εκδόσεις Γαβριηλίδης

Η άλλη λέξη – Xρυσοξένη Προκοπάκη

douatzis — Thu, 29 Oct 2020 09:15:26 +0000

Ο Γιώργος Δουατζής, τον οποίο μέχρι τώρα γνωρίζαμε κυρίως ως ποιητή, με τη συλλογή διηγημάτων του Η άλλη λέξη από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης (Μάρτιος 2014) μας αποκαλύπτει μια ακόμα πλευρά της λογοτεχνικής του υπόστασης, την πεζογραφική. Με γλώσσα άψογα δουλεμένη, ο Γ.Δ. δημιουργεί χαρακτήρες αυτόνομους και τους εναποθέτει σε περιβάλλοντα ιδιόμορφα. Η ποιητική του ματιά διαφαίνεται και στα πεζογραφήματά του. Η γλώσσα του συνεπαίρνει τον αναγνώστη, τόσο αυτή καθαυτή όσο και, κυρίως, με τα νοήματα που φέρει. Οι λέξεις βαραίνουν χωρίς να φλυαρούν. Το έργο στο σύνολό του θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένας διάλογος με τη μορφή μονολόγων.

Παρενθετικά πρέπει να σημειωθεί, ότι το διήγημα –μάλλον παραγνωρισμένο λογοτεχνικό είδος στην Ελλάδα– τα τελευταία χρόνια κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος διεθνώς και παίρνει τη θέση που του αξίζει. Μετά από το Nobel 2013 στην Alice Munro και το Folio Prize 2014 στον George Saunders για συλλογές διηγημάτων, ίσως οι ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι να εμπιστεύονται ευκολότερα συγγραφείς που καταπιάνονται με αυτό το δύσκολο είδος πεζογραφίας.

Ο Γ.Δ. μας προσφέρει μια γλυκιά αυταπάτη και μας καλεί να τη ζήσουμε ως το τέλος, σαν γιορτή. Η άλλη λέξη θα μπορούσε να είναι και η άλλη χρήση της λέξης, καθώς και ο ίδιος περνάει από τη λιτή γλώσσα της ποίησης στο διηγηματικό λόγο, που δεν στερείται τίποτα από την ομορφιά της ποιητικής του ματιάς, ίσα ίσα την εμπεριέχει.

Η πραγματικότητα με το όνειρο συχνά μπερδεύονται. Οι ήρωες απευθύνονται τις περισσότερες φορές σε έναν απόντα συνομιλητή, του οποίου η απουσία κάνει ακόμα πιο έντονη την ανάγκη τους για επικοινωνία. Το δίπτυχο απών-παρών είναι εμφανές σε όλη την έκταση του βιβλίου, όπως και η εξάρτηση των ηρώων από πράγματα και πρόσωπα που δεν υπάρχουν, που υπήρξαν βέβαια, όμως είναι δύσκολο πια να ανακληθούν. Απομένει μονάχα η ανάμνηση ή μάλλον η κατασκευή της.

Ο συγγραφέας αφήνει τους ήρωές του μόνους να επιλέξουν ανάμεσα στη λογική και τον παραλογισμό. Τους αφήνει ελεύθερους να τραβήξουν το δρόμο τους. Και ίσως αυτή η ελευθερία τούς οδηγεί στην εξάρτηση που δικαιολογείται απόλυτα είτε από τη συναισθηματική τους καχεξία, είτε από την εμμονή τους σε καθετί φθαρτό, διαπερατό. Η απουσία ως παιχνίδι, η απώλεια ως πρόκληση.

Τέλος, ο πίνακας του εξωφύλλου του ζωγράφου Μιχάλη Αμάραντου απεικονίζει όλα τα συναισθήματα των ηρώων με μια μόνο έκφραση του προσώπου, προετοιμάζοντας τον αναγνώστη για ένα συναρπαστικό ταξίδι.

Καταληκτικά, η ανάγνωση της Άλλης λέξης του Γ. Δουατζή, συνιστά μια πραγματική απόλαυση, ένα όμορφο πολυσχιδές ταξίδι, όπου κάθε αναγνώστης θα βρει σε πολλά σημεία τον ίδιο του τον εαυτό.

The post Η άλλη λέξη – Xρυσοξένη Προκοπάκη first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Η άλλη λέξη – Διονύσης Μαρίνος

douatzis — Thu, 29 Oct 2020 09:12:43 +0000

Η άλλη λέξη… ποια άλλη λέξη; Πού βρίσκεται; Ποιος την εκφέρει, τίνος το στόμα έχει ντύσει; Και αν υπάρχει αυτή η λέξη, μπορεί να συγκεφαλαιώσει όλες τις άλλες – ψεύτικες, αληθινές, διάφανες, αεροστεγείς ή αιμάσσουσες; Ο Γιώργος Δουατζής από τον γενικό τίτλο της συλλογής των διηγημάτων, εκθέτει το υλικό του, τους φέροντες τα πάθη, ακόμα και τις άψυχες συζυγίες των πραγμάτων σε τούτη την προμετωπίδα της αινιγματικής κατάφασης.

Ναι, υπάρχει αυτή η άλλη λέξη – αυτή που δεν ειπώθηκε, ενώ θα έπρεπε. Εκείνη που δεν κατάφερε να ξεκλέψει λίγο αέρα από τα πνευμόνια για να γειωθεί στη γλώσσα, να δουλευτεί στα δόντια. Αυτή η λέξη δεν είναι ένα συγγραφικό προφανές, είναι παρούσα πάντα ακόμα και εν τη απουσία μας – ακόμα και στην πιο βαθιά απουσία των ηρώων αυτού του βιβλίου. Άλλοτε λειτουργεί ως λυτρωτική δικλείδα, άλλοτε σαν τέναγος που σε καταπίνει και, φευ, πολλές φορές σαν κατάρα και γιατρειά ταυτόχρονα.

Λέξεις υπόρρητες, απόρρητες, απορριπτέες και απομαγευτικές προσπαθούν να αρθρώσουν και τούτοι οι άνθρωποι που περνοδιαβαίνουν τα διηγήματα του Γιώργου Δουατζή. Μα, και τα πράγματα το ίδιο και τα ζώα που λαμβάνουν –συγγραφικώ τω τρόπω- αλλότροπη υπόσταση και λαλιά για να ιστορήσουν τα δεσμά και τα δεσμευτικά των ανθρώπων.

Καίτοι τα διηγήματα διεκδικούν την θεματική και την υφολογική τους αυτοτέλεια και λειτουργούν ως επί τω πλείστον έκκεντρα, ο κύκλος, ο πυρήνας και η σπονδυλική τους στήλη είναι κοινή. Πρώτον διότι οι αφηγηματικές τεχνικές ομοιάζουν –πάντα κάποιος αφηγείται, μονολογεί και αποφαίνεται σε πρώτο πρόσωπο, έχοντας όμως απέναντί του έναν οικείο ή απρόσβλητο συνομιλητή, ένα ιδεατό άλλο, ίσως εμάς τους ίδιους, ή μια φιγούρα που πάντα λανθάνει μέσα στα διηγήματα και τα διατρέχει ως σκιά, φάντασμα, ερωτική παρόξυνση, απισχνούμενο απωθημένο, παρελθόν που κρυφοκοιτάζει περιδεώς το παρόν και τέλος σαν μνήμη που ζητάει τοκογλυφικά να υφαρπάξει το μέλλον.

Δεύτερον διότι αυτή η βασική, δομική και ουσιώδης έλλειψη είναι που διαπερνάει υποδορίως, αλλά και με αμυχές τους πρωταγωνιστές αυτών των ιστοριών. Κάτι είχαν και το απώλεσαν, κάτι έψαχναν και δεν το βρήκαν, κάτι τους μένει να αποζητήσουν μέχρι το πέρας της ζωής τους. Υλικές απολαύσεις; Ερωτικές ομοβροντίες; Μια σταθερότητα κατευναστική; Μιαν απάντηση σε ανοιχτές οικογενειακές πληγές; Ή μήπως εκείνη ακριβώς τη λέξη που δεν ξεκορμίζεται από τη γλώσσα, δεν αποκτά βάρος και υπόσταση;

Λέω λοιπόν πως τα εννιά διηγήματα που συνθέτουν την παρούσα συλλογή προσανατολίζουν το περιβάλλον τους προς μια σταθερή, απρόσβλητη κατεύθυνση. Αποτελούν μια αφορμή για την κορυφαία επερώτηση που διέπει τις ζωές όλων των ηρώων. Ποια είναι αυτή η άλλη λέξη;

Για τον Γιώργο Δουατζή, ποιητή δοκιμασμένο σε συνθήκες πυρρός, αυτή η βουτιά στον πεζογραφικό κόσμο, ενδέχεται, το εικάζω, δεν το γνωρίζω, να είναι και η δική του επερώτηση –υπό άλλη ωστόσο μορφική ανάπτυξη. Πώς αναζητείς τη λέξη, όχι πλέον στον στίχο, όχι στο ποίημα, αλλά στην ευρεία ανάπτυξη ενός πεζού. Το αποτέλεσμα είναι τω όντι επιτυχημένο, διότι διατηρεί εκείνη την ποιητική φλόγα του γραφιά, δίχως όμως να υποσκάπτει τα θεμέλια της διηγηματικής ανάπτυξης με πεζολογικές εκβολές. Κοινώς: τα διηγήματα έχουν θαυμαστή οικονομία, αυξημένη αισθητική στη χρήση των μέσων, απέχουν από το στοιχείο της υπερβολής και πολλές φορές είναι τόσο υπαινικτικά που μετατρέπονται σε μια θελκτική δοκιμή πάνω στην ανθρώπινη περίπτωση.

