής. Σας ανάγκασα να την βάλετε πάνω από μικροσυμφέροντα, φτηνές συναλλαγές. Γκρεμίζω σταδιακά το οικοδόμημα που φτιάξατε με οικονομίες της αγοράς, αθέμιτους ανταγωνισμούς, χρηματιστήρια, ολιγοπώλια. 

Τώρα αντιλαμβάνεστε ότι η γνώση, η ανθρώπινη δίψα για έρευνα, ανακαλύψεις, έχει μοναδική αξία. Οι κάτοχοι της γνώσης πάντα είχαν τη δύναμη. Η ανησυχία τους να βρουν το νέο αξιοποιούσε την ευφυία και τις ικανότητές τους. Όλοι προστρέχετε στους φορείς της γνώσης. Αυτοί έχουν τη δύναμη να βρουν φάρμακα, εμβόλια, να σας απαλλάξουν από την απειλή, την αρρώστια, το θάνατο, από μένα. 

Τώρα, όσο ποτέ, εισπράττετε τη δύναμη της ελπίδας, του ισχυρού αντίδοτου στον φόβο που σας έχει κατακλύσει. Ελπίζετε στην ανακάλυψη ενός θεραπευτικού φαρμάκου, ενός εσαεί προστατευτικού από μένα εμβολίου. Ελπίζετε το οδυνηρό πέρασμά μου από τον πλανήτη να είναι όσο γίνεται βραχύ. Ελπίζετε να μη σας λείψουν χρήματα, τρόφιμα, καύσιμα, νερό. Ελπίζετε να σωθείτε. Αλλά δεν καταλάβατε τη μεγάλη αλλαγή που ήδη έφερα στην υπόλοιπη ζωή σας.

Τώρα αναδείχτηκε το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής και η μικρότητά της. 

Μεγαλείο, μέσα από την αλληλεγγύη, τη συμπαράσταση, τον πάγκοινο αγώνα, την πολύτιμη μοιρασιά, τις σωτήριες πληροφορίες. Μέσα από τη μεταστροφή γνώμης και αναγνώριση ανθρώπων που αλόγιστα υποτιμούσατε -ως και λοιδορούσατε- ως χθες, όπως γιατρών, νοσηλευτών, δημοσιογράφων, τεχνικών, αστυνομικών, στρατιωτικών και πολλών άλλων.

Μικρότητα, με τον βάρβαρο διαγκωνισμό να αδειάζετε τα ράφια των υπεραγορών, αγνοώντας τις ανάγκες των άλλων. Με την αλόγιστη αγορά αντισηπτικών, μασκών και άλλων πολύτιμων αγαθών. Διόγκωση του υπερφίαλου εγώ σας με εγκληματική την αδιαφορία, αν η πλεονεξία σας είναι αιτία δραματικών ελλείψεων για τους άλλους..

Στο περίκλειστο των σπιτιών-κελιών σας δοκιμάζονται σχέσεις, αλήθειες, αντοχές. Έγκλειστοι αναμετρούνται με όσα έκρυβαν, αναγκάζονται να σκεφτούν όσα αγνοούσαν, όσα θεωρούσαν αυτονόητα. Αναρωτιέμαι: Πόσοι από σας θα αγαπηθείτε ξανά; Πόσοι θα πλησιάσετε πραγματικά ο ένας τον άλλον; Πόσοι θα σφαγιαστείτε μεταξύ σας; Πόσοι θα ανακαλύψετε πόσο ξένοι είστε; Πόσοι θα νιώσετε την πλασματική σας συνύπαρξη, υποδουλωμένοι σε συμβάσεις και στερεότυπα; Πόσοι σκεφτήκατε συνανθρώπους σας που ζουν μόνοι, που έχουν ψυχολογικά προβλήματα, είναι άρρωστοι, ηλικιωμένοι;

Στον φόβο της εξάπλωσής μου ζείτε για πρώτη φορά το απίστευτο: Είστε όλοι ύποπτοι για όλους τους άλλους και όλοι οι άλλοι είναι ύποπτοι για σας. Σε λίγο θα φοβάστε ως και τον εαυτό σας. Ήδη δεν αγγίζετε το πρόσωπό σας, το ίδιο το κορμί σας. Από φόβο. Από καχυποψία.

