Ένας εκ βαθέων διάλογος του ηλικιωμένου ποιητή Μιχαήλ Ευχέτη με τον κατά πολύ νεώτερό του δημοσιογράφο Τέρπανδρο Σακελλάρη, είναι το έναυσμα για την εξέλιξη αυτής της γοητευτικής περιπέτειας, της γεμάτης με ευαισθησία, απαντοχές, αποκαλύψεις, ανατροπές. 

Ο Ευχέτης, ποιητής ώριμος, φτασμένος. Ο Σακελλάρης δημοσιογράφος στη μέση μιας δύσκολης πορείας. Δύο άνθρωποι διαφορετικοί, δύο κόσμοι γεμάτοι εντάσεις, οι οποίοι αποκαλύπτονται σταδιακά. Για να έρθουν στην επιφάνεια τα κρυμμένα κομμάτια μιας ζωής, τα απωθημένα στο χώρο της λησμονιάς, τα οποία όμως επιμένουν όχι μόνο να υπάρχουν, αλλά να δρουν καθοριστικά στο παρόν και το μέλλον.

Η συνάντηση των δύο ανδρών είναι η αφορμή, η πρόκληση για ενδοσκοπήσεις, για εξομολογήσεις που συνθέτουν τη μυθιστορία του έργου, στην οποία εμπλέκονται αρκετοί άνθρωποι των οποίων η παρουσία, η ανάμνηση, η σκιά, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ζωή των ηρώων. Ο Τέρπανδρος Σακελλάρης και ο Μιχαήλ Ευχέτης δεν είναι τυχαία πρόσωπα,  αλλά στο ρόλο τους, ο καθένας μπορεί να βρει το δικό του είδωλο.

Ο ποιητής και ο δημοσιογράφος. Ένα «εκ προθέσεως ραντεβού», όπου ο καθένας αναζητά τη δική του αλήθεια. Ένας διάλογος για τον έρωτα, την αγάπη, το φόβο, την αναζήτηση, την αλήθεια. Μια αναζήτηση στο χθες, στο σήμερα, στο επέκεινα… Μια «εκ βαθέων»  αναμέτρηση, για όσα θα ήθελαν να πουν, ο ποιητής και ο δημοσιογράφος, στοιχηματίζοντας, στα όρια της αλήθειας. Και τα ερωτηματικά που πρέπει να απαντηθούν, άφθονα.

Γιατί ο «απόρθητος» Ευχέτης δέχτηκε να συναντήσει τον Σακελλάρη;

Τι ρόλο μπορεί να παίξει στη ζωή του Ευχέτη μια οικιακή βοηθός από τη Βουλγαρία σε διατεταγμένη υπηρεσία; 

Τι σήμαινε η επικοινωνία του Ευχέτη με το χαμένο επί δεκαετίες μεγάλο νεανικό του έρωτα από τη Γαλλία; 

Τι καταλογίζουν οι δύο ήρωες στο συγγραφέα;

Γιατί η εντονότερη ερωτική στιγμή «αφήνεται» στον αναγνώστη;

Στην αφήγηση του συγγραφέα ο αναγνώστης  θα βρει το πάθος, τη γνώση, τον έρωτα, την περιπλάνηση στους σκοτεινούς λαβύρινθους του νου, την αναζήτηση της εσωτερικής αλήθειας, την ποίηση, τη ζωή.

Με ρώτησαν: Για ποιο πράγμα μιλάει ο Δουατζής στο νέο του βιβλίο; Και αυθόρμητα απάντησα: Για ποιο πράγμα δεν μιλάει να με ρωτάτε. Κι αυτό, διότι η γραφή του σε παρασύρει, σε κάθε σελίδα, σε κάθε παράγραφο, να σκεφτείς κάτι ακόμα και μετά κάτι άλλο, βάζοντας τον αναγνώστη σε ένα γοητευτικό ταξίδι. Φυσικά, δεν θα μπορούσαν να λείπουν από τις σελίδες του η ποίηση, η πολιτική και η δημοσιογραφία.

Από τα βασικά πράγματα που κατά τη γνώμη μου δικαιολογούν την ύπαρξη αυτού του βιβλίου, είναι ότι στις σελίδες του, ο αναγνώστης θα βρει πολλές φορές τον εαυτό του. Βρήκα τις κρυμμένες παιδικές ευαισθησίες μου, τις σκέψεις μου για την επιβίωση στη ζούγκλα της καθημερινότητας. Ταυτίστηκα συχνά και με την αίσθηση πρόσληψης των ηρώων του βιβλίου, σε περιγραφές καταστάσεων και αισθημάτων.  Και με έκπληξη ανακάλυψα ότι συμπίπτω με τον Ευχέτη κυρίως, σε  αρχές και αξίες ζωής. Αξίες, τις οποίες θεωρώ αναγκαίες στον σύγχρονο άνθρωπο, για να ζήσει αυτός τη ζωή και να μην αφήσει να τον ζήσει εκείνη.

Είπα αρχές και αξίες… Πιστεύω ότι ο Δουατζής οικοδομεί, στηρίζει και υποστηρίζει ένα σύστημα αξιών, εφικτό για το μέσο άνθρωπο. Με πρωταρχικό μέλημα το δόσιμο στους άλλους. Κάπου μάλιστα το λέει ευθέως, πως ίσως μοναδική δικαιολογία, επιβεβαίωση ύπαρξης, είναι το να δίνεις στους άλλους.

Με κέρδισε αυτό το βιβλίο για αρκετούς λόγους. Ένιωσα πως δεν είμαι μόνος, αλλά έχω συνοδοιπόρους στις αναζητήσεις μου. Με βοήθησε να κάνω πιο συγκεκριμένες κάποιες σκέψεις. Με έκανε να δω με άλλη ματιά ορισμένα πράγματα. Με κέντρισε σε φιλοσοφικό επίπεδο να ανοιχτώ σε νέους ορίζοντες. Και αυτό είναι ένα όμορφο στοιχείο στα κείμενα του Δουατζή. Σου λέει: Να οι σκέψεις μου, να ο μόχθος μου, δεν διεκδικώ καμία αλήθεια μου ως μοναδική, πάρε ό,τι θέλεις και δούλεψέ το στα δικά σου μέτρα.

Θα σας αναφέρω ένα ενδεικτικό παράδειγμα. Εντόπισα στο έργο του τους όρους «Γενναίος, αντρειωμένος, άγιος». Όρους για τους οποίους ο Ευχέτης διευκρινίζει:

 «Δεν είναι σκληρότητα να έχεις στόχους και να βελτιώνεσαι. Χωρίς αυτά τα χαρακτηριστικά, δεν μπορώ να διανοηθώ ύπαρξη δημιουργού. Βεβαίως αυτοί οι όροι, αυτές οι ιδιότητες, αφορούν σε κατασκευές μου, όπως κάθε άνθρωπος κατασκευάζει φωλιές για να κουρνιάζει».