Στο χωρίς σκιά, το εναρκτήριο μέλος της συλλογής, η δομική έννοια της έλλειψης λαμβάνει το χαρακτήρα, ας μου επιτραπεί η έκφραση, στοχοπροσηλωμένης εκδίκησης. Μετουσιώνεται σε μότο ζωής. Ο,τι δεν έχει ο ένας πρωταγωνιστής, το διαθέτει ο άλλος με μια πλησμονή πληγωτική. Ο,τι ο ένας ονειρεύεται να αποκτήσει, ο άλλος το θεωρεί δεδομένο. Και τότε είναι που ο ανθρώπινος κρατήρας φλέγεται και αρχίζει να πυρώνει και να εξακοντίζει φλόγες. Ο λειψός πρωταγωνιστής μηχανορραφεί υπογείως, υποσκάπτει, καταριέται, βυσσοδομεί εναντίον του φαινομενικά φίλου του, αλλά επί της ουσίας αντίζηλου εν ζωή. Φευ, το τέλος υπερβαίνει στοχαστικά τα στενά όρια των ανθρώπινων ονείρων. Ο ζηλωτής ηττάται, εν τη απουσία του… εχθρού του. Ηττάται παταγωδώς και με έναν πικρά γκροτέσκο τρόπο… καταπίνει τον αντίπαλό του.

Στην κούκλα η έλλειψη περιδιαβαίνει τα ριζά του όρους έρωτας. Μόνο που είναι ένας έρωτας, σχεδόν μη υλικός, όμως ούτε και πλατωνικός, αλλά παράδοξος και παράταιρος. Ένας άντρας, μια κούκλα, ένας ιδιότυπος δεσμός που περιλαμβάνει το αίμα του ενός και την άκαμπτη νωθρότητα της άλλης. Κι όμως φλογερός – ο άντρας πρωταγωνιστής με αναπεπταμένα όλα τα ιστία μορφοποιεί το ερωτικό υποκείμενο στο πρόσωπο μιας κούκλας. Το αντικείμενο γίνεται ουσία και η ουσία σκλαβιά. Η στιγμή της απελευθέρωσης συμπίπτει με τον αφανισμό ενός εκάστου. Ό,τι ακριβώς συμβαίνει μεταξύ ανθρώπων, μπορεί να συμβεί και σε ετερώνυμες υπάρξεις.

Στο τραπέζι, εκ νέου ένα αντικείμενο λαμβάνει το χαρακτήρα συμβόλου. Η σταθερότητα του βίου έγκειται στην ύπαρξη ενός τραπεζιού, Κι αν αυτό για κάποιο λόγο λείψει; Ο εκνευριστικός γείτονας του ήρωα, φασαριόζος και γλεντζές, δανείζεται το τραπέζι για τις ανάγκες ενός ξέφρενου γλεντιού, αλλά μαζί με αυτό είναι σαν να υφαρπάζει και τα πόδια της σταθερότητας του διαμερίσματος του αφηγητή. Αίφνης τα καθημερινά, σχεδόν υποτυπώδη ζητήματα –που αφήνεις ας πούμε τον καφέ σου ή που ακουμπάς το κομπιούτερ- γίνονται κολοσσιαία. Μια ολόκληρη ζωή κρατημένη από ένα κοινό – κοινότατο αντικείμενο. Μια ζωή τόσο στενόχωρη και στενή και περιορισμένη σε έναν υλικό κόσμο προφανή, αλλά και αναγκαίο.

Στην αναχώρηση το κεντρί της αφήγησης αναλαμβάνει να το μπήξει γερά η μνήμη του γιου για την μάνα του που οδεύει πλησίστια προς την αιώνια κατοικία. Το πλέον οικείο πρόσωπο, στην ύστατη στιγμή του, τότε που όλοι οι λογαριασμοί φαίνεται να κλείνουν, μένει έκθετο στην ανάμνηση του παιδιού του. Ακόμα και τούτη η δεσμευτική σχέση μάνας – γιου, πολλάκις αναλυμένη από λογοτεχνική και επιστημονική πλευρά, σε τούτο το διήγημα γίνεται ένας ερωτηματικός σύνδεσμος. Κανείς δεν γνωρίζει κανέναν, κανείς δεν μπορεί να εισχωρήσει στα πυκνά βάθη των σκέψεων ενός άλλου μυαλού. Αν και το μητρικό σώμα δίνει ζωή από τη δική της, οι δύο ζωές παύουν να συνυπάρχουν και να συλλειτουργούν. Μένει η μνήμη να στοχάζεται και να κορφολογεί αθησαύριστες στιγμές.

Στην Ελένη, ένα διήγημα μιας πνοής, δύο άγνωστοι άνθρωποι –ένας άντρας και μια γυναίκα- έλκονται από την πρώτη ματιά, Η μαγική στιγμή αυτής της ηλεκτρικής εκκένωσης, κλείνει αεροστεγώς με μια φυσαλίδα πόθου και σμιξίματος να τους περιβάλλει. Φευ, κι εδώ όμως το θαύμα –το μέγα θαύμα της συμπόρευσης των ανθρώπων- τελείται στο ναό της απουσίας. Χωρίζουν, ενώ έχουν κάθε δικαίωμα να ζήσουν μαζί. Κι όμως δεν το πράττουν. Τι παράξενο που η ζωή λειτουργεί και με τις δύο αντίρροπες δυνάμεις της: έλξη – άπωση και πάλι από την αρχή.

Στο νόμισμα που είναι το μεγαλύτερο σε έκταση διήγημα της συλλογής, θα τολμούσα να πω μια ιδιόμορφη σύνθεση που εγκιβωτίζει πολλές παράλληλες ή συμπίπτουσες δράσεις, φέρει μια Μουρακαμική πνοή. Διότι όπως και ο δαιμόνιος Ιάπωνας, έτσι και ο Γιώργος Δουατζής θεάται τον κόσμο από διαφορετικές γωνίες. Ακόμα και από αθέατες. Πρόκειται επιπροσθέτως για ένα ιδιαίτερο λογοτεχνικό παιχνίδι ανάμεσα τους ήρωες και τον συγγραφέα που μετέχει –ως άλλος ήρωας στο δράμα- και συνομιλεί αενάως με τους χαρακτήρες που έχει πλάσει. Η πυκνότητα της γραφής εδώ εφάπτεται με την χαρακτηριολογική συνάφεια των προσώπων. Πώς βλέπουν; Τι εφορμά στον αμφιβληστροειδή μας; Σε τι παγίδες μας εκθέτει η όραση επί του πραγματικού, όταν αυτό παύει να υφίσταται ως τέτοιο; Οι ψυχολογικές αιτιάσεις εδώ –μεταιχμιακές το δίχως άλλο- αποφασίζουν να αναλάβουν την ανέλιξη της ιστορίας.

Στο βλήμα μνήμες εμφυλίου πολέμου, σπαραγμού, αίματος δεμένου με ιδεολογικές στρατεύσεις έρχονται να σκιάσουν το πέρασμα του ήρωα από τη ζωή στην ανυπαρξία του θανάτου. Ο μονόλογος – διαθήκη που απευθύνεται –πιθανότατα- προς τον γιο που θα πάρει τη σκυτάλη των οικογενειακών φαντασμάτων είναι ασθματική, σκληρή, πονεμένη και πονετική. Ο άντρας, γέρος πλέον και ταλαιπωρημένος αφήνει ως παρακαταθήκη ένα βλήμα που κουβαλούσε χρόνια στα τρίσβαθα του κορμιού του, αλλά και ένα αναπάντητο ερώτημα «ποιος σκότωσε τον αντάρτη αδερφό του;». Οι μνήμες του πατέρα ρέουν στο παρθένο κέλυφος του γιου, κάνουν κατάληψη, η ζωή που φεύγει στοιχειώνει τη ζωή που μένει πίσω.

Ο μονόλογος του Λου είναι μια κλασική μορφή ζωομορφίας, αρκετά συχνή στη λογοτεχνία. Ένας σκύλος αναλαμβάνει να μιλήσει για τα ανθρώπινα. Παραδόξως το κάνει καλύτερα από τους ανθρώπους που αποφεύγουν να εκφραστούν. Νά και πάλι η έννοια της έλλειψης. Ένα τετράποδο δεν έχει ομιλία, αλλά μπορεί να εκφράσει τούτη την έλλειψη με έναν πλούτο συμβόλων. Οι άνθρωποι που διαθέτουν λόγου εύρειαν, αδυνατούν να ορθώσουν δύο στοιχειώδεις κουβέντες, να επικοινωνήσουν και να εκφράσουν τα μύχια των σκέψεών τους. Αντ’ αυτού αναζητούν καταφυγές, νοθευμένες εξιδανικεύσεις, ανεμοσκορπίσματα του αλκοόλ, της τέχνης και της πνιγηρής σιωπής.

Το έσχατο διήγημα, η Πείνα, είναι μια γερή, καλοζυγισμένη μαχαιριά για τη σημερινή κατάσταση και την κατάρρευση κάθε βεβαιότητας. Για την καθίζηση μιας χώρας, για την αποδόμηση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, για τον εξανδραποδισμό των πάντων. Είναι όσο χρειάζεται δηκτικό και ευκρινές δίχως να κραυγάζει λύσεις ή να διασπείρει καταδίκες. Ένα μήνυμα, εντέλει με πολλούς αποδέκτες.