Το πλέον πιθανό είναι, ότι τελικά θα με εξοντώσετε. Όμως σας βεβαιώ ότι μετά το πέρασμά μου, ο κόσμος σας δεν θα είναι ο ίδιος. Απλώς μένω με τη διερώτηση: Θα έχετε γίνει άγρια θηρία ή καλύτεροι άνθρωποι; Να παραμείνετε αυτό που είστε, το αποκλείω.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο culturebook.gr.

Με αφορμή το άρθρο της Κατερίνας Ηλιοπούλου για την ποίηση -που με εκφράζει σε μεγάλο βαθμό- θέλω να καταθέσω λίγες σκέψεις με την ελπίδα να υπάρξει ένας ουσιώδης διάλογος από τον Αναγνώστη.

Αρκετά τα δημοσιεύματα για την ποίηση στον καιρό μας, τον ρόλο, τη δυναμική και την ενδεχόμενη απαξίωσή της λόγω της αδιαφορίας των αναγνωστών, εν μέσω της πολυδιάστατης κρίσης. Νομίζω ότι πραγματική ποίηση δεν έχει ανάγκη υπεράσπισης, διδαχών, υποδείξεων ή επιστροφών στο παρελθόν, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι. Ο χρόνος τρέχει αμείλικτος, οι αναγνώστες είναι άλλοι με την εναλλαγή των γενεών και των αντίστοιχων προσλήψεων. Οι πλασματικές ή πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων αλλάζουν. Αλλάζουν και οι συμπεριφορές, οι συνήθειες, όπως και ο κοινωνικός ιστός που αναδιαμορφώνεται σε ένα κλίμα απομόνωσης των ανθρώπων. Όμως οι άνθρωποι παραμένουν άνθρωποι και η ποίηση παραμένει ποίηση.

Ο ρόλος της ποίησης πανόμοιος με αυτόν αιώνες πριν, οι λόγοι ύπαρξής της εξ αντικειμένου ίδιοι, η ιαματική της δύναμη ίδια, η δίψα των ανθρώπων (ποιητών και αναγνωστών) ίδια. Η ποίηση θα υπάρχει όσο υπάρχουν άνθρωποι. Θα υπάρχει όσο οι άνθρωποι ερωτεύονται, αγωνιούν, αγωνίζονται, υπηρετούν αξίες, ζουν. Θα υπάρχει θέτοντας ερωτήματα, μιλώντας για αυτοαναιρούμενες αλήθειες, διατρέχοντας χρόνο και τόπο. Όπως πάντα.

Δεν νομίζω πως οι αναγνώστες της ποίησης φθίνουν. Απεναντίας, εν μέσω κρίσης θεωρώ ότι πλήθυναν. Δείκτης σήμερα δεν μπορεί να είναι μόνον αυτός των πωλήσεων στα βιβλιοπωλεία, όπως παλαιότερα, αλλά η παρουσία ποιητικού έργου στο διαδίκτυο, οι μελοποιήσεις ποιημάτων που αυξάνουν, όπως και ο σημαντικός αριθμός νέων αξιόλογων ποιητών.

Τη δεκαετία του ’70, παρατηρήθηκε μια “ιδιωτική εσωστρέφεια” στην ελληνική ποίηση με επικυρίαρχο το βάρος σε υπαρξιακά προβλήματα και προσωπικές αγωνίες των ποιητών μας, μόλις με ψήγματα αναφοράς σε κοινωνικά προβλήματα. Δεν μιλώ βεβαίως για τη λεγόμενη στρατευμένη ποίηση -μιας και η ποίηση δεν μπορεί να μπει σε στερεότυπα και από τη φύση της είναι αντιεξουσιαστική- αλλά για την ποίηση που αφουγκράζεται τον διπλανό και τις αγωνίες του και κυρίως την πληγωμένη του αξιοπρέπεια στους καιρούς μας. Η τελευταία ποιητική παραγωγή στην Ελλάδα, έχει εξαίσια δείγματα ποιητών που νοιάζονται για την κοινωνία, χωρίς να πολιτικολογούν ευτελώς, και καλά θα κάνουν όσοι “από άμβωνος” θεωρητικολογούν, να σκύψουν με σεβασμό στο έργο των νέων ποιητών. Εμείς οι παλαιότεροι, ας πάρουμε απόφαση ότι παραδώσαμε τη σκυτάλη και ο Μαραθώνιος καλά κρατεί.