Και παρακάτω, νομίζω αξίζει να σας μεταφέρω τα σημεία:

«Με τη δική μου ματιά, – λέει – γενναίος είναι ο δημιουργός που τολμά, που ανοίγει δρόμους, και παλεύει με τις νέες αλήθειες. Που έχει το κουράγιο να δέχεται ότι κάθε αλήθεια είναι από τη φύση της αυτοαναιρούμενη, και δεν μπορείς να στηρίζεσαι ανέμελος πάνω της. Γενναίος, είναι αυτός που γεύεται τη ζωή άφοβα, σε όλες της τις εκφάνσεις. Που ενδίδει στα πάθη του

Αντρειωμένος είναι αυτός έχει αποδεχτεί την εμπειρία του γενναίου. Είναι αυτός, που θέτει σεμνά το ανάστημα του στην υπηρεσία των άλλων, τις κρίσιμες ιστορικά στιγμές, όταν δοκιμάζονται η ελευθερία, η δημοκρατία, η ειρήνη, τα ανθρώπινα ιδανικά. Είναι ο ίδιος, που βυθιζόμενος στη γνώση, έχει τη δύναμη να επιλέγει τη σιωπή… Άλλωστε στο άλλο βιβλίο του «Τα Μικρά», πρώτος αφορισμός του είναι: Όταν φτάσεις στη σιωπή θα ξέρεις.

Η λέξη άγιος, είναι αρχαιοελληνική, και κατά τα λεξικά σημαίνει αυτόν που δεν έχει ηθικές ατέλειες, που προκαλεί το σεβασμό.  Μπορεί να υπάρχει αγιοσύνη, πέρα από τις θρησκείες. Μπορεί κάποιος να έχει στόχους υψηλούς. Να  αγαπάει πραγματικά, σε βάθος, τον άνθρωπο. Να μην έχει νιώσει ποτέ μίσος, ζήλια, φθόνο, κακία, μικροψυχία».

Και σε άλλο σημείο λέει ο Ευχέτης: «Πιστεύω πράγματι σε μια αριστοκρατία του πνεύματος, που απαρτίζεται από αυτούς που χαρακτηρίζω γενναίους. Η οποία αριστοκρατία δεν έχει να κάνει με κοινωνικούς, ταξικούς διαχωρισμούς, με φυλή, φύλο, ηλικία, εμφάνιση και άλλα. Είναι αυτοί οι ελάχιστοι, που παλεύουν τις νύχτες παράγοντας έργο. Οι τολμηροί, που δε φοβούνται την αλήθεια της ζωής και της τέχνης τους. Αυτοί, που δεν ντρέπονται για τις ευαισθησίες τους και τις προβάλλουν δημόσια. Ξέρεις πόση γενναιότητα απαιτούν όλα αυτά;»

 Το βιβλίο «Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη», ήρθε σε μια κρίσιμη εποχή για την κοινωνία, την οικονομία, την πολιτική, τον πολιτισμό. Μια εποχή με διάχυτη την ανασφάλεια και το φόβο, όπου πρότυπα και αξίες καταρρέουν και όλα ζητούν να προσδιοριστούν ξανά. Και ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ολόκληρο το βιβλίο διαπερνά μια προβληματική για την πολιτική. Βγαίνει ολόγλυφη η άποψη του Δουατζή, για συνεχή εγρήγορση όλων, για να μην εξουσιάζονται αλλά να κυβερνώνται, για να μην υποκύπτουν αλλά να αγωνίζονται, για να να μην χάνουν την πίστη σε ιδανικά, να μην απογοητεύονται, αλλά να πιστεύουν σε έναν καλύτερο, δικαιότερο, ανθρώπινο κόσμο.

Λέει: «Άρχισα την εκφώνηση άκρως πολιτικού λόγου, άρχισα να τους μιλάω για τη μοναξιά, την κατάθλιψη και για αυτοκτονίες», προφανώς θέλοντας να τονίσει την ανθρώπινη υπόσταση, έναντι της τεχνοκρατικής αντίληψης στην πολιτική. Και αλλού: «Η με κάθε τρόπο αφύπνιση της σκέψης, της κρίσης, η διεύρυνση της γνώσης, όλα αυτά, είναι μέγιστη προσφορά και άκρως πολιτική. Γι αυτό  υποβαθμίζονται. Για να είναι χειραγωγήσιμος ο λαός. Το μυαλό τρέμουν οι εξουσιάζοντες και όχι μια αντίπαλη πολιτική δύναμη, ένα κόμμα που λειτουργεί με τα δικά τους μέτρα».

Και ο δημοσιογράφος συνομιλητής του, συμπληρώνει: «Κομματική ένταξη μπορεί να έχει ο καθένας. Να πολιτικολογεί με κουβέντες καφενείου, μπορεί οποιοσδήποτε. Να υπεραμυνθεί αξιών ζωής και να αφυπνίσει με το έργο του, μπορεί ο καθένας;»

Το βιβλίο αυτό, είναι πολυδιάστατο. Κατά τη γνώμη μου δεν είναι ένα απλό έργο λογοτεχνίας, αλλά έργο πολλαπλής δυναμικής. Είναι ένα μυθιστόρημα, με έντονο ποιητικό λόγο, που προκαλεί σε μεγάλα ταξίδια του νου. Παράλληλα έχει στιγμές άκρως ερωτικές. Τελειώνω με μια φράση του Ευχέτη: «θεωρώ – λέει – ότι είναι ανάπηρος όποιος δεν συγκλονίστηκε από τον έρωτα, δεν χάθηκε μέσα στις δονήσεις του».

Σας συνιστώ να μην χάσετε τις συναισθηματικές και νοητικές δονήσεις που προσφέρει η ανάγνωση του βιβλίου «Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη».  Και λέω με τη σειρά μου: Μη φεύγετε κύριε Δουατζή από το χώρο της ποίησης και της λογοτεχνίας. Σας χρειαζόμαστε ακόμα.

                                                    (…σέβομαι τις ευαισθησίες του καθενός

                                                     και παριστάνω τον ανήξερο… σελ.180)

Όταν πρωτάνοιξα το βιβλίο του Γιώργου Δουατζή, «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη», ένιωσα αμέσως ότι κρατούσα κάτι ασυνήθιστο. Έτσι∙ απ΄ την μυστική ανάσα των σελίδων. Απ΄ το ρυθμό των αράδων. Πρόκειται για μια ασυνείδητη ενέργεια. Κάτι που έχει μείνει από παλιά. Απ΄ την εποχή  των Κλασσικών εικονογραφημένων στη δεκαετία του 1950. Στις μέρες της ανάπηρης ειρήνης με τους πατεράδες να ξελαχανιάζουν απ’ την Οδύσσεια των πολέμων. Την εποχή του «κρύβε λόγια». Τότε που η εφημερίδα έμπαινε στα σπίτια τυλιγμένη σε κάτι. Να μην γνωρίζει ο έξω κόσμος. Τότε που το σημερινό «μη ηθικό» δεν θα ήταν δυνατόν να κατανοηθεί. Στην  εποχή  του προεφηβικού βιβλίου της περιπέτειας και του ιπποτισμού. Με την έγχρωμη εικόνα του εξώφυλλου να σε προετοιμάζει για το θαύμα εντός. Τότε που κοιτούσαμε με δέος τους «πανάκριβους» δαμασκηνούς τόμους του Ιουλίου Βερν ή τους μαύρους δερματόδετους του Βίκτωρος Ουγκώ και του Ονορέ ντε Μπαλζάκ.