Όλα τούτα σκιαγραφούν μια συλλογή διηγημάτων που ακροπατάει στα όρια της τρέχουσας λογικής, αλλά ενίοτε λοξοδρομεί προς ένα λυτρωτικό παράλογο – προς μια κατάσταση που πλαγιοκοπεί την πραγματικότητα άλλοτε επιθετικά και άλλοτε με σκοπό να την αποκρούσει. Οι ήρωες είναι έρμαια των ελλείψεών τους, αθύρματα της ασίγαστης μνήμης, περιζωμένοι από υλικές υποστάσεις που επιτείνουν την καχεξία τους, ακόμα και από αντικείμενα που αίφνης πάλλονται με ισχυρότερη πνοή από τα έμβια όντα που τα χρησιμοποιούν. Είναι μια συλλογή περισυλλογής: πρισματική, καλειδοσκοπική, παιγνιώδης, λυγμική και προκλητική. Ίσως γιατί έχει ως γνώμονα τον άνθρωπο, το σύμβολο της πτώσης του, τα ανειρήνευτα πάθη και τα ασύγγνωστα λάθη του που όμως τα επαναλαμβάνει αιώνες τώρα και φευ είναι καταδικασμένος να τα επαναλαμβάνει αενάως.

Η συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Δουατζή, είναι μια ορχήστρα εγχόρδων και χάλκινων που δεν έχει μάθει να παίζει ένθερμα εμβατήρια, αλλά σονάτες για όλες τις απώλειες, παρελθούσες και μέλλουσες, για τις δικές μας απώλειες που θα έρθουν, πάντα θα έρχονται, ακόμα και όταν εμείς δεν θα είμαστε εδώ για να τις χαιρετίσουμε.

The post Η άλλη λέξη – Διονύσης Μαρίνος first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Η άλλη λέξη – Απόστολος Μπενάτσης

douatzis — Thu, 29 Oct 2020 09:00:41 +0000

Το νέο έργο του Γιώργου Δουατζή είναι Η άλλη λέξη από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης. Μια πρώτη παρατήρηση είναι αναγκαία εδώ. Ο λόγος του Δουατζή δεν ικανοποιείται με τη χρησιμοποίηση ενός καθιερωμένου, εκ των προτέρων, κώδικα. Μάλλον ισχύει το αντίθετο, ο λόγος εφευρίσκει συνεχώς νέα σχήματα και υπερβαίνει τα δεδομένα της καθημερινής εμπειρίας.

Μια χαρακτηριστική ιδιότητα του έργου είναι οι συνεχείς μετασχηματισμοί των δρώντων προσώπων. Έχουμε δηλαδή συνεχείς αλλαγές και της ταυτότητας, αλλά και της στάσης των χαρακτήρων. Είναι γνωστό ότι στη λαϊκή αφηγηματική παραγωγή ο ήρωας ξεκινάει από μια ευδαιμονική κατάσταση, η οποία ανατρέπεται και ένα πολύτιμο αντικείμενο χάνεται. Ο ήρωας αναλαμβάνει δράση, συγκρούεται με τον αντίμαχο και τον νικά. Το ποθητό αντικείμενο επιστρέφει στην κατοχή του. Εδώ τα πράγματα συμβαίνουν διαφορετικά. Ο ήρωας περνάει από δοκιμασίες, εφαρμόζει διάφορα αφηγηματικά προγράμματα, αλλά το τέλος συνήθως είναι καταστροφικό. Έχουμε να κάνουμε λοιπόν με το μύθο της ανατροπής, ο οποίος ωστόσο λαμβάνει διαφορετικές μορφές στο έργο του Δουατζή.

Ας δούμε το πρώτο αφήγημα που επιγράφεται «Χωρίς σκιά». Ο αφηγητής είναι θυμωμένος με τον «Κωστάκη», τον παιδικό του φίλο, ο οποίος σε κάθε στιγμή της ζωής του τον ευεργετεί. Στα παιδικά τους χρόνια λ.χ. του δίνει χρήματα για να αγοράσει γάλα ή αργότερα τον βοηθάει να απεμπλακεί από την εξάρτηση του αλκοόλ. Θα περίμενε κανείς λοιπόν ο αφηγητής να του οφείλει ευγνωμοσύνη. Η δική του αντίδραση ωστόσο είναι τελείως διαφορετική. Το ομολογεί ο ίδιος: «Όσο με φρόντιζες και μου έδειχνες αγάπη, τόσο σε μισούσα». Τα γεγονότα λοιπόν κρίνονται από δυο διαφορετικές οπτικές γωνίες. Από τη μια η κοινωνική οπτική, που θεωρεί σωστές τις ενέργειες του «Κωστάκη» και από την άλλη η θέση του αφηγητή, ο οποίος πιστεύει ότι όλα αυτά δεν γίνονται από αγαθή προαίρεση, αλλά για να επιβεβαιώνει ο υποτιθέμενος φίλος του την καλή του εικόνα: «Απλώς με φρόντιζες για να επιβεβαιώνεις το εγώ σου». Το αποτέλεσμα είναι να τον μισεί θανάσιμα. Αλλά δεν μένει μόνο εκεί. Περνάει από την δυσαρέσκεια στην επιθετικότητα: “Θυμάσαι που δεν προκρίθηκες στο διαγωνισμό για τη Διαβαλκανική Σύνοδο; Εγώ έβαλα και πάλι το χεράκι μου. Διοχέτευσα τάχα απόρρητες πληροφορίες, ότι ήσουν χρήστης και ενίοτε διακινητής ναρκωτικών και αν έπαιρνες τη δουλειά θα εξέθετες το υπουργείο”.

Τα γεγονότα συνεχίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά κάποια στιγμή ο παιδικός φίλος πεθαίνει και σύμφωνα με την επιθυμία του αποτεφρώνεται. Αλλά καθώς σκορπίζουν τη στάχτη του αυτή εισέρχεται στο σώμα του αφηγητή: «και η στάχτη σου, εσύ βρωμερό υποκείμενο, έφτασες στα σωθικά μου. Βαθιά στους πνεύμονες και το στόμα μου βρέθηκαν τα καμένα σου κύτταρα». Έτσι έχουμε μια αλλαγή ταυτότητας. Ο αφηγητής δεν είναι πια ο ίδιος. Αισθάνεται ότι μέσα στο σώμα του υπάρχει ένα άλλο σώμα. Αυτός ο διπλασιασμός έχει αρνητικές συνέπειες. Ο αφηγητής προσπαθεί να βρει ένα μέσο προκειμένου να γίνει και πάλι ένα ενιαίο εγώ, αλλά δεν το κατορθώνει. «Μπήκες στα κύτταρα μου. Και όσο και να βήξω, να φτύσω, να ξεράσω, εσύ είσαι εδώ». Αυτός ο μετασχηματισμός δηλώνει την τιμωρία του αφηγητή που δεν μπορεί πια να απαλλαγεί από το μισητό του σύντροφο. Είναι καταδικασμένος να τον κουβαλάει πάντα μαζί του. Έχουμε επομένως μια περίεργη σύνθεση: το θετικό συνυπάρχει με το αρνητικό. Ο αφηγητής έχασε την ταυτότητά του. Είναι λοιπόν πολύ θυμωμένος και ξεσπάει: «Αλλά τι περιμένεις από ένα ανθρωπάριο χωρίς ίσκιο. Ούτε έναν ίσκιο δεν αξιώθηκες τόσα χρόνια. Κάθαρμα χωρίς σκιά. Κάθαρμα ανίσκιο…». Η υποτίμηση του παιδικού φίλου συνεχίζεται. Δίπλα στο «Κωστάκη, που δεν γίνεται ποτέ στο κείμενο «Κώστας» προστίθεται και το λέξημα «ανθρωπάριο». Στη σκέψη του αφηγητή πρόκειται για έναν άνθρωπο που δεν έχει πραγματική υπόσταση, που του λείπουν τα πάθη και δεν μπόρεσε ποτέ να δει ότι στον κόσμο δεν υπάρχει μόνο το «καλό». Ο άνθρωπος είναι μια σύνθετη οντότητα. Σε μια τέτοια οντότητα μετασχηματίζεται ο αφηγητής με έναν τρόπο που ενέχει ωστόσο το στοιχείο του κωμικού και του απροσδόκητου. Ας μη ξεχνούμε πως και αυτός ήταν μονομερής. Και η μονομέρεια απορρίπτεται στο κείμενο.

Σε ένα παρόμοιο κλίμα πραγματικού και φαντασιακού, ονείρου και πραγματικότητας, κινείται και το δεύτερο αφήγημα «Η κούκλα». Ένας νεαρός φοιτητής δουλεύει για να ζήσει. Το αφεντικό του όμως τον τοποθετεί κοντά σε μια κούκλα. Αυτή όμως η άψυχη οντότητα μετασχηματίζεται στα όνειρά του και τον οδηγεί σε μια έξαρση σωματική. Για να απαλλαγεί από την παρουσία της την καίει, αλλά αυτή συνεχίζει εμφανίζεται στα όνειρά του, μόνο που τώρα είναι καμένη. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο νεαρός αυτοκτονεί. Αυτή η βίαιη εισβολή του ονειρικού στην πραγματική ζωή δηλώνει την καθολική στέρηση του πρωταγωνιστή. Για να την καλύψει καταφεύγει σε υποκατάστατα, όπως είναι η κούκλα. Όταν όμως αυτή γίνεται ενοχλητική, την καταστρέφει· έτσι όμως η μοναξιά του γίνεται κυρίαρχη γι’ αυτό και αυτοκτονεί.