Νομίζω πως γενικότερα η παραγωγή έργων πολιτισμού, συνιστά πολιτική πράξη. Η πραγματική ποίηση χαρίζει αισθητική απόλαυση, ευαισθητοποιεί τους ανθρώπους και οξύνει την κριτική τους σκέψη. Τι άλλο θέλουν από τον ποιητή σήμερα όσοι τον εγκαλούν; Και μόνον αυτά, αποτελούν προσφορά στην κοινωνία, είναι μοχλοί ώθησης του σύγχρονου ανθρώπου στην αναζήτηση της χαμένης αξιοπρέπειας του πολίτη. Ας μην λοιδορούν τους ποιητές ορισμένοι διότι τάχα δεν παίρνουν θέση με πολιτικά μανιφέστα ή δεν εκφράζουν άποψη περί παντός. Ο ποιητής δεν έχει υποχρέωση να γίνει “μαϊντανός” φλυαρώντας. Μιλάει με το έργο του. Λιτά, καλαίσθητα, ουσιωδώς. Έργο ποιητικό υπάρχει στον καιρό μας και μάλιστα σημαντικό. Όσοι πραγματικοί αναγνώστες προσέλθετε…

Ας πάψουμε να μεμψιμοιρούμε, να εγκαλούμε τους ποιητές που τάχα ολιγωρούν ή είναι ανάξιοι των καιρών. Ας αφήσουμε ήσυχη την ποίηση. Θα υπάρχει όσο αναπνέουμε, σε πείσμα εξουσιών, καθοδηγητών και του όποιου συντηρητισμού. Θα υπάρχει με περισσή συμπόνοια και ανάταση ψυχής, να μας θυμίζει ότι δεν είναι ντροπή οι ευαισθησίες, οι αγωνίες, οι αναζητήσεις μας. Ξέρει καλύτερα από μας τον δρόμο.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.oanagnostis.gr εδώ.

“O σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας”.

Σύνταγμα της Ελλάδος: ‘Αρθρο 2: (Πρωταρχικές υποχρεώσεις της πολιτείας), § 1.

Η λέξη κλειδί. Πριν και μετά. Τώρα και πάντα: Αξιοπρέπεια.

Αξιοπρέπεια. Έννοια προσδιορισμού της “αξίας του ανθρώπου”. Έννοια, που μας επιτρέπει να λεγόμαστε άνθρωποι. Λέξη, που την ακούω όλο και συχνότερα από γνωστούς, από φίλους, από αγνώστους. Έχει μπει για τα καλά στις πολιτικές συζητήσεις. “Είναι θέμα αξιοπρέπειας” λένε, μιλώντας για δυσβάστακτους φόρους, για ανέργους, για αστέγους, για συνταξιούχους, για εξευτελιστικά αμειβόμενους, για προστατευόμενους φοροφυγάδες και διαπλεκόμενους. “Είναι θέμα αξιοπρέπειας”.

Περιττεύουν πολιτικές αναλύσεις και ιδεολογήματα. Αρκεί μία και μόνο λέξη: Αξιοπρέπεια.

Δεν μπορείς να μην τη σκέπτεσαι:

όταν βλέπεις τους ανάλγητους να σε θεωρούν ηλίθιο τηλεθεατή

όταν οι διαπλεκόμενοι σε λοιδορούν, κλέβοντας τον κόπο σου

όταν σου ζητούν υπέρογκους φόρους, ενώ είσαι άνεργος και το γνωρίζουν

όταν σε εξευτελίζουν οι ουρές στα νοσηλευτήρια

όταν πεθαίνουν οι γονείς και δεν αντέχεις τα έξοδα μιας κηδείας

όταν το παιδί σου μένει εκτός ΑΕΙ, διότι δεν έχεις να πληρώσεις φροντιστήρια

Δεν μπορείς να μην τη σκέπτεσαι όταν, όταν…

Διότι σε προκαλούν καθημερινά, κάθε στιγμή, να την σκέπτεσαι.