Η λογοτεχνία σ΄ άρπαζε απ΄ τη μύτη. Σε κέρδιζε πρώτα απ΄ το χρώμα και τις μυρωδιές. Χαρτί με υγρασία κόλλας  και τυπογραφική μελάνι που ίδρωνε στο χέρι. Η σπιρτάδα της γραφής έκαιγε τα ρουθούνια. Οι μυρωδιές συμπορεύονταν με τη γεύση. Όπως φέρνεις στη μύτη το φρούτο ξεφλουδίζοντας. Πριν  δαγκώσεις τον καρπό τον είχες αναγνωρίσει με κλειστά  μάτια. Θυμάμαι καθαρά εκείνη τη μέρα, 14 Σεπτέμβρη του 1955, που μου χάρισαν τον «Τομ Σώγιερ» του Μαρκ Τουαίν, εκδόσεις ΑΤΛΑΝΤΙΣ. Κοιμήθηκα με τον φίλο μου αγκαλιά πριν τον ανοίξω, πριν του ανοιχτώ. Τόσο μακριά πάει η έναρξη  της ωριμότητας. Στην αρχή της αρχής. 

Να γιατί  κατάλαβα αμέσως ότι κρατώ κάτι ασυνήθιστο στα χέρια μου. Και δεν εννοώ βέβαια  πως εντόπισα σαν μάγος ένα αριστούργημα και όλα τ΄ άλλα στάχτη. Απλά αντιλήφθηκα πως είχα μπροστά μου κάτι διαφορετικό. Και δεν έπεσα έξω. Εμπιστοσύνη απ΄ την αφή λοιπόν. Τα υπόλοιπα έπονται. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Και όμως γίνεται. Αίφνης το εξώφυλλο του βιβλίου. Ένα παιδί χαμογελώντας οκλαδόν στα ρηχά  και η θάλασσα που γεμίζει γραφή απ΄ το χάος. Νερά στο χρώμα της μνήμης. Μια φωτογραφία που ήταν παλιά εξαρχής.

Ανοίγω το εξώφυλλο και μπαίνω απρόσκλητος στην κουβέντα. Τα πάντα εξελίσσονται αργά. Από το λόγο στην εικόνα. Από ερώτηση σε απάντηση. Από αβεβαιότητα σε βεβαιότητα. Από δυσπιστία σε εμπιστοσύνη. Από υποψία σε γεγονός. Από το μη ηθικό στην ανοχή. Απ΄ την ανοχή στην κατανόηση. Από αλήθεια σε αλήθεια. Μέχρι την πλήρη αποδοχή.

Η γλώσσα ρέει. Απλή, καθημερινή, στιβαρή. Πότε με νεύρο, πότε αργόσυρτη. Σωστός ρυθμός. Ανάλογα με την ανάγκη. Η αρχιτεκτονική θυμίζει κάπως Πλάτωνα. Σωκράτους διάλογοι. Μπορεί και το φιλοσοφικό μυθιστόρημα «Ο ανιψιός του Ραμώ» του Ντενί Ντιντερό.

Δυο πρόσωπα συναντιούνται με την ανομολόγητη θέληση να συζητήσουν για τα πάντα. Ο δημοσιογράφος Τέρπανδρος και ο κύριος Ευχέτης. Απ΄ την αρχή υπάρχει η υποψία ότι ο Ευχέτης είναι το άλλο του δημοσιογράφου. Ευκαιρία για να μιλήσει ένας επαγγελματίας γραφιάς για ότι γνώρισε, ότι τον σημάδεψε, ότι τον  ολοκλήρωσε. Η γνώμη μου είναι ότι ο Ευχέτης, έτσι ή αλλιώς, υπάρχει αλλά είναι δύσκολο να τον εντοπίσει ο καθένας.

Αυτό είναι το κέρδος του Γιώργου Δουατζή. Μια ολόκληρη ζωή για να εντοπίσει έναν άνθρωπο. Να κερδίσει έναν ΑΝΘΡΩΠΟ. Τον εαυτό του ίσως, όπως είναι ή όπως θα ήθελε να είναι. Δεν έχει σημασία. Σημασία εδώ έχει ο άνθρωπος. Ο ανθρωπισμός. Ο ουμανισμός ξεχειλίζει στις σελίδες. Φωνάζει κιόλας, αν προσέξεις πίσω απ΄ τις λέξεις και την ήρεμη κουβέντα, ότι το μόνο που μας λείπει σήμερα είναι αυτό ακριβώς, ο ουμανισμός.

Θυμίζει, είπα, κάτι η αρχιτεκτονική του βιβλίου, αλλά εδώ η  δομή είναι διαφορετική. Τόσο διαφορετική που ίσως δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιήσω αυτό το «θυμίζει». Παραδείγματος χάριν  τα πρόσωπα αλλάζουν θέσεις στη διαδικασία της συζήτησης. Συχνά προβάλλεται η βαθύτερη σκέψη πίσω από αυτά που υποστηρίζουν δημόσια. Άλλοτε, ως τελευταίο οχυρό δυσπιστίας, πριν ο ένας αποκομίσει κάτι απ΄τον άλλον, άλλοτε ως παράδοση.

 Ο ένας κατανοεί και αποδέχεται τον άλλον λες και ανεβαίνουν σκάλα. Ο ένας μπαίνει  στον άλλον. Ο ένας ανοίγεται στον άλλον λες και πορεύονται από δωμάτιο σε δωμάτιο. Υπάρχει έντονα μια θεατρικότητα στην κίνηση του διαλόγου αν και τα σώματα τα φαντάζεσαι ακίνητα καθισμένα σε πολυθρόνες σ΄ ένα δωμάτιο. Ελάχιστες κινήσεις. Ο λόγος όμως κινείται.

Σημαντικό είναι πως δε βασανιζόμαστε ή δεν πελαγοδρομούμε με  υψηλή φιλοσοφία και ψυχολογικές μεθόδους εργαστηρίων, με πούρο επαγγελματισμό ή όρους επιστημονικούς και ακατανόητους που απαιτούν  πτυχία και ειδικά λεξικά. Αν και ο συγγραφέας έχει ανάλογες περγαμηνές αρνείται να τις χρησιμοποιήσει. Βασίζεται στη λαλιά της καθημερινότητας για να πλησιάσει σώμα φιλοσοφικό. Απλός λόγος. Καθημερινά γεγονότα. Η ζωή, η πραγματική ζωή είναι ο  πρωταγωνιστής με απλή και όχι απλοϊκή ανάλυση. Ψηφίδα-ψηφίδα ολοκληρώνεται κάθε ερώτημα κάθε απάντηση. Η ανάδειξη των χαρακτήρων μοιάζει με ράψιμο. Ένα καινούργιο φουστάνι από κομμάτια παλιών. Ένα όμορφο ολοκαίνουργιο φουστάνι από κουρέλια φουστανιών που έλιωσαν στο δρόμο. Άλλοτε πάλι μοιάζει με συρραφή μικρών διηγημάτων. Αλλά, το αποσπασματικό κρύβεται όπως στον κινηματογράφο. Εκατοντάδες αστραπιαία κενά καλύπτονται πίσω απ΄ την ενιαία εικόνα.