Στο αφήγημα «Το τραπέζι» έχουμε μια ιστορία που σε επίπεδο επιφάνειας ψυχαγωγεί τον αναγνώστη. Ο αφηγητής έχει ένα γείτονα το «Μήτσο». Ο Μήτσος έχει τη φαεινή ιδέα να κάνει ένα πάρτι, αλλά διαπιστώνει ότι μεταξύ άλλων του λείπει και ένα τραπέζι. Το ζητάει λοιπόν από το γείτονά του. Το τραπέζι, για να χρησιμοποιήσουμε μια σημειωτική ορολογία, είναι για τον αφηγητή ένα πολύτιμο αντικείμενο γιατί είναι συνυφασμένο με τον τρόπο της ζωής του. Εκεί ακουμπάει τον καφέ του και σημειώνει τις «ιδέες» του. Η κατάντια ωστόσο του τραπεζιού στο σπίτι του Μήτσου είναι απερίγραπτη. Πρόκειται για μια πραγματική υποβάθμιση του ρόλου του. Tη διεκτραγωδεί ο ίδιος ο αφηγητής: φέρνει μεταξύ άλλων πάνω του «κακοτηγανισμένα τσιπς με χημικά αρώματα ρίγανης» και «σταγόνες λίπους από άκρως ανθυγιεινά κατεψυγμένα λουκάνικα». Το πολύτιμο αντικείμενο χάνει την λειτουργικότητά του. Τελικά όμως το πάρτι τελειώνει και ο αφηγητής ζητάει πίσω το τραπέζι του. Ο Μήτσος όμως αδιαφορεί εντελώς και κωφεύει στην παράκληση του γείτονά του και στο τέλος του ζητάει και το λόγο:

[Αφηγητής:] – Θέλω τα πράγματα που είχα στο τραπέζι μου να πάρουν τη θέση τους, αφού βέβαια καθαριστεί το μάρμαρο του τραπεζιού, το οποίο είναι γεμάτο σκουπίδια.

[Μήτσος:] – Και γι’ αυτό στενοχωριέσαι; Φέρε τα δίπλα και τα βάζεις στο δικό μου τραπέζι που είναι καθαρό.

[Αφηγητής:] – Δεν θέλω το τραπέζι σου ρε, ούτε το δικό μου, ούτε τις καρέκλες μου, ούτε να σε έχω γείτονα, ούτε να σε ακούω, ούτε να σε βλέπω, ούτε να ακούω την άθλια συλλογιστική σου, ούτε τις συμβουλές σου περί καναπέ, ούτε την βοήθεια σου για καλώδιο, ούτε να ξανακάνεις πάρτι και να τσακιστείς να φύγεις από μπροστά μου πανάθλιε γείτονα, που να με πάρει ο διάολος.

[Μήτσος:] – Συγνώμη, αλλά γιατί φωνάζεις; Εγώ σου χτύπησα την πόρτα πρωϊνιάτικα;

Έχουμε εδώ δύο δρώντα πρόσωπα, τον Μήτσο και τον γείτονά του, αλλά και ένα τρίτο στοιχείο, το τραπέζι. Αυτό είναι τελικά το στοιχείο εκείνο που εκτρέπει τη συζήτηση και καθιστά την επικοινωνία αδύνατη. Ο αναγνώστης ασφαλώς θα χαμογελάσει με την «παράξενη» συμπεριφορά το Μήτσου που αδιαφορεί για τα πάντα. Αλλά πίσω απ’ αυτή την χαριτωμένη ιστορία κρύβονται νύξεις για θέματα ιδιοκτησίας καθώς και για τον σύνδεσμο με άψυχα πράγματα, αλλά σημαντικά για τον ιδιοκτήτη τους. Το αφήγημα παραπέμπει σε μια κοινωνία στην οποία λείπουν οι καλοί τρόποι και η ευγένεια. Ταυτόχρονα όμως αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μη-επικοινωνίας. Παραφράζοντας τη σκέψη του Lacan, μπορούμε να πούμε ότι δύο είδη τρέλας παραμονεύουν την ανθρωπότητα σήμερα: από τη μια μεριά, η σχιζοφρένεια, η έξαρση της ολικής ελευθερίας στην επικοινωνία, που τελειώνει στη μη-επικοινωνία· από την άλλη μεριά, ο εντελώς κοινωνικοποιημένος επαναληπτικός λόγος, το “μιλάς, μιλάς, αυτό είναι το μόνο που ξέρεις να κάνεις” του queneau. Και εδώ ο Μήτσος μιλάει, αλλά ο λόγος του δεν έχει καμιά κατεύθυνση και κανένα προσανατολισμό. Και αυτό είναι μια άλλη μορφή έλλειψης επικοινωνίας. Και να σκεφθεί κανείς ότι όλα αυτά συμβαίνουν σ’ ένα κόσμο που κατακλύζεται από μηνύματα και πληροφορίες.

Το αφήγημα «Η Αναχώρηση» θα μπορούσε να ιδωθεί ως ένας χάρτης συναισθηματικότητας. Γίνεται λόγος εδώ για το θάνατο της μάνας, μιας μυθικής μορφής στο κείμενο του Δουατζή. Ο επικείμενος θάνατός της σηματοδοτεί τη συναισθηματική αφύπνιση του αφηγητή: «Ένιωσα όπως κάποιος που βρίσκεται στο Διάστημα […] και τον επαναφέρουν με άκρα βιαιότητα στη γη». Αυτή η τροποποίηση της κατάστασης είναι όχι μόνο η προϋπόθεση της πορείας πάθους, αλλά είναι επίσης «η υπογραφή της» και ο μόνιμος δείκτης της. Στη συνέχεια το συγκινησιακά φορτισμένο υποκείμενο είναι σε θέση να φανταστεί αντίστοιχα σχήματα συναισθηματικού δεσίματος. «Έφυγε η μάνα οριστικά. Όσο και να το έχεις πάρει απόφαση, πονάει. Και οδηγεί σε αναπολήσεις. Δεν ξέρω γιατί, αλλά θυμάμαι πάντοτε την εικόνα: Εκείνη καθισμένη με μια μακριά καφέ ρόμπα, εγώ παιδί, όρθιος δίπλα της κι αυτή γειρτή προς εμένα να μου χαϊδεύει το κεφάλι».

Θα ακολουθήσει η συγκίνηση που σχετίζεται με δυο διαφορετικές φάσης της ζωής της μάνας. Η πρώτη έχει σχέση με ενδυματολογικούς κώδικες: «Όμορφη που ήταν η μάνα με τα πλουμιστά της φορέματα με Παρισινά υφάσματα!» και η δεύτερη με την τελική της κατάρρευση: «Από τη δυναμική σιγουριά της περπατησιάς μιας νέας με μπόλικη φιλαρέσκεια, να φτάνει στο αβέβαιο, φοβισμένο για το επόμενο βήμα, βάδισμα της ηλικιωμένης. Και σύντομα, πολύ σύντομα, να φτάνει στο βάδισμα της γριάς γυναίκας, η οποία χωρίς συνοδεία έτρεμε να βγει από το σπίτι της». Έχουμε μια συνεχή συσχέτιση του τότε και του τώρα. Της θελκτικότητας και της αδυναμίας. Της έλξης και της άπωσης σε επίπεδο σωματικό. Εκείνο όμως που είναι κυρίαρχο στο αφήγημα είναι η μυστική συνομιλία μάνας και γιου. «Τη βλέπω. Όσο μπορώ παραμορφώνω τη σημερινή εικόνα της για να φτάσω σε αυτό που ήταν κάποτε. Σε αυτό που ξεχείλιζε ζωή. Την ακούω να μιλάει. Σε βεβαιώνω, την ακούω που συνεχίζει τον μονόλογο».

Το χαρακτηριστικό όμως γνώρισμα του κειμένου είναι η αξιοθέτηση της σχέσης μάνας, παιδιού. Φθάνοντας στο τέλος της πορείας του, ο αφηγητής έχει τη δυνατότητα να εκδηλώσει, για τον εαυτό του και για τους άλλους, τη συναισθηματική κατάσταση που βίωσε. Γνωρίζει ότι το πένθος που συνοδεύεται από ένα υπερβολικό πόνο θα δημιουργούσε την υποψία ότι είναι ψεύτικο. Ο αφηγητής αποκαλύπτει τις αξίες επάνω στις οποίες βασίζεται η τελική του αναγνώριση της προσφοράς της μάνας: «Δεν θυμάμαι να ζήτησε ποτέ κάτι. Η αυταπάρνηση ήταν ταυτόσημη με την παρουσία της. Έδινε συνεχώς και υπήρχε αρχοντικά μέσα από αυτήν τη διαδικασία». Έτσι η μάνα αξιολογείται θετικά. Αποτελεί μια μορφή που πέρα από τη συγκίνηση που προκαλεί στον αφηγητή, εκφράζει μια πλησμονή που υπερβαίνει το καθημερινό και το τετριμμένο. Ίσως συνεχίζει και τώρα να δίνει. Έτσι, ο συναισθηματικά φορτισμένος αφηγητής μπορεί να απαιτήσει το «δικαίωμα» να ζήσει την απώλειά της με τον δικό του τρόπο, αντιλαμβανόμενος πλήρως το ιδιαίτερο «νόημα» που αυτή δίνει στη ζωή του.

Το επόμενο αφήγημα φέρνει τον τίτλο «Ελένη» και διηγείται μια ερωτική περιπέτεια. Το περιεχόμενο της είναι σύντομο. Ένας άντρας και μια γυναίκα συναντιόνται. Βιώνουν την ένταση του έρωτά τους και χωρίζουν χωρίς να ξανασυναντηθούν πάλι. Σε επίπεδο βάθους όμως σημασιοδοτούν μια ερωτική πληρότητα. Τα αφηγήματα της πληρότητας σπάνια είναι ευτυχή αφηγήματα. Έχουμε το χωρισμό των δυο ηρώων, αλλά ο αφηγητής ξέρει να ξεχωρίζει το στοιχείο εκείνο που δίνει μια διαφορετική διάσταση στα πράγματα. Και αυτό είναι η ουσιαστική ένωση ενός άντρα και μιας γυναίκας που υπερβαίνει το συνηθισμένο και το τετριμμένο. Αυτό είναι τελικά το κέρδος. Οι δυο πρωταγωνιστικές μορφές προσφέρουν στον εαυτό τους ένα ξεχωριστό ερωτικό δώρο.