Αξιοπρέπεια στην Υγεία, την Παιδεία, την Εργασία, την Αναψυχή, τη Ζωή.

Ένα και μοναδικό αιτούμενο, το οποίο περιλαμβάνει όλα τα συστατικά της έννοιας άνθρωπος, ό,τι ακριβότερο: Αξιοπρέπεια. Το αυτονόητο για κάθε πολιτισμένο λαό, αιτούμενο πλέον στην πατρίδα που γεννήθηκε ο πολιτισμός, οι τέχνες, η φιλοσοφία, η ποίηση, η δημοκρατία.

Αξιοπρέπεια. Ίσως η μόνη κινητήρια δύναμη, για μια σωτήρια ανατροπή…

Η Ποίηση δεν είναι μια απλή καταγραφή όσων συναισθηματικά και μόνον συμβαίνουν “εντός” του ποιητή. Η Ποίηση δεν έχει σκοπό την περίτεχνη χρησιμοποίηση λέξεων που χαρίζουν αισθητική απόλαυση χωρίς περιεχόμενο.

Η Ποίηση δεν απέχει από τα τεκταινόμενα στην κοινωνία και τον κόσμο. Η Ποίηση αφουγκράζεται τις αγωνίες του διπλανού και προσφέρει βάλσαμο στην ψυχή του τα τραγούδια της. Η Ποίηση δεν μπορεί να συνεχίσει να κλείνεται στην ασφυκτική “ιδιωτική εσωστρέφεια*” των τελευταίων δεκαετιών.

Η Ποίηση δεν υπάρχει, παρά ταυτισμένη με την αποδοχή της μοναχικότητας του δημιουργού, τη διεισδυτική σκέψη, τα πετάγματα του νου, την ανακάλυψη νέων αληθειών, τη συμπόρευση με τη φιλοσοφία. Η μοναχικότητα όμως δεν μπορεί να συνιστά στοιχείο, δικαιολογία, ουσιαστικής απομόνωσης. Η Ποίηση από τη φύση της σκύβει με αγάπη στον άνθρωπο, στον αδύναμο, στον διεκδικούντα και αντιστρατεύεται κάθε μορφή εξουσίας.

Ο ποιητής προσλαμβάνει, αναλύει, καταγράφει όσα γίνονται γύρω του και συχνά διαβλέπει τα επερχόμενα. Ο ποιητής αγαπάει με ανιδιοτέλεια τους ανθρώπους. Έχει πλήρη επίγνωση της τραγικότητας της ανθρώπινης ύπαρξης. Τραγικότητας, όχι για την τελευταία πράξη ζωής, το θάνατο, αλλά για την ποιότητα της ίδιας της ζωής. Μιας ζωής, η οποία δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς αξίες και ιδανικά και με πάγια αιτούμενα την ελευθερία, το δικαίωμα στην εργασία, την υγεία, την Παιδεία, τη γνώση και σε ό,τι αποτελεί συστατικό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Η σαφής αντιεξουσιαστική τάση, η υπεράσπιση των κάθε λογής αδυνάτων, η ανιδιοτέλεια, η αγάπη στον άνθρωπο, η στήριξη κάθε προσπάθειας για καλύτερη ζωή, ήταν πάντοτε και είναι συστατικά πολιτικής στάσης και στοιχεία που χαρακτηρίζουν κάθε γνήσιο δημιουργό, πόσο περισσότερο τους ποιητές.

Νομίζω ότι πρέπει έστω και τόσο αργά, τώρα, να δούμε την καταστροφική έως σήμερα εσωστρέφεια – αδιαφορία για τον διπλανό μας, που χαρακτήρισε τα τελευταία τριάντα χρόνια την ποιητική παραγωγή, να κάνουμε την αυτοκριτική μας ως μονάδες του κοινωνικού συνόλου, μακριά από επάρσεις και μικρόψυχες αλαζονείες και επιτέλους να στρέψουμε το ποιητικό μας έργο στον άνθρωπο και όχι στον …μέγα εαυτό μας.