Εκτός από εξομολογήσεις, αφορισμούς, φιλοσοφημένες απόψεις, κοινωνιολογική μεθοδικότητα και ρεαλισμό μπορείς να ξεχωρίσεις και στιγμές ποίησης. Όχι να απομονώσεις, όχι να ξεριζώσεις, αλλά απλά, όπως ξεχωρίζεις μια ιδιαίτερη στιγμή που ξετυλίγεται επάνω στα κρύσταλλα του λεωφορείου. Γωνιές, που θυμίζουν μεταγραφή εικόνων από Μέλπω Αξιώτη,  Τάσο Λειβαδίτη και Γιάννη Ρίτσο. Εικόνες που ασφυκτιούν στο κρύσταλλο, στο μάτι, στα σωθικά. Εικόνες αλήθειας περασμένες στο χαρτί. Επιμένω σ΄ αυτό και δε νομίζω πως προσβάλω το συγγραφέα με ένα ακόμη «θυμίζει», διότι πρώτον ως ποιητής ο ΓΔ έχει τελείως διαφορετική γραφή και δεύτερον ως πεζογράφος – δημοσιογράφος γνωρίζει και ελέγχει το εργαλείο της γλώσσας. Παίρνει αυτό που του χρειάζεται από την ίδια τη ζωή. Ο λόγος του υψώνεται σαν κτίσμα που δεν έχει ανάγκη κανέναν παρά μόνο τις ρίζες του. Αφανές θεμέλιο, βαθιά. 

Δεν έχουμε να κάνουμε με ένα εύκολο βιβλίο που θέλει να μας διασκεδάσει. Δεν πρόκειται για μυθιστόρημα των διακοπών με έντονες ανατροπές και φοβερά πάθη. Πρόκειται για ένα φιλοσοφικό δοκίμιο   καθημερινής επιβίωσης και εμπειρίας. Για την προσωπική αξιοπρέπεια, τον αυτοσεβασμό, την αποδοχή των δεδομένων της ζωής και την κατανόηση του περιβάλλοντος. Η κατανόηση οδηγεί στην αποδοχή του άλλου και στην άφεση. Στην άφεση πρώτα τη δική σου και ύστερα των άλλων. Εδώ καταγράφεται με τι έχεις να παλέψεις για να βγεις δίκαιος με τον εαυτό σου και τους τρίτους.

Εδώ μέσα δεν διαπραγματεύεται κανείς με την αδυναμία του να παλέψει και να  συντρίψει το άλλο, αλλά για να καταλάβει ότι η δύναμη πηγάζει μέσα από την αποδοχή της οδύνης. Η γνώση είναι η επιβίωση. Οδύνη είναι η  επιβίωση. Επιβίωση, κατά βάθος, σημαίνει αποδοχή και κατανόηση της ήττας που συντελέστηκε, που συντελείται, που θα συντελεστεί. Κάθε είδους συντριβή.

Το βιβλίο μιλάει για τη σκόνη που σηκώνει ο άνεμος κι΄ ύστερα πάλι κατακάθεται, κι΄ ύστερα πάλι σηκώνεται. Σκόνη και άνεμος είναι σχεδόν ένα τη στιγμή της δράσης. Συνεργάζονται εν ανεξαρτησία, αν δεχτούμε ότι είναι δύο διαφορετικές έννοιες. Όπως η γνώση και η οδύνη.

Τούτο το βιβλίο θέλει αργό διάβασμα. Πηγαίνεις με τα νερά του. Όπως παρακολουθείς  μια κουβέντα απ΄ τη διπλανή παρέα. Μεσημέρι, αργόσυρτες σκιές, η θάλασσα στο βάθος να ορίζει τον ορίζοντα, και οι φωνές πίσω σου να σε ακουμπάνε πότε επιθετικά πότε κουρασμένα. Αν δεν φύγεις και σταθείς λίγο, γρήγορα θα κατανοήσεις την αιτία ή την ανάγκη που προκάλεσε όλη αυτή τη συζήτηση. Και τότε νιώθεις ότι εδώ βρήκες ένα κερί αυτοσεβασμού αναμμένο. Ίσως να χρειάζονται πολλές μέρες για να φτάσεις ως το δια ταύτα. Το βιβλίο δεν προσπαθεί να δυσκολέψει, αλλά δεν είναι εύκολο. Αξίζει όμως να το ξεκινήσουμε και να το τελειώσουμε. Ειδικά τώρα που ζούμε σ΄ έναν  κόσμο που διατείνεται πως είναι καινούργιος ή σ΄ έναν κόσμο που νομίζει ότι είναι καινούργιος, και μας χρειάζεται ένα κερί αυτοσεβασμού  αναμμένο.  

Το παιδί του εξώφυλλου που κάθεται οκλαδόν σε μια ανύποπτη θάλασσα μεγάλωσε. Και η θάλασσα μεγάλωσε. Έγινε νερό και αίμα. Έγινε νερό και αίμα πάλι. Θα πάρει το χρώμα του σκοτωμένου αίματος αν χρονίσει το κακό. Χρειαζόμαστε  τις μυστικές οδηγίες της επιβίωσης που υπάρχουν εδώ μέσα. Χρειαζόμαστε τις μυστικές οδηγίες της δύναμης. Μυστικές γιατί το δασκαλίστικο δεν υπάρχει. Χρειαζόμαστε τις μυστικές  οδηγίες για ήθος, κυρίως. Μ΄ ένα τέτοιο αόρατο ένδυμα,  όπως προσφέρεται εδώ μέσα,  θα μπορέσουμε να  παλέψουμε μ΄ ελπίδα.

Αυτή η ποίηση συναντιέται και διαλέγεται με την αληθινή και μυστική ουσία του Κόσμου. Έτσι μου μοιάζει τουλάχιστον καθώς ξεφυλλίζω τις σελίδες αυτού του Κόκκινου κασκόλ που δεν είναι, φυσικά, ένα οποιοδήποτε κόκκινο κασκόλ, αλλά μια ανοιχτή πληγή, μια μαχαιριά κυκλική σαν την ζωή και σαν την μοίρα, μια μαχαιριά ανεπούλωτη, ίσως και κάτι σαν «πνιγμού θηλιά», για να θυμηθώ κι έναν ξεχασμένο πια ποιητή των σχολικών μας χρόνων

Ο Γιώργος Δουατζής μου δίνει την εντύπωση ότι «σκαρφαλώνει» στα μονοπάτια της ποίησης. Και τούτο επειδή, από βιβλίο σε βιβλίο, από συλλογή σε συλλογή, ο αναγνώστης παρατηρεί τη σταθερή πορεία μιας αδιάκοπα εξελισσόμενης ωριμότητας, μιας κατάκτησης, θα μπορούσε να πει κανείς.