Κορυφαία στιγμή στην Άλλη λέξη αποτελεί το αφήγημα «Το νόμισμα». Πρωταγωνιστικές μορφές, ο Νίκος Γεωργίου που συνταξιοδοτήθηκε πριν λίγα χρόνια ως ανώτατο στέλεχος της Εθνικής Τράπεζας και ο βιβλιοπώλης Γεώργιος Νικολάου. Η συνάντηση των δυο αυτών προσώπων γίνεται τυχαία. Ο πρώτος για να προστατευθεί από τη βροχή καταφεύγει στο βιβλιοπωλείο του δευτέρου. Ο βιβλιοπώλης δεν βλέπει θετικά την έλευση του Νίκου Γεωργίου. Ξέρει ότι δεν θα ψωνίσει και όλα έγιναν για να αποφύγει τη βροχή. Ο αναγνώστης θα διερωτηθεί τι κρύβουν αυτοί οι δυο τύποι, πέρα από τα τυπικά τους χαρακτηριστικά. Η πρώτη παρατήρηση είναι καίρια. Τα ονόματά τους αποτελούν αντιστροφή το ένα του άλλου. Η αντίθεσή τους λοιπόν ξεκινάει από την ονοματοθεσία. Ταυτόχρονα και οι δυο τους βλέπουν τον εαυτό τους από διαφορετική οπτική γωνία. Αυτή την οπτική γωνία την ονομάζει το κείμενο «άλλη ματιά». Να πως παρουσιάζουν τον εαυτό τους. Πρώτα μιλάει ο Νίκος Γεωργίου και μετά ο Γεώργιος Νικολάου.

“Αγαπητέ κύριε Γεωργίου η άλλη ματιά, αυτή στον εαυτό μου, βλέπει ένα πολυσήμαντο ον, μοναδικό. Με ένα εγώ, που ξεχειλίζει και δεν χωράει στο σώμα μου.

Η άλλη ματιά στον εαυτό μου, βλέπει έναν απειροελάχιστο κόκκο. Ίσα που τον βλέπω. Ένα πραγματάκι με οριακώς ορατά μέλη, που κινούνται αστεία”.

Έχουμε εδώ την προσπάθεια του συγγραφέα να επιλέξει τα πρόσωπα του έργου του και να τα παρουσιάσει κάτω από έναν ιδιαίτερο φωτισμό. Η διαπίστωση είναι άμεση· πρόκειται για δυο διαφορετικά πρόσωπα με αντιθετικές ιδιότητες. Ο πρώτος αντιπροσωπεύει το παν, ο δεύτερος το τίποτε. Ο Γεωργίου αξιοθετείται θετικά και ο Νικολάου αξιοθετείται αρνητικά. Επομένως οι πορείες τους είναι κλειστές και σταθερές και κάθε στάδιο είναι προβλέψιμο εκ των προτέρων. Επομένως αναλαμβάνουν ένα συγκεκριμένο ρόλο που είναι στερεότυπος και η όλη δράση τους θα κινείται γύρω απ’ αυτό το πλαίσιο. Αλλά η έλλειψη ουσιαστικής δράσης μας υποχρεώνει να χαρακτηρίσουμε τα δυο αυτά δρώντα πρόσωπα ως μη-υποκείμενα. Το μη-υποκείμενο μπορεί μόνο να υποδηλώνει: δεν έχει καμία πρωτοβουλία, υπό την έννοια ότι μπορεί μόνο να ακολουθήσει τις καθιερωμένες εκ των προτέρων πορείες του.

Εκείνος όμως που έχει μια ανοικτή πορεία και μια ικανοποιητική ελευθερία ελιγμών είναι ο Αρλεκίνος: «ντυμένος με τα πολύχρωμα κουρέλια του και με το χαρακτηριστικό καπέλο με τις μύτες και τα κουδουνάκια στην άκρη τους. Έρχεται από τον δέκατο έκτο αιώνα. Λέγεται ότι είναι απόγονος των δούλων του δικού μας, του Αριστοφάνη». Ο Αρλεκίνος μάλιστα αποκτά και μια ιδιαίτερη ιδιότητα. Δεν υποτάσσεται πια στη λογική του συγγραφέα, αλλά στέκεται απέναντι του και προβάλλει τις δικές του απαιτήσεις. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που το παρατήρησε ήδη ο Μπαχτίν. Την ίδια αυτονομία θα αποκτήσουν και οι δυο ήρωές μας που θα σταθούν απέναντι στο συγγραφέα:

– Δηλαδή, θα διορθώσουμε τον συγγραφέα;

– Όχι ακριβώς κύριε Νικολάου. Τις εκδοχές μας θα δώσουμε. Φοβάστε μήπως μας καταργήσει ο συγγραφέας ή μας υποβαθμίσει στο αφήγημα;

– Στο χέρι του είναι. Μπορεί και να μας ξεχάσει τελείως. Από την άλλη, ίσως από τη στιγμή που μας κατασκεύασε, να τον οδηγούμε εμείς.

Είναι η ξεχωριστή εκείνη στιγμή όπου τα δυο αυτά δρώντα πρόσωπα αποκτούν μια ιδιότητα: δύνανται να κάνουν (ικανότητα), μπορούν δηλαδή να αναπλάσουν, να δώσουν τη δική τους εκδοχή για την ιστορία της κούκλας. Τι έχει πράγματι συμβεί; Ο Αρλεκίνος τους μετέφερε στο παζάρι «στην καμάρα της Ιεράς Οδού, που γεμίζει από ρακοσυλλέκτες και πραμάτειες, οι οποίες φαντάζουν άχρηστες, αλλά κρύβουν μέσα τους τη χρησιμότητα των αναμνήσεων, των επιστροφών». Εκεί γύρω από μια κούκλα δίνονται διαφορετικές εκδοχές για το ποια θα έπρεπε να είναι η ιστορία της και πώς θα αντιδρούσαν οι άνθρωποι αντικρίζοντας της και τι θα έκανε ο ρακοσυλλέκτης πωλητής.

Έχουμε εδώ και πάλι την εμφάνιση της άλλης ματιάς, της διαφορετικής οπτικής γωνίας και σε τελευταία ανάλυση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η τέχνη. Γιατί ο Αρλεκίνος μας παραπέμπει συνειρμικά στη λειτουργία της τέχνης και μάλιστα στη θεατρική της εκδοχή. Ειδικότερα μάλιστα ο χώρος του παζαριού παίρνει την ειδική σημασιοδότησή του: «Ένας ολόκληρος θίασος. Απλωμένος στην καρδιά της πόλης, της χώρας».

Η τέχνη λοιπόν δεν βλέπει τα πράγματα μονοσήμαντα, άλλα υπερβαίνει την μοναδικότητα με την πολλαπλότητα, με τις πολλές εκδοχές του ίδιου πράγματος και για τον λόγο αυτό αντέχει στον χρόνο. Σ’ αυτή τη λογική δεν εμπίπτουν οι Νικολάου, Γεωργίου. Αντιπροσωπεύοντας δυο διαμετρικά αντίθετες μορφές, αποτελούν τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος: το μηδέν και το άπειρο. Αλλά η τέχνη δεν ενδιαφέρεται για τέτοιες μονοσήμαντες κατηγοριοποιήσεις και «φαιδρώ τω πρόσωπω», θα λέγαμε, τους ενσωματώνει σ’ ένα νόμισμα που καταλήγει σε μια σχάρα υπονόμου. Η παντοδυναμία της τέχνης, το εκπληκτικό και το θαυμαστό, το υπερρεαλιστικό και το παιγνιώδες συνυπάρχουν εδώ.

Το αφήγημα «Το βλήμα» μας παραπέμπει στην περίοδο των Δεκεμβριανών και του εμφυλίου. Εκεί ο αφηγητής δέχτηκε ένα βλήμα στο στήθος του που το έχει ως τώρα που πεθαίνει. Διηγείται την ιστορία στον γιο του και του ζητά να διατηρήσει αυτό το βλήμα μετά την εκταφή του. Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει την απαίτηση αυτή υπερβολική, αλλά τα πράγματα δε συμβαίνουν έτσι. Το βλήμα αποτελεί το σημάδι, την ένδειξη ότι ο αφηγητής ήταν και αυτός εκεί. Έλαβε μέρος δηλαδή στον αγώνα του λαού για την ελευθερία. Δεν θέλει επομένως να χαθεί η μνήμη αυτή.

Από την άλλη μεριά διηγείται στον γιο του τον θάνατο του αδελφού του που έγινε κάτω από άγνωστες συνθήκες. Ο αδελφός του ήταν αντάρτης και καπετάνιος στον ΕΛΑΣ. Βρέθηκε νεκρός υπό μυστηριώδεις συνθήκες. Ο αφηγητής διερωτάται για το ποιος έφταιξε γι’ αυτό, οι αριστεροί ή οι δεξιοί; Βρισκόμαστε λοιπόν σημειολογικά μπροστά στη λύση ενός δύσκολου προβλήματος. Η απάντηση δεν βρίσκεται στο κείμενο. Εμμέσως πλην σαφώς ο αφηγητής καλεί τον αναγνώστη να λύσει το πρόβλημα. Αυτό το παιγνίδι του γνωρίζω – δεν γνωρίζω, πιστεύω – δεν μπορώ να πιστέψω είναι από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του αφηγήματος.