Ευτυχώς για τον τόπο και για την Ποίηση, υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις στον κανόνα της “ιδιωτικής εσωστρέφειας”, η οποία οδήγησε στο τραγικό σημείο που έφτασε σήμερα η χώρα μας. Μπορούν και οφείλουν οι ποιητές μας να ξεφύγουν από την προσήλωση στο προσωπικό, ώστε να στραφούν δημιουργικά στο συλλογικό, διότι αυτή η στροφή αποτελεί μονόδρομο για κάθε γνήσιο δημιουργό και κυρίως την απαιτούν οι καιροί, ώστε να γίνουν παραγωγικές οι ευαισθησίες μας κι εμείς ακόμα πιο χρήσιμοι.

Γιώργος Δουατζής
www.douatzis.gr

* Στην αρχαιότητα ιδιώτης ήταν αυτός που ασχολείται μόνον με τα προσωπικά του και αγνοεί τα κοινά και γι αυτό χαρακτηρίζονταν – και ήταν υψίστη προσβολή – ιδιώτες, ήτοι κουτοί, διότι μόνον ένας βλάκας ήταν δυνατόν να “ιδιωτεύει”.

Την ιστορία δεν την γράφουν – όσο κι αν το επιδιώκουν – οι παρέες, τα κυκλώματα, οι συντεχνίες, οι κάθε λογής κρίνοντες, αλλά ελεύθερα σκεπτόμενοι άνθρωποι που διαθέτουν την ικανότητα συμμετοχής στην δημιουργία και παράλληλα την ικανότητα συμμετοχής στον διάλογο, ο οποίος πάντα οδηγούσε την ανθρωπότητα μπροστά. Η συλλειτουργία αυτών των δύο στοιχείων, συνιστά μιαν άτυπη, αλλά ουσιαστική συμμετοχή στην ποιητικότητα του κόσμου. Και στις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας, το πηδάλιο χειρίστηκαν τα στιβαρά χέρια των ελαχίστων.

Η ικανότητα συμμετοχής στη δημιουργία προϋποθέτει ένα γνωστικό πεδίο, ως βάση διερεύνησης ευρύτερων χώρων, όχι μόνο σε επίπεδο γνώσης, αλλά κυρίως σε επίπεδο διαχείρισης της γνώσης – που νομίζω είναι το πρώτιστο αιτούμενο για κάθε γνήσιο δημιουργό – διαχείρισης ικανής να ανακαλύπτει, και όχι να επινοεί, νέες αλήθειες. Αλήθειες – βάσεις για τη νέα διερεύνηση η οποία θα τις αναιρέσει αυτομάτως σχεδόν, τη στιγμή της γέννησής τους, για να συνεχιστεί το αέναο ταξείδι του ανθρώπινου νου.

Η ικανότητα συμμετοχής στον διάλογο προϋποθέτει άνοιγμα ψυχής που σέβεται χωρίς μικροψυχία τις αλήθειες των άλλων, τις συγκρίνει, τις μελετά, τις απορρίπτει ή τις αποδέχεται. Κύρια προϋπόθεση εδώ, η παραδοχή της ύπαρξης και των προτάσεων των άλλων, ως σημαντικών. Την ίδια στιγμή, αυτονόητη είναι η αντίστοιχη πρόσληψη – συμπεριφορά των άλλων μελών, αλλιώς δεν μπορεί να υπάρξει διάλογος.

Υπάρχουν μερικές περίοδοι της ιστορίας, όπου ή παρατηρείται στασιμότητα με διάχυτη την “Ιδιωτική εσωστρέφεια” ή σημειώνονται άλματα, ανάλογα με τις συγκυρίες, το περιβάλλον, τις δυνατότητες των ανθρώπων να εργαστούν και να παράγουν κ.ο.κ.

Σε όλες όμως τις ιστορικές περιόδους, υπήρχαν οι “μικροί”, χωρίς ίχνος ανάγκης ή δυνατότητας για ελεύθερη σκέψη και από την άλλη πνεύματα ελεύθερα, που χάραζαν δρόμους και στη μοναχική τους πορεία άφηναν έργο – ύψιστη δωρεά στους επερχόμενους.