Η ρίζα του είναι μια ρίζα καθάρια και αθώα, ποτισμένη από φως μιας αλλοτινής εποχής, όταν ο σεβασμός στην παντοδυναμία της Ταπεινότητας ήταν απαράβατος νόμος των δημιουργών. Είναι μια ρίζα όμοια με αυτήν ενός ουμανιστή εν μέσω βομβαρδισμών που φλεγόμενος ως δέντρο, μα και άκαυτος ως βάτος, εκπέμπει ως φλόγα την κούραση, την ματαιότητα μα και τον μονόδρομο της κραυγής και του αγώνα του. Ίσως γι’ αυτό ο λόγος του ορθώνεται ευθυτενής μες στην γενικευμένη ρημαγή καθετί ανθρώπινου. Στον λόγο του ακούγεται το παιδί που αρνείται να δολοφονήσει την Ομορφιά προς χάριν της Ενηλικίωσης.

Γνωρίζοντας πως άοπλος από προγνώσεις μπαίνεις στης τρέλας τον βυθό, κουβαλά το δυσβάστακτο φορτίο του παντοτινά ημιτελούς ποιήματος και μας κλείνει το μάτι έμπλεος ντροπής για την ευαισθησία σου. Μια απέθαντη εφηβεία είναι ό,τι έχει και γυμνόστηθη την υψώνει απέναντι στις κάνες των όσων τον πληγώνουν.

Πιστός στην μεγάλη Μάνα δεν παύει να μας υπενθυμίζει το αληθινό μας μέγεθος με το εξαιρετικής πυκνότητας και βάθους ποίημα του Σπατάλη:  Πόσο σπάταλα χύνονται/ τα πιο ακριβά πράγματα/ το αίμα, το νερό. /Σαν τις απώλειες/ που έχτισαν το μικρότερο δωμάτιο/ στο οποίο έπρεπε να κατοικήσω./ Κι όσο μεγάλωνα/ αυτό τόσο και μίκραινε/ ώσπου έγινε ένα μικρό σημάδι /χαμένο στο άπειρο/ ενός άνοου κόσμου.

Σίγουρα το κόκκινο δεν είναι του κασκόλ του. Είναι το κόκκινο της ζωής που ανταριάζει όπως η δίψα για το δίκιο στα μάτια των ανθρώπων, είναι το κόκκινο των αγίων που δεν χρειάζονται θρησκείες, είναι το κόκκινο των ποιητών.

Μ’ αυτό το μυθιστόρημα-ποταμό στήνει μπροστά μας ένα fresco, μια τοιχογραφία σαν εκείνες τις νωπογραφίες του Rivera, όπου τα πρόσωπα του πίνακα παρ’ ότι έχουν υποστεί μία ανηλεή επεξεργασία καθένα χωριστά, δεν απομονώνονται αλλά συνυπάρχουν για να αποδώσουν το σύνολο του πίνακα.

Πράγματι, ο Γιώργος Δουατζής μ’ αυτό το μυθιστόρημα-ποταμό στήνει μπροστά μας ένα fresco, μια τοιχογραφία σαν εκείνες τις νωπογραφίες του Rivera, όπου τα πρόσωπα του πίνακα παρ’ ότι έχουν υποστεί μία ανηλεή επεξεργασία καθένα χωριστά, δεν απομονώνονται αλλά συνυπάρχουν για να αποδώσουν το σύνολο του πίνακα. Έτσι και με το βιβλίο αυτό. Ο Δουατζής, που τον έχω γνωρίσει από τα ποιητικά του δοκίμια και τον θεατρικό του στοχασμό –τα αποκαλώ δοκίμια γιατί δεν παύει να σκέφτεται και να φιλοσοφεί, σαν τα βιβλία του ποιητικά ή αφηγηματικά να είναι ένα πρόσχημα για να ακουστεί ο φιλοσοφικά στοχαζόμενος λόγος του– ο Γιώργος Δουατζής, λοιπόν, παράλληλα αποκαλύπτεται ένας έξοχος ιχνηλάτης της ψυχικής σημειολογίας με την οποία δομεί αληθοφανώς τους χαρακτήρες του με τέτοια ακρίβεια που κάποιες στιγμές να έχουμε την εντύπωση ότι διαβάζουμε, μ’ όλες τις λογοτεχνικές αρετές βέβαια, την γιουγκική τυπολογία των χαρακτήρων ή την ταξινόμηση των προσωπικοτήτων σ’ ένα ψυχιατρικό εγχειρίδιο.

Ο Δουατζής σαν τον Proust και την Μadeleine του εκκινεί το βιβλίο του με την ανάμνηση εκείνη που είχε σημειώσει στο μπλοκάκι του για τον θάνατο του πατέρα. Ο πατέρας, όπως λέει και ο ίδιος ο συγγραφέας, σελ 163, είναι η λέξη κλειδί. Προσέξτε με τι αδιόρατο τρόπο ο Γιώργος Δουατζής, εν αγνοία του ίσως –αλλά αυτό δεν έχει και πολύ σημασία γιατί κάθε βιωματικός συγγραφέας αποδίδει στο έργο του την επιστημονική θεωρία–, γίνεται ένας λακανικός κλινικός προσεγγίζοντας τη πατρική διάσταση ως λέξη, δηλαδή το ανάλογο της λακανικής μεταφοράς για το «όνομα του πατρός». Ο πατέρας και η απουσία του δομούν τη ζωή της οικογένειας και το μέλλον των παιδιών, τη ζωή τους, τη σκέψη τους, την επιλογή του φύλου και την σχέση με την οποία ενδεχομένως θα συνεχίσουν τη ζωή τους.

Παράλληλα, ο βασικός πρωταγωνιστής θα αναδυθεί ο ίδιος σε Θεό-πατέρα. Μέσω της τέχνης του πλάθει τον κόσμο του ο οποίος όμως για να είναι ζωντανός απαιτείται η εμφύσηση πνοής από έναν άλλον άνθρωπο του οποίου ο πατέρας είναι επίσης απών, ψυχολογικά απών. Δύο απουσίες, μια έλλειψη του πατρικού σημαίνοντος ως προϋπόθεση της συνάντησης για να δοθεί νόημα στη ζωή των προσώπων. Αυτό είναι το βιβλίο. Αλλά μέσα σ’ αυτό το βιβλίο ο Γιώργος Δουατζής στήνει ένα πελώριο σκηνικό των ανθρώπινων σχέσεων και ιδιαίτερα των οικογενειακών.

Κάθε οικογένεια έχει μυστικά, κάποιες φορές θανατηφόρα. Έτσι, που όταν κάποιες φορές ένα παιδί παρουσιάζει μια σχιζοφρένεια αυτό να είναι το σύμπτωμα όλης της παθολογίας της οικογένειας.

