Πρόκειται για υλικό πολύωρων συζητήσεων, μελέτης και αναζήτησης στοιχείων για μια προσωπικότητα φορτωμένη από την Ηπειρώτικη εκφραστική δωρικότητα αλλά και στοχαστικό πλούτο, ζωντανό αποτύπωμα της ελληνικής ιστορίας κατά τον τελευταίο αιώνα. Είναι ένας άνθρωπος του λόγου ο οποίος έζησε υπολείμματα της τουρκοκρατίας, τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, την κατοχή, τον εμφύλιο, την μεταπολεμική Ελλάδα, μαζί με τα λογοτεχνικά ρεύματα και τις κοινωνικές ανακατατάξεις της εποχής. 

Είχε τη σοφία- σημειώνει ο συγγραφέας- να φτιάξει ένα κράμα με την αρχαϊκή ποίηση, τη λαϊκή παράδοση, τον μοντερνισμό της μεταπολεμικής Ευρώπης και τις ανάγκες του σήμερα.

Στο πρώτο κεφάλαιο παρατίθεται μια μεγάλη συνέντευξη με τίτλο «Εκ βαθέων». Σταχυολογώντας τις απαντήσεις μένουμε στις επιγραμματικές απαντήσεις:

«Δεν θέλω να αποδείξω στον κόσμο. Θέλω να υποδείξω στον κόσμο πως υπάρχει σωτηρία και να δείξω πως ο κόσμος είναι αείζωος».

«Ο ποιητής θα έπρεπε να είναι ανθρωπιστής. Αλλά είχαμε ποιητές περιθωριακούς, συμπλεγματικούς και αλήτες».

«Σε εποχή κρίσης η ποίηση είναι το τελευταίο αντιστύλι στην καταστροφή. Είναι η μόνη ανιδιοτελής αντίδραση».

«Η ποίηση είναι το πιο δύσκολο είδος γραφής. Νιώθω το πεζογράφημα ως βάδισμα με συνοχή, ενώ την ποίηση ως χορό με ελλειπτικότητα».

«Δεν έχουν όλα ειπωθεί. Ειδικά στη λογοτεχνία ξεχωρίζουν ο προσωπικός τρόπος, η ειδική οπτική γωνία και ο ιδιαίτερος τόνος της φωνής του ποιητή». 

«Η γραφή είναι μαρτυρία και μαρτύριο μαζί».

Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Η πορεία στις εποχές» ο Γιάννης Δάλλας αφηγείται τους βασικούς σταθμούς του, τη ζωή στη Φιλιπιάδα, όπου γεννήθηκε το 1924, τα παιδικά του χρόνια, τα σπίτια που μεγάλωσε, τον συμμαθητή του τουρκαλβανό Φουάτ Μπέη, την πρώτη επαφή με τα βιβλία του παππού του, το γυμνάσιο στην Άρτα, τα πρώτα ποιήματά του επηρεασμένα από τους μεσοπολεμικούς λυρικούς , την υποχρεωτική ένταξη στην Εθνική Οργάνωση Νέων του Μεταξά. Και μετά, την έλευση στην Αθήνα, τα στέκια των ομότεχνων, τη σύλληψη λόγω των λόγω των αριστερών φρονημάτων, το πτυχίο της Φιλοσοφικής για να ακολουθήσει η πολύπλευρη εκπαιδευτική, συγγραφική, πολιτιστική και πολιτική δράση στα Γιάννενα ως που αναδείχθηκε καθηγητής της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας , την επιστροφή στην Αθήνα της συγγραφής , των συνεδρίων και ομιλιών .

Καταλήγοντας σημειώνει την επιθυμία του για το επιτύμβιο ποίημα: 

«Ειμ΄ένας πίδακας νερού που έγινε στήλη/ και τ΄όνομά μου να το γράφει ο άνεμος/ ν΄ακούγεται η βουή του στο διάστημα/ ανάμεσα από τις κεραίες των μεγαλουπόλεων/ ν΄αναγνωρίζεται από τους κωφάλαλους του μέλλοντος/ Μάνα από τ΄άφεγγα της γης είδες τι γέννησες/ μια προτομή βροχής κι ανέμου γέννησες».