Νομίζω πως στην κοινωνία μας, κυρίως τα τελευταία τριάντα χρόνια, παρατηρείται μια στροφή στην “ιδιωτική εσωστρέφεια” ήτοι η τάση μιας ιδιότυπης μόνωσης των ανθρώπων, η στροφή στους τέσσερις τοίχους των σπιτιών τους και η ενσυνείδητη αποστροφή σε ό,τι έχει σχέση με τα αποκαλούμενα κοινά. Οι περισσότεροι, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων, καταλήφθηκαν από εγωπάθεια, έγνοια για εύκολο πλουτισμό και κατασπατάληση της μοναδικής ζωής τους μόνον στο “φαίνεσθαι”. Μοναδική τους έγνοια τα ψυχοπροβλήματά τους και οι αποτυχημένοι έρωτες, με συνεπακόλουθη την αφόρητη μοναξιά τους.

Κανείς, εκτός ελαχίστων, δεν δονήθηκε από όσα συμβαίνουν γύρω του, δεν είδε, δεν κατέγραψε, δεν ένιωσε την ανάγκη να μετέχει στην όποια μορφή αγώνα κατά όσων εξουσιάζουν αφανώς ή μη τη ζωή μας. Έτσι άνοιξε και ο δρόμος στους καταστροφικούς “μικρούς”, οι οποίοι με τη σειρά τους άνοιξαν το δρόμο στην καταστροφή της χώρας, του κοινωνικού ιστού, των όποιων αξιών ζωής μας έδιναν ανθρώπινα χαρακτηριστικά.

Η διάχυση στην κοινωνία, της “ιδιωτικής εσωστρέφειας” ως κυρίαρχης τάσης, και η απότοκη διάχυση πολυάριθμων “μικρών”, οι οποίοι βρίσκουν χώρο δράσης λόγω της ιδιώτευσης των ικανών κυρίως, αποτελεί τον χείριστο συνδυασμό. Συνδυασμό που οδηγεί τις κοινωνίες στην καταστροφική αναίρεση ουσιωδών κεκτημένων που στηρίζουν ολόκληρα αξιακά συστήματα και στο κλείσιμο των ανοιγμάτων προοπτικής μιας ανέλιξης σε όλα τα επίπεδα, των στοιχείων που συνθέτουν την στοιχειώδη ευημερία. Αυό δηλαδή που συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα.

Οι “μικροί” δρούσαν, σαπροφυτούσαν, πάντοτε σε όλους τους χώρους. Στον πολιτισμό, την τέχνη, την λογοτεχνία, την ποίηση (!), την πολιτική, την οικονομία, σε κάθε κοινωνικό κύτταρο ή φορέα. Οι “μικροί” δρούσαν πάντοτε κατά τον ίδιο τρόπο και έχουν κοινά χαρακτηριστικά. Συνήθως οσμίζονται τους χώρους εξουσίας και σπεύδουν να υπηρετήσουν τους εκάστοτε ισχυρούς ανενδοίαστα με σκοπό να αναρριχηθούν μετέχοντας στην άσκηση εξουσίας, κρίνοντας τους πάντες ανερυθρίαστα, κυρίως μέσα από μέσα ενημέρωσης που δίνουν δημοσιότητα – άρα ισχύ κατά τον μικρό τους νου – ώστε έτσι να μπορούν άλλους να προβάλλουν ή άλλους να κλείνουν στο σκοτάδι ως μη αρεστούς ή “επικίνδυνους”, δηλαδή συνήθως τους ανθρώπους με έργο και ουσία.

Οι “μικροί” περιχαρακώνουν χώρους με σκοπό να δικαιολογούν την ύπαρξή τους, έμφορτοι φόβου και ανασφάλειας έναντι αόρατων συνήθως εχθρών. Τους εχθρούς τους επινοούν, ώστε να μπορούν να δικαιολογήσουν τις επιθέσεις εναντίον τους με προκάλυμμα… υψηλές αποστολές, όπως ότι είναι ταγμένοι να περιφρουρήσουν χώρους αυτοχριζόμενοι καθοδηγητές της μάζας, για την οποία βεβαίως μιλούν πάντοτε με απαξία.