Πράγματι, κάποιες φορές είχα την εντύπωση ότι αποτυπώνει λογοτεχνικά τα δοκίμια της Selvini Palazzoli για την οικογένεια, την «αντιψυχιατρική» του Laing ή το κείμενο του Lacan για την οικογενειακή δομή. Οικογενειακές σχέσεις που στην περίπτωση της Ελένης τείνουν να καταβροχθίσουν το παιδί, να το βυθίσουν μέσα στα οικογενειακά μυστικά χωρίς αναπνευστήρα. Κάθε οικογένεια έχει μυστικά, κάποιες φορές θανατηφόρα. Έτσι που όταν κάποιες φορές ένα παιδί παρουσιάζει μια σχιζοφρένεια αυτό να είναι το σύμπτωμα όλης της παθολογίας της οικογένειας. Και εδώ ο Δουατζής μας κάνει να σκεφτούμε όχι τόσο τον πατέρα αλλά τη σχιζοφρενογόνο μητέρα της Fromm-Reichmann αλλά και τις απόψεις τις δικές μου όπως τις εξέφρασα στο τελευταίο μου βιβλίο για το ρόλο της μητέρας η οποία επιμελώς στην περίπτωση της Ελένης τής παρουσιάζει μια άλλη πραγματικότητα, μια πραγματικότητα εκτός πραγματικότητας, μια προϋπόθεση, δηλαδή, για μια παραληρηματική πραγματικότητα από την οποία ευτυχώς η Ελένη διαφεύγει. Διαφεύγει; Όχι εντελώς.

Ο Γιώργος Δουατζής σαν καλός ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής, σαν τον Rubens όταν παρουσιάζει το «Mάθημα της ανατομίας» ξέρει ότι δεν μπορεί να μην έχει κόστος η κατάσταση αυτή. Έτσι, η Ελένη αποφεύγει μεν τον ψυχικό θάνατο, αλλά δεν αποφεύγει να σωματοποιήσει την απειλή του θανάτου αυτού με την μορφή ενός άσθματος το οποίο αριστοτεχνικά αναλύει ο συγγραφέας έχοντας οδηγό του την «Ψυχοσωματική σχολή του Παρισιού» και τον Marty. Πρόκειται για ένα άσθμα υπαρξιακό, η Ελένη ασθμαίνει στην ζωή. Σαν να μην είχε βρει ποτέ τη θέση της ως παιδί στην ζωή, εκδιωγμένη από έναν κόσμο που της αποκαλύπτεται ψευδής, προχωρά ασθμαίνοντας, βηματίζει ασθμαίνοντας τα χρόνια της, τουλάχιστον έως ότου συναντήσει τον Κώστα.

Το παιδί είναι επίπτωση της επιθυμίας του άλλου, του γονέα. Όπως και ο γονέας είναι επίπτωση της επιθυμίας του δικού του γονέα. Το παιδί, μ’ αυτήν την έννοια είναι υπαρκτό πριν ακόμα γεννηθεί αφού ήδη υπάρχει μέσα στους λογισμούς των γονιών. Η γέννηση απλά θα φέρει στον κόσμο το υλικό μέρος των φαντασιωτικών επενδύσεων των γονιών. Ο Δουατζής μας προσφέρει εξαιρετικές αναλύσεις μέσω μονολόγων, κυρίως μέσω του πατέρα της Ελένης, που ζώντας το άλυτο οιδιπόδειό του το προβάλλει αντιστρόφως στο παιδί του. Η Θήβα-Ελένη σώζεται με τον θάνατο του πατέρα-Οιδίποδα που επιμένοντας στην τυφλότητά του εξορίζεται ναρκισσιστικά στον τόπο του θανάτου.

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι πρόκειται για ένα ψυχολογικό μυθιστόρημα με φανερές τις επιδράσεις του Fitzerald, του Faulkner, του Williams και των άλλων σπουδαίων συγγραφέων του αμερικάνικου νότου αλλά ταυτόχρονα και αποτέλεσμα ενός κοσμοπολίτικου ψυχολογισμού που αρδεύει από τον Καραγάτση, τον Ουράνη, τη Μαργαρίτα Λυμπεράκη, όπου οι ήρωες ζουν το δράμα τους φωνάζοντας, ίσως ουρλιάζοντας κάποιες φορές, αλλά χωρίς να ακούγονται παρά μόνον μέσα στους ίδιους. Δεν θα πω περισσότερα πάνω σ’ αυτό. Δεν είναι ώρα σύγκρισης με τις κραυγές του Munch, του Bacon ή του Rodin. Προσώρας θα πω ότι οι εσωτερικές κραυγές των ηρώων μου θύμισαν τις Συμφωνίες του Μahler, όπου η οξύτατη αντιπαράθεση των μερών υποχωρεί για την ανάδυση της αρμονίας.Ο Γιώργος Δουατζής αναδεικνύεται επίσης ένας εξαιρετικός κλινικός σε θέματα βαρύτατα της ψυχικής οργάνωσης όπως η κατάθλιψη. Ακούστε, σελίδα 119: «Η κατάθλιψη συνιστά τραγικό γεγονός». Αλλά προσέξτε, χαρακτηρίζεται ταυτόχρονα αφ’ ενός ως γλυκιά και τροφοδότης της χαράς, αφ’ ετέρου μας ομολογεί ότι έλκεται από το μη μέτριο, δηλαδή όχι από τον μέσο όρο, μ’ άλλα λόγια όχι από την φυσιολογικότητα. Αυτό τον κάνει και βάζει στο στόμα του Καρτάλου: «Αλλά και να είχα την δύναμη να ζητήσω βοήθεια ψυχιατρική θα είχα το κουράγιο να κάνω ενδοσκοπήσεις σε βάθος;». Αυτό σημαίνει: Θα είχα το κουράγιο να αφήσω το πρόβλημά μου; Γιατί αυτό ακριβώς είναι η κατάθλιψη. Το να θέλουμε να παραμένουμε φαντασιακά με αυτό που έχουμε χάσει αγνοώντας έτσι την απώλεια που έχουμε υποστεί στην πραγματικότητα. Η κατάθλιψη υπόσχεται, και γι’ αυτό είναι ανθεκτική, ότι δεν κινδυνεύουμε να χάσουμε αυτό που ήδη έχουμε χάσει στην πραγματικότητα, αγνοώντας την πραγματικότητα μέσω του φαντασιακού υποκατάστατου.

Θα πω, όμως, γιατί να διαβάσουμε αυτό το βιβλίο. Πρώτον: γιατί μας αφορά. Παρ’ ότι μέσα στην εξέλιξή τους οι χαρακτήρες κινούνται από μια αδιόρατη θλίψη, το ίδιο το βιβλίο μας προσφέρεται ως θεραπεία. Είμαι σίγουρος ότι και ο ίδιος ο συγγραφέας βγήκε περισσότερο θεραπευμένος όταν το τελείωσε.