Το βιβλίο κλείνει με ένα επίμετρο του ποιητή Γιώργου Μπλάνα για το ποιητικό, μεταφραστικό και κριτικό του έργο: «Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την τόλμη να μεταφέρει εκφραστικά εργαλεία από τη μια πνευματική πρακτική στην άλλη. Το έργο του είναι ακάματη σκαπάνη. Σκάβοντας έρχεται το μέλλον».

Στο βιβλίο υπάρχει αναλυτικά η εργογραφία. Μετρήσαμε 16 ποιητικές συλλογές,2 πεζά, 2 αφηγήματα, 35 δοκίμια- μελέτες και 11 μεταφράσεις.

Είναι το 18ο βιβλίο του δημοσιογράφου- ποιητή Γιώργου Δουατζή ο οποίος ομολογεί το θαυμασμό του για τον άνθρωπο και «για την περιπλάνησή του στην ολόφωτη αλήθεια του».

Ξεκινώ ανάποδα. Απ΄ το τέλος. Καλό εγχείρημα με πολλαπλές αναγνώσεις. Εξαιρετικό βιβλίο στο είδος του. Θα ήθελα αυτό το ανάποδο να μην εκληφθεί μόνο σαν ένδειξη   απειρίας.  Αλλά σαν κόλπο για να μπορέσω «να βγάλω από μένα…» εύκολα αυτό που κέρδισα διαβάζοντας.

Πρόκειται για ένα δοκίμιο που μένει στην ουσία του τίτλου μέχρι τέλους. Που  κρατά το ενιαίο της εικόνας παρά το χάος του υλικού. Υλικό που επεξεργάζεται και παρουσιάζει ο Γιώργος Δουατζής  με γνώση και ευαισθησία. Στο τέλος αντιλαμβάνεσαι πως ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια  εξαιρετικά απλή  τεχνική, (αποτέλεσμα σοφίας ή εμπειρίας αν θέλετε),  όπου ιδιαίτερο ρόλο παίζουν η κατάταξη, η οργάνωση και ο σαφής διαχωρισμός των κεφαλαίων. Και η γλώσσα. Βεβαίως κι΄ αυτή. Ιδιαίτερα αυτή. Γλώσσα που κυλάει. Γλώσσα απλή και καθημερινή.

Ορίστε μια  θαυμάσια συνταγή όταν θέλεις να μιλήσεις για το αλάτι που συσσωρεύεται  σε τούτα τα νερά από το 1929 έως σήμερα με σκοπό, μεταξύ άλλων, να σε καταλάβουν εύκολα όλοι. Ξεκινώντας το διάβασμα νιώθεις ν΄αργοπλέεις σε μια θάλασσα ήρεμη πια, που όμως διηγείται    για ζωή και  δημιουργία στις πιο αντιφατικές, τραγικές αλλά και δημιουργικές συνθήκες της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας.

Θαυμάσιο όχημα τούτο το δοκίμιο για να κατανοήσουμε  την  πορεία ενός ανθρώπου σε σχέση με τον τόπο και το χρόνο και  σε απόλυτα αντίξοες συνθήκες. Ένα κείμενο όπου μπορείς κανείς να νοιώσει το πως η οδύνη γλυκαίνει με την αποδοχή. Εντάξει, και με τη μέρα, και με τον καθημερινό ηρωισμό.

Έτσι ανακαλύπτεις  την προσωπική ζωή, το έργο, τους γείτονες, τους δάσκαλους, τους συνδημιουργούς και τις εποχές που άγγιξαν τον Γιάννη Δάλλα. Σε τελευταία ανάλυση τον  Άνθρωπο Γιάννη Δάλλα με την σφαιρική έννοια της λέξης.