Οι “μικροί” θεωρούν ότι ασκούν εξουσία και κάνουν επίδειξη ισχύος, εμποδίζοντας τη διάχυση του έργου γνήσιων και συνήθως καθόλα έντιμων δημιουργών. Όπως κάθε αδύναμο και συμπλεγματικό ον, φροντίζουν να συσπειρωθούν με ομοίους τους οι οποίοι κατέχουν αντίστοιχες θέσεις σε μέσα δημοσιότητας και έχουν κοινά χαρακτηριστικά, όπως έργο ανύπαρκτο, μύρια προσωπικά συμπλέγματα, και κατά κανόνα κακή ζωή για την οποία φυσικά δεν φταίει κανείς, πέραν του μικρόψυχου εαυτού τους.

Συνυπεύθυνη σε πολύ μεγάλο βαθμό, κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτή η “ιδιωτική εσωστρέφεια” για το που φτάσαμε ως κοινωνία, για το ποιοι “μικροί” κι ελάχιστοι διαφεντεύουν τη ζωή μας, για τον βομβαρδισμό των τηλεσκουπιδιών σε μύριους εγκεφάλους παραδομένους ως υποχείρια στους κυβερνώντες.

Συνυπεύθυνη η “ιδιωτική εσωστρέφεια” για την κρίση αξιών ζωής, πολιτισμού, αξιοπρέπειας, ώστε να φτάσουμε σε αυτή την οικονομική κρίση που τείνει να διαλύσει ό,τι κατακτήθηκε με αγώνες δεκαετιών όπως δημοκρατία, ισονομία, ελευθερία και τόσα άλλα. Συνυπεύθυνη η “ιδιωτική εσωστρέφεια” για ό,τι επέρχεται, αφού οι κάθε λογής “μικροί” της κάθε μορφής εξουσίας, αφέθηκαν ελεύθεροι και ανεξέλεγκτοι να δρουν, υποτιμώντας επί δεκαετίες τη νοημοσύνη μας, υποθηκεύοντας το παρόν και το μέλλον αυτού του τόπου.

Είθε να διαψευστούν όσοι προδιαγράφουν τραγικές εξελίξεις – καταστροφικές ως και για την εθνική μας κυριαρχία – για τον τόπο, με δεδομένη την απόλυτη αδυναμία που χαρακτηρίζει τη χώρα μας σε όλα τα επίπεδα. Είθε βεβαίως, να διαψευσθώ κι εγώ.

Γιώργος Δουατζής

*Η ετυμο (καταγωγή) -λογία της λέξης ιδιώτης: Στην αρχαιότητα ιδιώτης ήταν αυτός που ασχολείται μόνον με τα προσωπικά του και αγνοεί τα όσα συμβαίνουν γύρω του και γι αυτό χαρακτηρίζονταν – και ήταν υψίστη προσβολή – ιδιώτης, ήτοι κουτός, βλάκας, διότι μόνον ένας βλάκας ήταν δυνατόν να “ιδιωτεύει”. Στην ψυχιατρική ιδιώτης είναι αυτός που πάσχει από ιδιωτεία…

«Αυτόν τον κόσμο φτιάξαμε;
Γι αυτόν αγωνιστήκαμε;
Πώς θα κοιτάξουμε στα μάτια τα παιδιά»;
Από την “Πατρίδα των καιρών” – Γ.Δ.

Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, μιλάμε με πάθος κατά των “σάπιων πολιτικών και του άθλιου πολιτικού συστήματος”. Περιγράφουμε με τα χειρότερα λόγια την καθημερινότητά μας και φανταζόμασθε από γκρίζα έως κατάμαυρη τη ζωή μας στο άμεσο μέλλον. Όμως, στις συζητήσεις για την κατάσταση που έφτασε ο τόπος, δεν άκουσα ποτέ φωνές αυτοκριτικής. Κανένας συνομιλητής μου δεν ανακάλεσε από τη μνήμη του πράξεις καθώς και την ευθύνη που φέρουμε όλοι, όντες έτσι συνυπεύθυνοι στο να είναι πραγματικά αντάξιοί μας οι σημερινοί πολιτικοί ηγέτες.

