Tο συλλογικό έργο Τάσος Λειβαδίτης – Ο Ποιητής, το έργο, η ζωή του, είναι το 27ο βιβλίο μου. Με τη συμπλήρωση τριάντα χρόνων από τον θάνατο του Τάσου Λειβαδίτη, η έκδοση αυτή ήταν χρέος μου να υπάρχει. Είναι το ελάχιστο που θα μπορούσα να κάνω ως ελάχιστη ανταπόδοση των όσων μας πρόσφερε ο υπέροχος άνθρωπος και ποιητής, αλλά και της επί δεκαετίες τιμητικής για μένα φιλίας του. 

Στην επέτειο των είκοσι χρόνων από τον θάνατό του το 2008, είχα επιμεληθεί και είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κέδρος το βιβλίο υπό τον τίτλο Τάσος Λειβαδίτης, Συνομιλία με τον Νυχτερινό επισκέπτη, εύστοχο τίτλο που είχε προτείνει τότε ο ποιητής Γιάννης Κοντός. Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, αποτελεί μια πολύ πιο εμπλουτισμένη και αναθεωρημένη έκδοση, με εννέα επί πλέον ανθρώπους των Γραμμάτων μας να κάνουν πολύτιμες αναφορές στον ποιητή, τη ζωή και το έργο του.

Μέρος του υλικού αυτής της έκδοσης (Βρεττάκος, Κουλουφάκος, Παπαλεονάρδος) προέρχεται από τις τηλεοπτικές εκπομπές της ΕΡΤ Τέχνη και πολιτισμός του Σπύρου Κατσίμη σε σκηνοθεσία Σταύρου Στρατηγάκου και Οι Ποιητές μας – Τάσος Λειβαδίτης με επιμέλεια δική μου σε σκηνοθεσία Λίλας Κουρκουλάκου και από ραδιοφωνικά αφιερώματα που είχα κάνει στην ΕΡΑ και στον Αθήνα 984. Τα υπόλοιπα κείμενα αποτελούν ευγενική προσφορά των συγγραφέων, τους οποίους και ευχαριστώ πολύ για την πολύτιμη συνεισφορά. 

Πρόκειται για μία έκδοση όπου δεκαεπτά άνθρωποι των Γραμμάτων καταθέτουν την ιδιαίτερη ματιά τους για το έργο, τη ζωή, την προσωπικότητα, και τις τελευταίες στιγμές του μεγάλου μας ποιητή, αναλύουν τη σημασία της δημιουργίας του, αποκαλύπτουν γεγονότα και άγνωστες πτυχές της ζωής του. Ο αναγνώστης θα βρει επίσης πολλά ανέκδοτα στοιχεία για σημαντικές στιγμές της ζωής του ποιητή, οι οποίες συνθέτουν το πορτραίτο του, καθώς και βιογραφία και πλήρη εργογραφία.

Γράφουν (αλφαβητικά): Χρίστος Αλεξίου, Νικηφόρος Βρεττάκος, Κώστας Γεωργουσόπουλος, Γιώργος Δουατζής, Μίκης Θεοδωράκης, Σόνια Ιλίνσκαγια, Σπύρος Κατσίμης, Κώστας Κουλουφάκος, Κώστας Κρεμμύδας, Γιώργος Μαρκόπουλος, Απόστολος Μπενάτσης, Γιώργος Παπαλεονάρδος, Τίτος Πατρίκιος, Μανόλης Πρατικάκης, Γιάννης Ρίτσος, Σταύρος Στρατηγάκος, Έλλη Φιλοκύπρου.

Κοίτα. Αν υποθέσουμε ότι η ζωή μου, η ζωή μας ήθελα να πω, είναι μυθιστόρημα, θα το διάβαζες με ενδιαφέρον ή θα το άφηνες με τις πρώτες σελίδες ανάγνωσης; Αν το άφηνες, χέσ’ τα. Ζωή αδιάφορη τελείως. Γιατί το μυθιστόρημα έχει τις συνταγές του. Βάζεις χώρο, χρόνο, πρόσωπα, εκπλήξεις, πλοκή, έρωτα, λίγο σεξ και μυστήριο. Η ζωή σου έχει τέτοια; Καλώς. Δεν έχει, είσαι ανάξιος.

(Με αυξανόμενο εκνευρισμό.) Γιατί αν δεν μπορείς να ζήσεις ούτε σε ένα μυθιστόρημα, πώς τολμάς και ζεις στ’ αλήθεια, ε; Πώς τολμάς, άχρηστε. Ανίκανε. Μειωμένων προσόντων… Αδιαδήλωτε. Φυλακισμένε. Πιόνι. Υποταγμένο ανθρωπάκι. Καταναλωτή. Άβουλε. Ηλίθιε. Τηλεορασάκια. Μιθριδάτη, ε Μιθριδάτη. Μηδενικό, ε μηδενικό.