Όλα τα στοιχεία που ορίζουν την επιβίωση,  (προσωπική ζωή, έργο, απώλειες),  συνυπάρχουν  μοιρασμένα σε  πέντε  κεφάλαια.  Όπου ο Γιώργος Δουατζής παρατηρεί, ακούει, εκμαιεύει, συγκεντρώνει, καταχωρεί  και τέλος συντονίζει από διακριτική απόσταση, αν και ακριβώς δίπλα, την «απολογία» του Ποιητή και Δάσκαλου Γιάννη Δάλλα. Μια απολογία που ψηλαφίζεις το τραγικό από καρφί σε καρφί.

Στα παλιά χρόνια, στα παλιά σπίτια, όταν κυριαρχούσε το χέρι του μάστορα, για να σουβαντιστούν τα τεράστια ξύλινα δοκάρια από ατόφιες καστανιές και δρυς που στήριζαν τη στέγη κι΄ έδεναν τα πέτρινα σπιτικά, τα έντυναν με χιλιάδες καρφιά. Τα κεφάλια των καρφιών, αφήνονταν έξω απ΄ το κορμί του ξύλου για να συγκρατήσουν το σουβά. Η μια πληγή πλάι στην άλλη όριζαν την ισχύ της εικόνας πολύ πριν κωδικοποιηθεί η έννοια του  «οπλίζω» στη δόμηση.

Κάθε πίκρα κάθε χαρά κρυμμένα όλα πίσω απ΄ το δυνατό επίχρισμα.  Έτσι κατά τη γνώμη μου προστάτεψε και η ζωή τον Γιάννη Δάλλα. Πίσω απ΄  τα όμορφα  παραπετάσματα των επιτυχιών και των τίτλων, γυμνά  κατάρτια και  καρφιά κρατούν το σώμα όρθιο με ουσίες τραυμάτων.  Αυτό κατά βάθος  ήθελε να πει με το δοκίμιο του για τον ποιητή Γιάννη Δάλλα ο Γιώργος Δουατζής.

Αλλά πέρα από οτιδήποτε άλλο ο συγγραφέας, πιστός στη βασική αρχή που διέπει κάθε δουλειά του, θέλει να φωνάξει, να στηρίξει, ν΄ αποδείξει  πως ο Ποιητής και Δάσκαλος Γιάννης Δάλλας είναι πάνω απ΄ όλα Άνθρωπος και Πολίτης. Ίσως μάλιστα κυρίως Πολίτης. Και το πετυχαίνει βεβαίως. Και τούτη η διευκρίνιση δεν γίνεται μόνο για περιγράψει κάποιο μύθο αλλά για να ορθωθεί μπροστά μας ένα ζήτημα ήθους απολύτως αναγκαίο σήμερα. Ο καθένας μας θα έπρεπε να είναι πρώτα Πολίτης και ύστερα οτιδήποτε άλλο. Όπου συμμετέχω με όλες μου δυνάμεις σημαίνει ορίζω κυρίως εμένα τον ίδιο. Παλεύοντας για την μοίρα του άλλου καθορίζω σε μεγάλο βαθμό και τη δική μου.

Θα ήθελα να σημειώσω πως ετούτο το δοκίμιο, παρά την απλότητα και τη δημοσιογραφική δομή που προφασίζεται, δεν έχει τίποτε να ζηλέψει από μια  επιστημονική διατριβή.

Εν κατακλείδι, καλό βιβλίο είναι αυτό που σε κάνει να νοιώθεις πως πορεύεσαι σε περιβάλλον τέλειας αντίστιξης. Τέτοιο είναι και το δοκίμιο του Γιώργου Δουατζή για τον Ποιητή και Δάσκαλο Γιάννη Δάλλα.

The post Να βγω από μένα, Γιάννης Δάλλας – Είπαν Έγραψαν first appeared on Γιώργος Δουατζής.]]> https://douatzis.gr/2013/11/17/dallas-2013/ Sun, 17 Nov 2013 21:55:54 +0000 https://douatzis.gr/site/index.php/2013/11/17/navgwapomenamain/ Δύο λόγια για το βιβλίο Δείγμα Γραφής Είπαν Έγραψαν

The post Να βγω από μένα, Γιάννης Δάλλας – Δύο Λόγια για το Βιβλίο first appeared on Γιώργος Δουατζής.]]>