Η πλειονότητα των πολιτών, παρακάλεσε τον τοπικό πολιτευτάκο για ένα ρουσφέτι. Η πλειονότητα των γονέων φρόντισε να διορίσει “από το παράθυρο” τα παιδιά της στο Δημόσιο, γνωρίζοντας ότι έτσι στηρίζει την αναξιοκρατία και κλείνει την πόρτα σε έναν πραγματικά ικανό νέο. Η πλειονότητα των πολιτών “λάδωσε” γιατρούς δημόσιων νοσοκομείων, εφοριακούς, υπαλλήλους, ασφαλιστικών ταμείων, δημοσίων υπηρεσιών κ.ά. αφού κατά το κοινώς λεγόμενο “αν δεν λαδώσεις δεν κάνεις τη δουλειά σου και μπορεί να κλείσει και η επιχείρησή σου”. Πολλοί ζήτησαν και έλαβαν παράνομες γεωργικές επιδοτήσεις. Πολλοί κτίσανε κατά παράβαση της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Όσοι δεν ανήκουν σε αυτή την πλειονότητα, γνώριζαν, έβλεπαν, παρακολουθούσαν την προϊούσα κοινωνική σήψη. Ανέχτηκαν επί δεκαετίες τον δυσώδη κατήφορο. Και αυτή η ανοχή δραστών και θεατών, συνιστά τη μεγαλύτερη ενοχή μας.

Αυτή η ανοχή δημιούργησε πρότυπα αντικοινωνικής συμπεριφοράς, συμπεριφορές ατομικισμού, βολέματος και απομονωτισμού στους νέους και μας οδήγησε σταδιακά στην μέγιστη εσωστρέφεια, στην διόγκωση του προσωπικού και την άπωση του συλλογικού.

Έτσι αδύναμους, απομονωμένους, χωρίς πολιτική σκέψη και συνείδηση, αμήχανους, βωβούς και άπραγες μας άγουν και μας φέρουν πολιτικοί χωρίς ανάστημα, οι οποίοι υποτιμούν συνεχώς και προκλητικά τη νοημοσύνη μας. Οι οποίοι έχουν την πεποίθηση ότι έχουν χαθεί τα υγειή αντανακλαστικά, επειδή βολεμένη η κοινωνία στον μικρόκοσμο των επιμέρους συμφερόντων της, ανέχθηκε επί δεκαετίες την πελατειακή άσκηση της εξουσίας. Είναι αυτοί οι διαβρωμένοι και υπαίτιοι, που σπεύδουν να μιλήσουν για την ανάγκη ανανέωσης της πολιτικής ζωής, την οποία κατά αυτονόητο για αυτούς τρόπο πρέπει να εμπιστευτούμε αποκλειστικά στους ίδιους. Είναι αυτοί και αυτές, που μετείχαν με υπεύθυνες θέσεις στην διαδικασία κατάρρευσης του πολιτικού συστήματος και της ουσιώδους δημοκρατικής αρχής του κράτους δικαίου και τώρα εμφανίζονται ως σωτήρες μας.

Οι ενοχές μας δεν αναιρούν φυσικά τις ευθύνες του λεγόμενου πολιτικού κόσμου. Ο οποίος θα βρεθεί στη γωνία – όχι μόνον απολογούμενος με ένα αστείο “αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη” – πραγματικά απόβλητος, μόνον όταν ορθώσουμε ανάστημα ως λαός, αναλαμβάνοντας τις δικές μας ευθύνες.

Η καθημερινά διογκούμενη οργή των πολιτών πρέπει να μορφοποιηθεί. Να εκφραστεί δημιουργικά και όχι καταστροφικά. Πρέπει να γίνει πηγή παραγωγής πολιτικής και όχι τυφλής βίας, ώθηση διαφυγής από το σημερινό αδιέξοδο. Η πολιτική σκέψη, η σύμπνοια, η αγάπη στον άνθρωπο, η συμμετοχή σε συλλογικές προσπάθειες μπορούν ίσως να μας χαρίσουν χαμόγελα αισιοδοξίας, ανεξάρτητα από τις μέχρι τώρα κομματικές μας προτιμήσεις. Μήπως επιτέλους πρέπει να δώσουμε προσοχή σε κάποιες φωνές που μοιάζουν μέχρι σήμερα εκτός συστήματος;