Από τον ΒΑΓΓΕΛΗ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

Αφιερωμένος στη μνήμη του Τάσου Λειβαδίτη, για τα είκοσι χρόνια από το θάνατό του, είναι ο κομψός τόμος που κυκλοφόρησε προ ολίγου καιρού από τις εκδόσεις «Κέδρος».

Ο τόμος, του οποίου την επιμέλεια έχει ο Γιώργος Δουατζής, περιλαμβάνει φωτογραφίες χειρογράφων του ποιητή, ανέκδοτες φωτογραφίες του ίδιου, απάνθισμα από το έργο του, ένα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου και απομαγνητοφωνημένα κείμενα του Κώστα Βρεττάκου και του Κώστα Κουλουφάκου. Δημοσιεύονται, επίσης, κείμενα των Τίτου Πατρίκιου, Γιώργου Μαρκόπουλου, Απόστολου Μπενάτση, Γ. Δουατζή, Μανόλη Πρατικάκη και Δημήτρη Τσαλαπάτη.

Όλα τα κείμενα έχουν κάτι ουσιαστικό να καταθέσουν για τον ποιητή και την πορεία του: κάποια παραμένουν στην περιοχή της μαρτυρίας, προσφέροντας στοιχεία για τη ζωή του και τη στάση του, και φωτίζουν σημαντικές πλευρές της προσωπικότητάς του. 

Κάποια άλλα, πάλι, κοιτάζουν προς τη μεριά του ποιητικού του κόσμου και εξηγούν τη γλώσσα και τη λειτουργία των συμβόλων του. Κρατώ το λόγο του Μαρκόπουλου για τον Λειβαδίτη, που «συνειδητά στερήθηκε τον άρτον τον επιούσιον (το αντίδωρο της επίγειας δόξας του), για χάρη της ποίησης και μόνον, αφού στο βάθος, από πολύ νέος, ήξερε καλά ότι στο τέλος μόνον αυτή μένει για να μας παρηγορήσει, εκεί που όλα τα άλλα τα βυθίζει κάποτε η φοβερή ματαιότητα και τα εξομοιώνει η καταλυτική δύναμη του χρόνου».

21/12/2008

Μια έκδοση-φόρος τιμής, με αφορμή τη συμπλήρωση είκοσι χρόνων από το θάνατο του Τάσου Λειβαδίτη. Εκτός από τον Γιώργο Δουατζή, που είχε την επιμέλεια, στις παρούσες σελίδες «συνομιλούν» με τον «Νυχτερινό Επισκέπτη» οι Γιάννης Ρίτσος, Κώστας Βρεττάκος, Γιώργος Μαρκόπουλος, Τίτος Πατρίκιος, Μανόλης Πρατικάκης, Δημήτρης Τσαλαπάτης, Σπύρος Κατσίμης, Απόστολος Μπενάτσης, Κώστας Κουλουφάκος, που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο συνδέθηκαν μαζί του και με το έργο του. Τα κείμενά τους ακολουθούν την ποιητική διαδρομή του από τα δύσκολα χρόνια της εξορίας στη Μακρόνησο και τον Αϊ-Στράτη έως την τελευταία περίοδο της ζωής του. Όλοι ανεξαιρέτως οι συμμετέχοντες συμφωνούν ότι το έργο του χοντρικά χωρίζεται σε τρεις διακριτές περιόδους: την «αγωνιστική» (δεκαετία του ’50), την ωρίμανσή του ως δημιουργού (δεκαετία του ’60 κι εντεύθεν) και στην πιο «στοχαστική», πιο εσωστρεφή (από τη μεταπολίτευση και μετά). Άπαντες επίσης στέκονται στην ακεραιότητα του χαρακτήρα του, στην αδιαφορία του για τις «δάφνες» και τα υλικά αγαθά, στη συντροφικότητά του, καθώς και στον ανθρωπισμό που τον διέκρινε – όπως και το έργο του. Ο Τάσος Λειβαδίτης υπήρξε κι ένας γοητευτικός άντρας. Ο Γιώργος Δουατζής υπογραμμίζει του λόγου το αληθές: «Η αγάπη του για τις γυναίκες και το ποτό ήταν παροιμιώδης. Η φιλαρέσκειά του επίσης. Πάντα κομψός, με το φουλάρι στο λαιμό, γιλέκο, συχνά καπέλο, περιποιημένος, όμορφος». Παιδί της νύχτας. Όπως έγραψε εξάλλου κι ο ίδιος, «η νύχτα είναι μια φωτισμένη πολιτεία που τη λυμαίνονται οι αλήτες κι οι ποιητές» («Διηγήσεις», Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου, 1987).

Δείγμα Γραφής

Ο Τάσος Λειβαδίτης ήταν και παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές του αιώνα που μας πέρασε. Ήμασταν πάρα πολύ δεμένοι. Αλλά το δέσιμο της φιλίας δεν πάει να πει ότι δεν είχαμε και διαφορές, τριβές, αντιθέσεις. Εκείνο όμως που πάντα επικρατούσε και κυριαρχούσε ήταν η φιλία.

Η ζωή του ήταν η ποίηση. Έζησε με τον έρωτα, με τους έρωτες πιο σωστά, που συνεχώς τον συγκλόνιζαν, είτε ζωογονώντας τον, είτε σπαράσσοντάς τον. Έζησε με το όνειρο της επανάστασης και με τον εφιάλτη της συντριβής της. Έζησε με το δράμα των τυραννισμένων, κοντινών του ή απόμακρων και με την αγωνιώδη βύθιση στον εαυτό του.