Παρ’ ότι μέσα στην εξέλιξή τους οι χαρακτήρες κινούνται από μια αδιόρατη θλίψη, το ίδιο το βιβλίο μας προσφέρεται ως θεραπεία. 

Δεύτερον: σ’ αυτούς τους καιρούς που ζούμε, όπου η ευτέλεια,  η εμπορευματοποίηση των σχέσεων υπέρ μιας κοινωνικής επιτυχίας είναι οι σηματωροί της ζωής μας, τούτο το βιβλίο, με την ευγένεια και το ήθος το, με ένταση βάθους όση και η αγωνία της ύπαρξης  –πράγμα περίεργο για τα ελληνικά δεδομένα όπου δεσπόζουν το σεξ, τα δάκρυα και η βία, στις 300 σελίδες δεν υπάρχει ούτε μία σκηνή περιγραφής σεξ–, με γραφή κλασική στα χνάρια των διαχρονικών μεγάλων συγγραφέων γίνεται διαβατήριο που κρατώντας στο σηκωμένο του χέρι ο Γιώργος Δουατζής διανοίγει το μέλλον μιας άλλης ποιότητας στις ανθρώπινες σχέσεις. Εκείνων που το υποκείμενο του Διαφωτισμού ξαναβρίσκει την θέση του στον κόσμο παραμερίζοντας την ηθική των αγορών.

Ο Δουατζής μας παραδίδει το ανθρώπινο ον έτσι όπως είναι, σαν πηλός, ένα χαϊντεγκεριανό ανέστιο και πλανώμενο ον του οποίου η έλλειψη προορισμού το κάνει και επινοεί τον προορισμό του κατοικώντας στην γλώσσα ή, όπως το λέει ο ίδιος ο συγγραφέας, οι άνθρωποι επιζητούν μια αληθοφανή δικαιολογία ύπαρξης. Μάλιστα, στην θέση του Lacan και του Heidegger για την γλώσσα, επικαλείται στην σελίδα 221 τον Λαπαθιώτη: «ο πόνος στέργει για κλουβί του τον χώρο του ανθρώπινου αλφαβήτου». Και δεν μπορώ να μην θυμηθώ εδώ το Nietzsche και τη φράση του: «έχουμε ανάγκη το ψεύδος και την τέχνη για να ζήσουμε» ή το «ζωτικό ψεύδος» του Ibsen. Έτσι, ο άνθρωπος, αυτό το άχρηστο πάθος θα έλεγε ο Sartre μετατρέπεται από άμορφο πηλό (ο πηλός είναι ο ίδιος μου ο εαυτός, λέει o συγγραφέας σελ. 53 και στη σελ 223: ζω πλάθοντας τον πηλό) σε γλυπτό από πηλό υπερθεματίζοντας δοξαστικά για το μόνο που μπορεί να επιζήσει σε μια καταστροφή: το γλυπτό του «έρωτα και της ζωής».

Με αφορμή το άρθρο της Κατερίνας Ηλιοπούλου για την ποίηση -που με εκφράζει σε μεγάλο βαθμό- θέλω να καταθέσω λίγες σκέψεις με την ελπίδα να υπάρξει ένας ουσιώδης διάλογος από τον Αναγνώστη.

Αρκετά τα δημοσιεύματα για την ποίηση στον καιρό μας, τον ρόλο, τη δυναμική και την ενδεχόμενη απαξίωσή της λόγω της αδιαφορίας των αναγνωστών, εν μέσω της πολυδιάστατης κρίσης. Νομίζω ότι πραγματική ποίηση δεν έχει ανάγκη υπεράσπισης, διδαχών, υποδείξεων ή επιστροφών στο παρελθόν, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι. Ο χρόνος τρέχει αμείλικτος, οι αναγνώστες είναι άλλοι με την εναλλαγή των γενεών και των αντίστοιχων προσλήψεων. Οι πλασματικές ή πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων αλλάζουν. Αλλάζουν και οι συμπεριφορές, οι συνήθειες, όπως και ο κοινωνικός ιστός που αναδιαμορφώνεται σε ένα κλίμα απομόνωσης των ανθρώπων. Όμως οι άνθρωποι παραμένουν άνθρωποι και η ποίηση παραμένει ποίηση.

Ο ρόλος της ποίησης πανόμοιος με αυτόν αιώνες πριν, οι λόγοι ύπαρξής της εξ αντικειμένου ίδιοι, η ιαματική της δύναμη ίδια, η δίψα των ανθρώπων (ποιητών και αναγνωστών) ίδια. Η ποίηση θα υπάρχει όσο υπάρχουν άνθρωποι. Θα υπάρχει όσο οι άνθρωποι ερωτεύονται, αγωνιούν, αγωνίζονται, υπηρετούν αξίες, ζουν. Θα υπάρχει θέτοντας ερωτήματα, μιλώντας για αυτοαναιρούμενες αλήθειες, διατρέχοντας χρόνο και τόπο. Όπως πάντα.

Δεν νομίζω πως οι αναγνώστες της ποίησης φθίνουν. Απεναντίας, εν μέσω κρίσης θεωρώ ότι πλήθυναν. Δείκτης σήμερα δεν μπορεί να είναι μόνον αυτός των πωλήσεων στα βιβλιοπωλεία, όπως παλαιότερα, αλλά η παρουσία ποιητικού έργου στο διαδίκτυο, οι μελοποιήσεις ποιημάτων που αυξάνουν, όπως και ο σημαντικός αριθμός νέων αξιόλογων ποιητών.

Τη δεκαετία του ’70, παρατηρήθηκε μια “ιδιωτική εσωστρέφεια” στην ελληνική ποίηση με επικυρίαρχο το βάρος σε υπαρξιακά προβλήματα και προσωπικές αγωνίες των ποιητών μας, μόλις με ψήγματα αναφοράς σε κοινωνικά προβλήματα. Δεν μιλώ βεβαίως για τη λεγόμενη στρατευμένη ποίηση -μιας και η ποίηση δεν μπορεί να μπει σε στερεότυπα και από τη φύση της είναι αντιεξουσιαστική- αλλά για την ποίηση που αφουγκράζεται τον διπλανό και τις αγωνίες του και κυρίως την πληγωμένη του αξιοπρέπεια στους καιρούς μας. Η τελευταία ποιητική παραγωγή στην Ελλάδα, έχει εξαίσια δείγματα ποιητών που νοιάζονται για την κοινωνία, χωρίς να πολιτικολογούν ευτελώς, και καλά θα κάνουν όσοι “από άμβωνος” θεωρητικολογούν, να σκύψουν με σεβασμό στο έργο των νέων ποιητών. Εμείς οι παλαιότεροι, ας πάρουμε απόφαση ότι παραδώσαμε τη σκυτάλη και ο Μαραθώνιος καλά κρατεί.