ΜΑΡΙΝΑ: Εμάς βρίζει. Το νιώθεις;

ΣΤΕΛΙΟΣ: Είσαι άσχετη.

ΜΑΡΙΝΑ: Και γουστάρεις την άσχετη;

ΓIANNHΣ: Αααχ, με κούρασες. (Αποκαμωμένος.) Σου μιλάω συνέχεια κι αναρωτιέμαι αν ακούς, αν καταλαβαίνεις, αν νιώθεις όσα εγώ. Αν είσαι απλά δύο αυτιά ή αν συμμετέχεις. Δεν ξέρω την αλήθεια και το ψέμα σου. Τη δική μου αλήθεια και το ψέμα. Παραπαίω συνέχεια ανάμεσά τους και κουράζομαι. Κουράζομαι πολύ.

Να, η δική μου αλήθεια τώρα, που μπορεί να αναιρεθεί πριν σταματήσω να μιλάω, η δική μου αλήθεια, λέει ότι δεν μπορείς να με ανεχτείς άλλο. Δεν μπορείς να ανεχτείς εμένα, εσύ, ο εαυτός μου. Όταν δεκαετίες τώρα ανεχόσουν, και μετείχες μάλιστα σε αυτό, το άθλιο σύστημα που ζούσες. Ανεχόσουν τους πολιτικάντηδες, τις τηλεπερσόνες, αυτούς που σε κυβερνούν με την απειλή και το φόβο. Ανεχόσουν να υποθηκεύεται ολόκληρη η ζωή σου σε μια πλαστική κάρτα, υποδουλωμένος σε πλασματικές ανάγκες. Ανεχόσουν να σε χώνουν σε έναν καναπέ και να αποβλακώνεσαι με τις ώρες μπροστά σε μια τηλεόραση. Ανεχόσουν, ανεχόσουν…

Αυτή η ανοχή είναι η μεγάλη ενοχή σου, η μεγάλη ενοχή μας. Το λέω εγώ ο έγκλειστος, ο καταδικασμένος… σε σένα που νιώθεις ελεύθερος… Λες ότι εγώ είμαι φυλακισμένος και αγνοείς την μεγάλη χωρίς τοίχους αόρατη φυλακή που ζούσα, που ζουν όλοι αυτοί απέξω οι… υποτίθεται ελεύθεροι.

Αγνοείς ότι αυτοί οι δημοκόποι, που τους ανέθεσες με την ψήφο σου να διαχειριστούν τη ζωή σου, την βούλιαξαν, σου κλέψανε περιουσία, όνειρα, οράματα κι ελπίδες. Σου έκαναν την πατρίδα τυφλή ζητιάνα, χωρίς αξιοπρέπεια. Ζητιάνα που ζητάει έλεος από τους βιαστές της. Πάρε το χαμπάρι. Όλα στα ξεπούλησαν. Το σήμερα, το αύριο, τα παιδιά, τα εγγόνια, όλα στα ξεπούλησαν και δεν το βλέπεις. Τα κατάφαγαν τα παγκόσμια αδηφάγα τρωκτικά. Αχ μωρέ, για πια πατρίδα να μιλήσω;

Και φτάσαμε στον πόλεμοοο… Χωρίς αίματα, τραυματίες, πυρομαχικά. Γέμισε η πατρίδα υποψήφιους αυτόχειρες, που περιφέρονται με την απόγνωση να τους θολώνει το μυαλό, επαίτες γέμισε η πατρίδα, κοστουμαρισμένους που ψάχνουν στα σκουπίδια, απειλούμενοι, φοβισμένοι. Και θα μου πεις εμένα, αν με ανέχεσαι, άθλιε εαυτέ. Εδώ ανέχεσαι να ζεις υπό κατοχή, ανέχεσαι να κάνεις ότι δεν βλέπεις αυτή την κατοχή. Πόσα ανέχτηκες αλήθεια; Πόσα;

Πριν πάω για ύπνο θα σου πω αυτό που είπε ο ποιητής: Αυτόν τον κόσμο φτιάξαμε; Γι αυτόν αγωνιστήκαμε; Πώς θα κοιτάξουμε στα μάτια τα παιδιά;

Αύριο, δηλαδή όταν ξυπνήσω και μετά, θα σκεφτώ αν σου ξαναμιλήσω. Γιατί προέχει το έργο μου. (Δείχνει το «εργαστήριό» του.) Θέλω να έχω έργο για να υπάρχω. (Ξαπλώνει σιγά-σιγά.) Το κατάλαβες; Αύριο θα σου εξηγήσω, γιατί θέλω να υπάρχω μέσα από ένα έργο, θα σου εξηγήσω για τη ζωή δηλαδή…
(Αποκοιμιέται. Σβήνουν αργά τα φώτα.)