Το τέλος όμως, είναι εξίσου θαυμαστό. Ο πομπός-γιος δεν μιλάει. «Το μόνο που κάνεις, λέει ο αφηγητής, είναι να κουνάς το κεφάλι και να λες χιλιάδες λέξεις με το βλέμμα».

Το αμφίσημο βλέμμα του νεαρού, η άρνησή του να μπει στην προβληματική μιας παλιότερης εποχής είναι ίσως ένα κυρίαρχο θέμα του αφηγήματος. Η λύση ενός παλιότερου προβλήματος στις σημερινές συνθήκες, όπου τα πάντα έχουν αλλάξει, δεν είναι εφικτή. Εκείνο που έχει σημασία είναι να μεταδίδεται το μήνυμα. Αυτό λειτουργεί από μόνο του, γιατί διαφορετικά μια ολόκληρη εποχή αγώνων, θυσιών και συγκρούσεων θα περιέλθει στο χώρο της λησμονιάς. Η γνώση είναι τελικά λυτρωτική.

Χαριτωμένος είναι «Ο μονόλογος του Λου». Εδώ ο Δουατζής ανοικειώνει τα πράγματα, όπως θα έλεγαν οι Ρώσοι φορμαλιστές. Τους δίνει δηλαδή μια καινούρια, μια διαφορετική μορφή. Έτσι αφηγητής δεν είναι ένας άνθρωπος, αλλά ένας σκύλος, ο Λου. Ο Λου λοιπόν, περιγράφει τη μοναξιά του αφεντικού του από την έλλειψη του αγαπημένου προσώπου. Δεν μπορεί να καταλάβει πώς δυο άνθρωποι, που μπορούσαν να συνυπάρξουν σ’ ένα κοινό βάδισμα και σ’ ένα κοινό προσανατολισμό, προτιμούν την απόκλιση από τη σύγκλιση. Τελικά ο Λου έχει περισσότερη ευαισθησία και περισσότερο μυαλό και μπορεί να συλλάβει το βάθος της στέρησης. Αυτός τελικά εύχεται, ελπίζει, φαντάζεται, προσδοκά την επανένωση. Δεν πιστεύει στις διαζεύξεις, αλλά στις συζεύξεις. Υποθέτω πως ο αναγνώστης είναι με τη μεριά του, γιατί δεν μπορεί και αυτός να αντιληφθεί τον παραλογισμό της έλξης που γίνεται απώθηση και πόνος.

Το τελευταίο αφήγημα «Η πείνα» είναι χαρακτηριστικό για την ελλειπτικότητά του. Μέσα σε λίγες γραμμές ο αφηγητής δίνει μια συγκλονιστική εικόνα της τραγικότητας της έλλειψης φαγητού που παραπέμπει σε ένα διαρκές μαρτύριο. Ασφαλώς οι συσχετισμοί με το σήμερα είναι εμφανείς. Αλλά ενώ θα περίμενε κανείς ο ήρωας να παραιτηθεί και να υποταχθεί στη μοίρα του, αυτός είναι θυμωμένος και οργισμένος και ο θυμός εδώ ενέχει το σπέρμα της ανατροπής μιας κατάστασης που φαίνεται εδραιωμένη, άλλα ήδη έχουν φανεί τα πρώτα σημάδια της ανατροπής της. Τελικά η μυθολογία της ανατροπής έχει πολλαπλές όψεις στο έργο του Δουατζή.

Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ότι στην Άλλη λέξη θα συναρτήσουμε το υπερρεαλιστικό στοιχείο να συνυπάρχει με τις καταστάσεις του πάθους, το γκροτέσκο, το θαυμαστό και το απροσδόκητο. Η στέρηση, αλλά και η ερωτική πλησμονή εμφανίζονται εδώ. Η έννοια της τέχνης στις πολλαπλές της διαστάσεις εμφανίζεται ως κυρίαρχο στοιχείο. Έχουμε, αν θέλετε, μια εκ βάθους εξομολόγηση του συγγραφέα, ο οποίος μας προσκαλεί στο εργαστήριό του για να μας μιλήσει για την τέχνη του και τον εαυτό του ως οντότητα λογοτεχνική. Ταυτόχρονα μέσα από την οπτική του Λου θα μιλήσει για την ασίγαστη ανάγκη της επικοινωνίας και της εξάλειψης του ερωτικού κενού.

Το έργο έχει μια σημαντική πρωτοτυπία. O Δουατζής καλεί τον αναγνώστη του να αρνηθεί όλα αυτά που ξέρει για τα αντικείμενα και τον χώρο, για τους ανθρώπους και τη δράση τους. Μας καλεί να αρνηθούμε τις κατεστημένες ιδέες μας για την τέχνη και να υπερβούμε τις καθημερινές μας εμπειρίες. Έτσι θα μπορέσουμε να ανακαλύψουμε και να αναδημιουργήσουμε τις μυστικές ισοδυναμίες μεταξύ των πραγμάτων. Αυτή είναι η άλλη ματιά του Γιώργου Δουατζή που βλέπει από μια άλλη οπτική γωνία τον κόσμο, τον χώρο και τη δράση των ανθρώπων. Έτσι δικαιολογείται και ο τίτλος Η άλλη λέξη, η καινούρια πρόταση στο λογοτεχνικό γίγνεσθαι.

The post Η άλλη λέξη – Απόστολος Μπενάτσης first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Η άλλη λέξη – Δείγμα Γραφής

douatzis — Mon, 17 Mar 2014 23:52:44 +0000

Η κούκλα

Αυτή τη φορά, δεν μίλησε, δεν με χάιδεψε. Εγώ ξαπλωμένος ανάσκελα. Πέταξε το σεντόνι από πάνω μου, στάθηκε ακίνητη, με κοίταξε λίγα δευτερόλεπτα, τα οποία μου φάνηκαν αιώνες, ολόγυμνη όπως ήταν έσκυψε, με άγγιξε μόνο με τα χείλια της, υπερβολικά απαλά και άρχισε να ψάχνει το σώμα μου. Όταν άπλωσα το χέρι να την αγγίξω, έκανε ένα νεύμα αποτρεπτικό, δεν έβγαλε άχνα, υπάκουσα, διότι έτρεμα μην διακόψει την εξαίσια αυτή εξερεύνηση και τη χάσω. Μου μάθαινε το ίδιο μου το κορμί. Ανακάλυπτα και εγώ κάθε πτυχή του κορμιού μου, κάθε του χιλιοστό, το οποίο διαπερνούσε με την αφή των υπέροχων χειλιών της. Ένιωθα να ερεθίζομαι πρωτόγνωρα, να φουντώνω, να φτάνει κάθε αίσθηση μου στην υπέρτατη πρόσληψη, να χάνομαι σε μια άβυσσο…

Ο μονόλογος του Λου

…αλλά άκουσε κυρά μου αυτά που θα σου πω, τώρα που μόλις ξύπνησα και έχω ξεκούραστο μυαλό, γιατί το αφεντικό με τόση εσωστρέφεια που λέγαμε, δεν θα σου τα πει και δεν ξέρει ότι εγώ με το σκυλίσιο μυαλό μου πιάνω πολλά κι ας μην μιλάω, διότι ξέρω ότι δεν θα σου πει ό,τι σκέφτεται, διότι ποτέ δεν μιλάει, το έχω διαπιστώσει κι εσύ δείχνεις να μην καταλαβαίνεις ότι ο άνθρωπος σου μιλάει μόνο για την καθημερινότητα και τις πρακτικές δουλειές, ενώ διψάει να σου μιλήσει για άλλα σημαντικότερα γι αυτόν, τα ψυχονευρωτικά, τα νευροψυχικά, τα πώς τα λέτε μωρέ κυρά που μπλέχτηκα, να σου μιλήσει για αυτά που παιδεύουν την ψυχή του και τα κρύβει και αναρωτιέμαι αν είναι δυνατόν κυρά μου να μην καταλαβαίνεις, όταν μάλιστα έχεις κι εσύ την ίδια ανάγκη και δεν καταλαβαίνω τι έχετε πάθει και δεν μιλάτε επί της ουσίας τελευταίως,

Η πείνα

Η οργή δεν μορφοποιείται σε δύναμη ανατροπής. Έστω. Μετά την ανατροπή τι; Χάθηκε ως κι η οργή. Πώς να σε θρέψω αξιοπρέπεια; Πώς να με θρέψεις ελπίδα; Μου πήραν το δικαίωμα στο όνειρο. Δεν αρνούμαι να δουλέψω. Πεινάω. Κατακτήσεις δεκαετιών, μηδενίστηκαν. Κρίση βαθειά πολιτισμού. Πώς να σε ταΐσει, σου λέω, η ελπίδα, πώς… Μας άλωσαν. Φοβάμαι. Με άλωσαν. Φοβάμαι που φοβάμαι. Εάλω το σαρκίο μου. Εάλω η πατρίδα μου. Εάλω η ανάσα μου. Χαίρε παρελθόν. Σβήστηκες μέλλον. Κρατάω. Κρατάω το ζώο μέσα μου. Αν με αλώσει κι αυτό χάθηκα. Αν, το ζώο, το ένστικτο, αν, χάθηκα, χαθήκατε…

The post Η άλλη λέξη – Δείγμα Γραφής first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Κράτα την άνοιξη – Δύο Λόγια για το Βιβλίο

douatzis — Tue, 14 Jan 2014 16:03:16 +0000

Το έργο αυτό είναι μια δίγλωσση έκδοση (ελληνικά και γαλλικά). Αποτελείται από ένα βιβλίο και ένα CD που περιέχει τα μελοποιημένα ποιήματά μου, ένα διήγημα ειδικά γραμμένο γι αυτό το CD και ένα κείμενο του Χάρη Γιούλη.