Γιώργος Δουατζής

Αν Άγιος της πεζογραφίας μας είναι ο Παπαδιαμάντης, τολμώ να ονομάσω Άγιο της Ποίησης μας τον Τάσο Λειβαδίτη. Η αγιοσύνη του – πέρα από θρησκείες –πηγάζει από την ίδια τη ζωή του. Με αδιατάρακτη συνέπεια, μια ζωή αφιερωμένη στον άνθρωπο, στην αγάπη, στα όνειρα που οικοδομούν την ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο με οδηγό διαχρονικές αξίες. Έδινε απλόχερα σε όλους. Χρόνο, γνώση, πείρα, αγάπη στους νέους. Ως και υλική βοήθεια σε ανθρώπους αδύναμους, πάντοτε εν κρυπτώ, από το υστέρημά του.

Δεν διαμαρτυρήθηκε ποτέ, δεν κακολόγησε κανέναν, δεν επέρριψε ευθύνη, για τίποτα και για οιονδήποτε λόγο. Ως και τους διώκτες και βασανιστές του δεν μίσησε. Δεν πίκρανε, δεν πρόδωσε, δεν παραπλάνησε, δεν ενέπαιξε. Πορεύτηκε και δημιούργησε, παραμένοντας πιστός σε ιδανικά. Με μια ταπεινότητα, που όμοιά της δεν συναντάμε στον κόσμο της δημιουργίας, όπου συνήθως η έπαρση, η αλαζονεία, η οίηση, η αμετροέπεια καλά κρατούν…

Απόστολος Μπενάτσης

Ο Τάσος Λειβαδίτης είναι ένας από τους πολυγραφότερους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Η πρώτη ποιητική συλλογή του κυκλοφόρησε το 1952. Έχει το χαρακτηριστικό τίτλο Μάχη στην άκρη της νύχτας. Με βάση τις τυπωμένες συλλογές μπορούμε να χωρίσουμε το έργο του σε τρεις περιόδους:
α) Η περίοδος του μαχομένου (1952-1956)
β) Η περίοδος της συνειδητοποίησης (1957-1966) και
γ) Η περίοδος της εσωστρέφειας (1972-1987).
Η συλλογή Τα χειρόγραφα του φθινοπώρου που κυκλοφόρησε το 1990, μετά το θάνατο δηλαδή του ποιητή, εντάσσεται οργανικά στην τρίτη περίοδο. Τα πρώτα ποιήματα του Τάσου Λειβαδίτη, που δεν περιλαμβάνονται στις τυπωμένες συλλογές του, είναι ενταγμένα στο κλίμα της εθνικής ποιητικής παράδοσης.

Το βιβλίο γεννήθηκε από την ανάγκη να μη χαθούν κουβέντες, απόψεις, σχόλια, από εκδηλώσεις  και τηλεοπτικές εκπομπές, για τον αγαπημένο μου φίλο ποιητή. Έτσι, συγκέντρωσα και απομαγνητοφώνησα υλικό από τους Γιάννη Ρίτσο (ποίημα «Στον αδελφό μου Τάσο Λειβαδίτη»), Νικηφόρο Βρεττάκο, Τίτο Πατρίκιο, Κώστα Κουλουφάκο.

Ζήτησα επίσης από τους: Σπύρο Κατσίμη, Γιώργο Μαρκόπουλο, Απόστολο Μπενάτση, Μανόλη Πρατικάκη και Δημήτρη Τσαλαπάτη, να γράψουν για τον Λειβαδίτη ό,τι έκριναν πως έπρεπε να μείνει μέσα στο χρόνο ως καταγραφή απόλυτα προσωπική, ωστόσο χρήσιμη για τους επερχόμενους. Το ίδιο έκανα κι εγώ, γράφοντας την προσωπική μου άποψη για τον ποιητή, με άξονα στοιχεία της ζωής του και συζητήσεις μας στη διάρκεια δεκαετιών. Η ιδέα του τίτλου του βιβλίου ανήκει στον Γιάννη Κοντό.

Στην έκδοση περιέλαβα επίσης χειρόγραφα, αδημοσίευτες φωτογραφίες του ποιητή και μικρό απάνθισμα του έργου του από την προηγούμενη έκδοση που είχα κάνει το 1997 στις εκδόσεις “Κέδρος” με τίτλο “Απάνθισμα Τάσου Λειβαδίτη”

Το βιογραφικό επιμελήθηκε ο καθηγητής Απόστολος Μπενάτσης και αντί προλόγου υπάρχει ποίημά μου αφιερωμένο στον αγαπημένο μου Τάσο Λειβαδίτη.

Για την (προσωπική μου) ιστορία, αναφέρω πως ο Τάσος Λειβαδίτης νοσηλευόταν στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθηνών, όπου και έχασε τη ζωή του στις 30 Οκτωβρίου 1988 και σε διπλανό κτίριο νοσηλεύοταν ο πατέρας μου Γιάννης Δουατζής, ο οποίος έχασε τη ζωή του ένα μήνα αργότερα στις 24 Νοεμβρίου 1988. Διπλή απώλεια αγαπημένων ανθρώπων, στο ίδιο νοσοκομείο, σε ένα μήνα…

The post Συνομιλία με τον Νυχτερινό Επισκέπτη – Δύο Λόγια για το Βιβλίο first appeared on Γιώργος Δουατζής.]]>