Νομίζω πως γενικότερα η παραγωγή έργων πολιτισμού, συνιστά πολιτική πράξη. Η πραγματική ποίηση χαρίζει αισθητική απόλαυση, ευαισθητοποιεί τους ανθρώπους και οξύνει την κριτική τους σκέψη. Τι άλλο θέλουν από τον ποιητή σήμερα όσοι τον εγκαλούν; Και μόνον αυτά, αποτελούν προσφορά στην κοινωνία, είναι μοχλοί ώθησης του σύγχρονου ανθρώπου στην αναζήτηση της χαμένης αξιοπρέπειας του πολίτη. Ας μην λοιδορούν τους ποιητές ορισμένοι διότι τάχα δεν παίρνουν θέση με πολιτικά μανιφέστα ή δεν εκφράζουν άποψη περί παντός. Ο ποιητής δεν έχει υποχρέωση να γίνει “μαϊντανός” φλυαρώντας. Μιλάει με το έργο του. Λιτά, καλαίσθητα, ουσιωδώς. Έργο ποιητικό υπάρχει στον καιρό μας και μάλιστα σημαντικό. Όσοι πραγματικοί αναγνώστες προσέλθετε…

Ας πάψουμε να μεμψιμοιρούμε, να εγκαλούμε τους ποιητές που τάχα ολιγωρούν ή είναι ανάξιοι των καιρών. Ας αφήσουμε ήσυχη την ποίηση. Θα υπάρχει όσο αναπνέουμε, σε πείσμα εξουσιών, καθοδηγητών και του όποιου συντηρητισμού. Θα υπάρχει με περισσή συμπόνοια και ανάταση ψυχής, να μας θυμίζει ότι δεν είναι ντροπή οι ευαισθησίες, οι αγωνίες, οι αναζητήσεις μας. Ξέρει καλύτερα από μας τον δρόμο.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο www.oanagnostis.gr εδώ.

Θα μου πεις, ίσως εύλογα, ότι ζητώ πολλά. Όμως θέλω να φανταστείς τον εαυτό σου κενό επιθυμιών. Και τότε να μου πεις: Θα ήταν η ζωή ζωή;

με τις υποσχέσεις που γέμισαν τη ζωή μου

με τα ψίχουλα που ταΐζουν τις ελπίδες μου

με την ισόβια κρίση και τη γενική αλαλία

με τους ευήθεις πολιτικάντηδες που άσκεφτα φλυαρούν

με τους εκ γενετής διαβρωμένους και πολλά υποσχόμενους

με τους καταστροφείς και συνάμα αυτόκλητους σωτήρες

με τους αδαείς που βυθίζουν τα παιδιά μας στην άγνοια

με τους πειραματιστές ασελγούς στο σώμα της Παιδείας

με τους μικρόψυχους της κάθε λογής εξουσίας

με τους υπηρέτες των εργολάβων της ενημέρωσης

με το κενόδοξο λούστρο των κομπαζόντων της τηλοψίας

με τη μικρόνοια των κοσμικών περιφερόμενων σαρκίων

με την υποτίμηση της νοημοσύνης ολόκληρου λαού

με τον παραλογισμό εξουσιαζόντων και δημόσιας ζωής

με τους ορισμούς και τα πνιγηρά στερεότυπα

με τους παντογνώστες που βουλιάζουν την πατρίδα

με την απέκδυση κάθε ευθύνης του ανώνυμου πλήθους

με την εγκατάλειψη της ιδιότητας του πολίτη

με την γενικευμένη απληστία και το κυνήγι του κέρδους

με την συνήθεια αγνόησης των άστεγων και πεινασμένων

με το βύθισμα στον καναπέ όσων ξεχνούν τη δύναμή τους

με τη διάχυση στείρων ωρών στο διαδίκτυο

με την εισβολή στην ιδιωτικότητά μας

με την αλαζονεία των δήθεν ανυπόπτων

με τη διαδικτυακή λογόρροια των επαϊόντων

με την αυταπάτη επικοινωνίας και φιλίας

με τη σύληση γλώσσας, αξιών ζωής κι αισθητικής

Κουράστηκα

με όσους φοβισμένοι ξέχασαν

πόσο φθαρτοί είμαστε και κυρίως θνητοί

με τους παντελώς κουφούς

στα καλέσματα της μικρής μας ιστορίας

που αυτονόητα θυμίζει κάθε λεπτό

πως οι στιγμές-αιώνες μας στερεύουν

Κουράστηκα

να βρίσκω ως και τον ίδιο μου τον εαυτό

μέσα σε όσα με κουράζουν

“O σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας”.

Σύνταγμα της Ελλάδος: ‘Αρθρο 2: (Πρωταρχικές υποχρεώσεις της πολιτείας), § 1.

Η λέξη κλειδί. Πριν και μετά. Τώρα και πάντα: Αξιοπρέπεια.

Αξιοπρέπεια. Έννοια προσδιορισμού της “αξίας του ανθρώπου”. Έννοια, που μας επιτρέπει να λεγόμαστε άνθρωποι. Λέξη, που την ακούω όλο και συχνότερα από γνωστούς, από φίλους, από αγνώστους. Έχει μπει για τα καλά στις πολιτικές συζητήσεις. “Είναι θέμα αξιοπρέπειας” λένε, μιλώντας για δυσβάστακτους φόρους, για ανέργους, για αστέγους, για συνταξιούχους, για εξευτελιστικά αμειβόμενους, για προστατευόμενους φοροφυγάδες και διαπλεκόμενους. “Είναι θέμα αξιοπρέπειας”.

Περιττεύουν πολιτικές αναλύσεις και ιδεολογήματα. Αρκεί μία και μόνο λέξη: Αξιοπρέπεια.

Δεν μπορείς να μην τη σκέπτεσαι:

όταν βλέπεις τους ανάλγητους να σε θεωρούν ηλίθιο τηλεθεατή

όταν οι διαπλεκόμενοι σε λοιδορούν, κλέβοντας τον κόπο σου

όταν σου ζητούν υπέρογκους φόρους, ενώ είσαι άνεργος και το γνωρίζουν

όταν σε εξευτελίζουν οι ουρές στα νοσηλευτήρια

όταν πεθαίνουν οι γονείς και δεν αντέχεις τα έξοδα μιας κηδείας

όταν το παιδί σου μένει εκτός ΑΕΙ, διότι δεν έχεις να πληρώσεις φροντιστήρια

Δεν μπορείς να μην τη σκέπτεσαι όταν, όταν…

Διότι σε προκαλούν καθημερινά, κάθε στιγμή, να την σκέπτεσαι.

Αξιοπρέπεια στην Υγεία, την Παιδεία, την Εργασία, την Αναψυχή, τη Ζωή.

Ένα και μοναδικό αιτούμενο, το οποίο περιλαμβάνει όλα τα συστατικά της έννοιας άνθρωπος, ό,τι ακριβότερο: Αξιοπρέπεια. Το αυτονόητο για κάθε πολιτισμένο λαό, αιτούμενο πλέον στην πατρίδα που γεννήθηκε ο πολιτισμός, οι τέχνες, η φιλοσοφία, η ποίηση, η δημοκρατία.

Αξιοπρέπεια. Ίσως η μόνη κινητήρια δύναμη, για μια σωτήρια ανατροπή…