Ο Χάρης Γιούλης πήρε υλικό από διάφορες ποιητικές συλλογές μου για να μελοποιήσει αυτά τα ποιήματα. Ένα επίτευγμά του, είναι η σύνθεση διαφόρων αφορισμών – που έγραψα κατά καιρούς (από Τα Μικρά) – μέσα σε τρία τραγούδια του, πράγμα που με ξάφνιασε ευχάριστα.

Οφείλω να πω πως ο Χ. Γιούλης σεβάστηκε τη δουλειά μου και δημιούργησε μια σειρά όμορφων τραγουδιών. Στο τελευταίο κομμάτι απαγγέλλω ένα ερωτικό ποίημα την “Σκούρα ομορφιά”. Τραγουδούν εκτός του Χάρη Γιούλη και οι σημαντικοί καλλιτέχνες Χρήστος Θηβαίος και Αφροδίτη Μάνου.

Στο Δελτίο Τύπου των εκδόσεων Γαβριηλίδης αναφέρεται:

Ο Χρήστος Θηβαίος, η Αφροδίτη Μάνου και ο Χάρης Γιούλης –που έγραψε τη μουσική- τραγουδούν ποίηση του Γιώργου Δουατζή.

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης το βιβλίο του Γιώργου Δουατζή “Κράτα την Άνοιξη”, με δέκα ποιήματα που έχει μελοποιήσει ο Χάρης Γιούλης και τα οποία περιλαμβάνονται στο ένθετο ομότιτλο CD. Η έκδοση είναι δίγλωσση, στα ελληνικά και στα γαλλικά.

Το έργο “Κράτα την Άνοιξη”, περιλαμβάνει δέκα τραγούδια σε πρωτότυπη μουσική του Χάρη Γιούλη, rock, jazz,με επιρροές από reggae, latin χωρίς να λείπουν οι μπαλάντες. Τραγουδούν από ένα τραγούδι ο Χρήστος Θηβαίος και η Αφροδίτη Μάνου, τα υπόλοιπα τραγουδά ο Χάρης Γιούλης (μεταξύ των οποίων το “Le pays des braves” στα γαλλικά), ενώ στο CD περιλαμβάνεται και απαγγελία από τον ίδιο τον ποιητή.

Η ταυτότητα του έργου

Τίτλος: Κράτα την Άνοιξη

Σύνθεση – ενορχήστρωση: Χάρης Γιούλης

Ποίηση: Γιώργος Δουατζής

Μετάφραση στα γαλλικά: Caroline Babilotte

Τραγουδούν: Χρήστος Θηβαίος, Αφροδίτη Μάνου, Χάρης Γιούλης

Παίζουν οι μουσικοί: Χάρης Γιούλης κιθάρες ηλεκτρικές, ακουστικές, synthesizers, Γιώργος Καλογερόπουλος τύμπανα, Βαγγέλης Μπουλουχτσής ηλεκτρικό μπάσο, Απόστολος Πατρωνίδης τύμπανα, Βασίλης Παναγιωτόπουλος τρομπόνι, Στέλιος Ταχιάτης βιολοντσέλο Recording, Editing, Mixing: Nίκος Παπαδόπουλος, Χάρης Γιούλης

Mastering: Sweet spot studios, ΓιάννηςΧρηστοδουλάτος

Επιμέλεια παραγωγής: ΆγγελοςΣφακιανάκης

The post Κράτα την άνοιξη – Δύο Λόγια για το Βιβλίο first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Ωδή στα κόκκινα παπούτσια – Είπαν Έγραψαν

douatzis — Tue, 14 Jan 2014 16:03:16 +0000

Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης

The post Ωδή στα κόκκινα παπούτσια – Είπαν Έγραψαν first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Η άλλη λέξη – Δύο Λόγια για το Βιβλίο

douatzis — Tue, 14 Jan 2014 16:03:16 +0000

Το εικοστό βιβλίο μου. Σελίδες 206, διαστάσεις 12 x 17 εκατ.

Το εξώφυλλο, από πίνακα του φίλου ζωγράφου Μιχάλη Αμάραντου.

Περιλαμβάνει εννέα διηγήματα: Χωρίς σκιά, Η κούκλα, Το τραπέζι, Η αναχώρηση, Ελένη, Το νόμισμα, Το βλήμα, Ο μονόλογος του Λου, Η πείνα.

Αρχικά σχεδίαζα να περιληφθούν δεκαέξι διηγήματα, αλλά κατά τον εκδότη θα έβγαινε ένα ογκώδες δύσχρηστο βιβλίο και αναγκάστηκα να αφαιρέσω τα επτά. Το νόμισμα σκέφτηκα να το έβγαζα ως νουβέλα αυτοτελή, αλλά τελικά αποφάσισα να παραμείνει στην έκδοση αυτή.

Αυτά τα πεζά γράφτηκαν κυρίως το περασμένο καλοκαίρι στην Κάρυστο και δύο-τρία προϋπήρχαν από ετών. Είναι ιστορίες με έντονα βιωματικά στοιχεία, όχι όμως βιογραφικά, διότι έτσι δεν θα συνιστούσαν μυθιστορία, αλλά αποσπάσματα αυτοβιογραφίας. Η εναλλαγή στο ύφος και τον τρόπο γραφής μεταξύ των διηγημάτων δεν είναι τυχαία, αλλά απολύτως σκόπιμη επιλογή.

Αθήνα 2014

The post Η άλλη λέξη – Δύο Λόγια για το Βιβλίο first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Η άλλη λέξη – 2014

douatzis — Fri, 27 Dec 2013 21:18:28 +0000

Δύο Λόγια για το Βιβλίο

Δείγμα Γραφής

Είπαν Έγραψαν

The post Η άλλη λέξη – 2014 first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Να βγω από μένα, Γιάννης Δάλλας – Δείγμα Γραφής

douatzis — Sun, 17 Nov 2013 21:54:42 +0000

“Ό,τι με περιβάλλει – το βιώνω στο πετσί μου πια – δεν είναι ο χώρος, είν’ ο χρόνος. Σαν ένα δάσος από γεγονότα που χτυπιέμαι να τα διαπεράσω και να βγω στα ξέφωτα της ιστορίας. Ο χρόνος ο ιστορικός κι ο πιο προσωπικός. Η μιά στιγμή δίπλα στην άλλη γύρω μου στενεύοντας σαν κρίκοι ενός κατάσαρκου κλοιού. Ο χρόνος, που έγινε η δορά μου και το δέρμα μου.
Η τελευταία δυσκολία μου, να σπάσω τα λουριά. Να βγω από μένα…”

(Χρονοδείκτες, σελ. 101, 2004, εκδ. Γαβριηλίδης )

Μαρτυρία και μαρτύριο της γραφής

Σημαντικοί σταθμοί ζωής;
Οι στιγμές που κρίνεται ο βιολογικός διάλογός μου με το περιβάλλον, ο ιστορικός με τα γεγονότα και το χρόνο και ο πνευματικός με την τέχνη. Χωριστά, αλλά και στην διαπλοκή τους, ιδιαίτερα της τέχνης με τους δύο προηγούμενους σταθμούς.

Σε ποιόν ανήκετε;
Η θέση μου, ήταν η σχέση με το περιβάλλον και την κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια, στην ποίησή μου υπάρχει ένας διάλογος με το σύμπαν. Μια υπέρβαση, η οποία με απασχολεί πολύ. Τώρα, αισθάνομαι τον εαυτό μου να παίρνει σταδιακά τη νέα θέση του, ως μέρος του σύμπαντος, με το οποίο ο διάλογος γίνεται ολοένα και μεγαλύτερος, φτάνοντας σε σημεία που μόνον ένας ποιητής μπορεί να φτάσει. Ίσως είναι η τρέλα του ποιητή.Δεν εννοώ σύνδεση με έναν σχεδιαστή του σύμπαντος. Αναρωτιέμαι πώς έγινε η μετάλλαξη, πώς από την ανόργανη ύλη περάσαμε στην οργανική. Πώς δουλεύτηκε και δουλεύεται μέσα στο σύμπαν αυτή η μετάλλαξη. Αυτό απασχόλησε και άλλους ποιητές. Ίσως υπάρχουν και σε άλλους πλανήτες όντα, όχι απλώς έμβια, αλλά ανθρώπινα σαν εμάς, που μπορούν να παρατηρούν το σύμπαν, να ψάχνουν και ταυτόχρονα να αυτοπαρατηρούνται.

Γιατί γράφετε;
Για να εκφραστώ. Και για να εκφράσω με τη δύναμη του λόγου την πίστη μου. Την πίστη στη ζωή, την προσήλωση σε έναν αείζωο κόσμο.

Είστε αισιόδοξος;
Βέβαια. Από τη φύση μου είμαι αισιόδοξος. Ζω προβλήματα υπαρξιακά και υποστασιακά, αλλά παράλληλα θέλω να στηρίζω την ελπίδα.

Γιατί μοιράζεστε το έργο σας;
Γιατί η ποίηση, είναι κοινωνική λειτουργία και υπηρετεί γενικότερους στόχους. Άλλωστε, ο ποιητής ήταν πάντα ο τρελός του χωριού, λέγοντας αλήθειες που δεν τολμούσαν οι άλλοι.

Όταν γράφετε, επικοινωνείτε…
Καταρχήν με τον εαυτό μου. Η συγγραφή είναι μια μοναχική πράξη. Αλλά έχω υπόψη μου και τον ιδανικό αναγνώστη, που είναι κριτής αυστηρός, που ξέρει τί διαβάζει. Αυτό, με το χρόνο, όταν έχεις μπει στο μεγάλο κανάλι της δημιουργίας, το συνειδητοποιείς, το κατακτάς και είναι σαν να υπάρχει μέσα σου ο ιδανικός αναγνώστης. Μετά, όταν έρχεται η ώρα να το παρουσιάσεις δημόσια, πρέπει να έχεις την τόλμη να εκτεθείς μπροστά στο κοινό.

Να εκτεθείτε εσείς ή το έργο σας;
Βέβαια το έργο πρέπει να μιλήσει, αλλά κρίνεσαι κι εσύ ως δημιουργός. Κρίνεται η αξία σου ως δημιουργού, αλλά και η αντοχή και η τόλμη σου να απογυμνωθείς ενώπιον του κοινού που σε προσλαμβάνει. Θέλει και αποφασιστικότητα. Να πεις εγώ θα τα βρω με τον εαυτό μου και θα δω πώς επικοινωνώ με τους αναγνώστες, πώς εισπράττεται το έργο μου.

Οι δημιουργοί διαφέρουν από τους άλλους ανθρώπους;
Υπάρχει περισσότερο αυτό το “ίδιον”, η ιδιοφυΐα που ξεχωρίζει τους δημιουργούς. Υπάρχει επίσης η ευθύνη μετάδοσης του χαρισματικού έργου τους στους άλλους ανθρώπους. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ποιητής είναι ανώτερός τους. Σκοπός του είναι όχι να προβάλλει την ιδιαιτερότητά του, αλλά να ανεβάζει τους άλλους στην ανώτερη σφαίρα της ευαισθησίας και των αξιών που εκφράζει το έργο του.

Τι θέλετε να αποδείξετε στον κόσμο;
Όχι να αποδείξω, αλλά να υποδείξω πως υπάρχει λύση για τη σωτηρία κι ακόμα πιο πολύ να δείξω, όπως προείπα, πως ο κόσμος είναι αείζωος.

……………………………

Η Απελευθέρωση ήταν ένα μεγάλο γεγονός. Η αναίμακτη απελευθέρωση με την αποχώρηση των Γερμανών προκάλεσε λαϊκούς πανηγυρισμούς στην Αθήνα, με επίκεντρο την πλατεία Συντάγματος, όπου και έγινε μεγάλη συγκέντρωση, στην οποία βρισκόμουν. Θυμάμαι την ομιλία του Γεωργίου Παπανδρέου που έλεγε: “Πιστεύομεν εις την Μεγάλην Ελλάδα, αλλά πιστεύομεν και εις την Λαοκρατίαν”. Από τότε του έμεινε η προσωνυμία «παπατζής», από το κλασσικό παιχνίδι των παπατζήδων που εξαπατούσαν τους συμπαίκτες τους. Και όμως, υπήρξε καλός υπουργός Παιδείας επί Βενιζέλου και μετά έμεινε στην ιστορία ως «Γέρος της Δημοκρατίας».

“Ο ημεροδείκτης δείχνει Δεκέμβρης
το ρολόι σταμάτησε στο ’44”

(Χρονοδείκτες, σελ. 15, εκδ. Γαβριηλίδης, 2004)

Στις 2 Δεκεμβρίου, η Κυβέρνηση αποφάσισε τη διάλυση των ανταρτικών οργανώσεων και οι αριστεροί υπουργοί παραιτήθηκαν. Η έναρξη των Δεκεμβριανών έγινε την επομένη, στις 3 Δεκεμβρίου, με τους πυροβολισμούς των Κυβερνητικών και Αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων κατά των διαδηλωτών, στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη στο Σύνταγμα. Ήταν μια διαδήλωση που οργανώθηκε από το ΕΑΜ, ως αντίδραση για τον αφοπλισμό των ανταρτικών δυνάμεων. Υπήρξαν νεκροί και δεκάδες τραυματίες από τους διαδηλωτές.

Η έναρξη του εμφυλίου πολέμου ουσιαστικά ήταν τα Δεκεμβριανά, όπου επί τριάντα τρεις ημέρες η Αθήνα ήταν πεδίο μαχών μεταξύ αριστερών ανταρτών και κυβερνητικών δυνάμεων. Πυροβολούσαν και από τον Λυκαβηττό και ήταν πολύ επικίνδυνα τα περάσματα προς το τέρμα Ιπποκράτους. Υπήρχαν διαχωριστικές γραμμές. Η γραμμή της Δεξιάς είχε περιοριστεί στο Κολωνάκι, το λεγόμενο και Σκομπία από το όνομα του Άγγλου στρατιωτικού διοικητή Σκόμπυ. Χαρακτηριστικό είναι ότι εκεί αγόραζαν ένα γκαζοτενεκέ νερό με δυο χρυσές λίρες, όπως γράφω στους Χρονοδείκτες.

Τότε, η οδός Ιπποκράτους ήταν για μένα η βασική πρόσβαση προς το κέντρο, από την οδό Μπουκουβάλα όπου έμενα. Πίσω μας ήταν οι φυλακές Αβέρωφ στην Αλεξάνδρας, σημείο όπου άρχισαν οι πρώτες βολές. Κάποιοι είχαν ξεστρατίσει ένα τραμ και το είχαν ξαπλώσει στο πλάι ως οδόφραγμα στην Ιπποκράτους. Θυμάμαι είχανε πολυβολείο ως και πάνω στην Ακρόπολη. Πυροβολούσαν στα τυφλά. Περπατούσες κι έβλεπες νεκρούς στο δρόμο. Έριχναν όπου έβλεπαν κίνηση και φυσικά συχνά, τα θύματα δεν είχαν σχέση με πολιτική δράση.

Είμαστε μαζί με μια συμφοιτήτρια. Ήταν ο πρώτος μου Αθηναϊκός έρωτας. Αυτή προηγήθηκε να περάσει πρώτη την οδό Βουλγαροκτόνου. Μπροστά στα μάτια μου, την θέρισαν οι σφαίρες. Αυτό με σφράγισε δυνατά. Έκανα χρόνια να ξεχάσω αυτές τις σκηνές. Έγραψα:
Στις ίδιες αφύλακτες διαβάσεις, Ισαύρων, Τσιμισκή και Βουλγαροκτόνου. Από την κορυφή του Λυκαβηττού αραιωμένες ριπές πολυβόλου. Έλυσε τα δάχτυλα και τρέχοντας πρώτη θερίστηκε στη μέση της λεωφόρου. Κι αυτός όρθιος να ουρλιάζει, δίπλα σε δυο τραμ από χτες πλαγιασμένα στο ύψος Ιπποκράτους – Καλλιδρομίου. Γύρω του οι σφαίρες βροχή, αλλά καμιά δεν γάζωνε τη φωνή του. Με το μπουφάν της στα χέρια του, ώσπου τον περιμάζεψε η τελευταία περίπολος

(…)

Ήμουν και δεν ήμουν εκεί
σ’ αυτά και τα πέρα βουνά
η καρδιά μου μια σύνθλιψη
σαν το Ζαγόρι μετέωρη
που το ‘καψε η Κατοχή
κι άλλοτε πάλι σε γάζωνε
μια ριπή του Λυκαβηττού
φωνή μου της μαύρης ασφάλτου.

(Χρονοδείκτες, σελ. 11-12, εκδ. Γαβριηλίδης, 2004)

The post Να βγω από μένα, Γιάννης Δάλλας – Δείγμα Γραφής first appeared on Γιώργος Δουατζής.

Η άλλη λέξη – Είπαν Έγραψαν – Απόστολος Μπενάτσης

douatzis — Sun, 17 Nov 2013 20:53:18 +0000

[Μήτσος:] – Και γι’ αυτό στενοχωριέσαι; Φέρε τα δίπλα και τα βάζεις στο δικό μου τραπέζι που είναι καθαρό.

[Μήτσος:] – Συγνώμη, αλλά γιατί φωνάζεις; Εγώ σου χτύπησα την πόρτα πρωϊνιάτικα;

Κορυφαία στιγμή στην Άλλη λέξη αποτελεί το αφήγημα «Το νόμισμα». Πρωταγωνιστικές μορφές, ο Νίκος Γεωργίου που συνταξιοδοτήθηκε πριν λίγα χρόνια ως ανώτατο στέλεχος της Εθνικής Τράπεζας και ο βιβλιοπώληςΓεώργιος Νικολάου. Η συνάντηση των δυο αυτών προσώπων γίνεται τυχαία. Ο πρώτος για να προστατευθεί από τη βροχή καταφεύγει στο βιβλιοπωλείο του δευτέρου. Ο βιβλιοπώλης δεν βλέπει θετικά την έλευση του Νίκου Γεωργίου. Ξέρει ότι δεν θα ψωνίσει και όλα έγιναν για να αποφύγει τη βροχή. Ο αναγνώστης θα διερωτηθεί τι κρύβουν αυτοί οι δυο τύποι, πέρα από τα τυπικά τους χαρακτηριστικά. Η πρώτη παρατήρηση είναι καίρια. Τα ονόματά τους αποτελούν αντιστροφή το ένα του άλλου. Η αντίθεσή τους λοιπόν ξεκινάει από την ονοματοθεσία. Ταυτόχρονα και οι δυο τους βλέπουν τον εαυτό τους από διαφορετική οπτική γωνία. Αυτή την οπτική γωνία την ονομάζει το κείμενο «άλλη ματιά». Να πως παρουσιάζουν τον εαυτό τους. Πρώτα μιλάει ο Νίκος Γεωργίου και μετά ο Γεώργιος Νικολάου.

– Δηλαδή, θα διορθώσουμε τον συγγραφέα;

The post Η άλλη λέξη – Είπαν Έγραψαν – Απόστολος Μπενάτσης first appeared on Γιώργος Δουατζής.