Στις δεκαετίες, που έθρεψαν τη ζωή του και άρδευσαν το έργο του, βίωσε και ενθουσιασμούς και απαισιοδοξίες, βρέθηκε απέναντι και σε εξουσίες και σε ευκολίες δελεαστικές, που δεν μπόρεσαν καμιά τους χωριστά κι όλες μαζί να τον σπρώξουν στην αυτοαναίρεσή του ή στην άκριτη διαθεσιμότητά του.

Αντιστάθηκε και προκάλεσε, ταρακούνησε και προβλημάτισε, με τη στάση του και το στοχασμό του, διεκδικώντας πάντα την ειλικρίνεια με τον εαυτό του και τη συνέπεια με τους άλλους, για να κρατάει σε δημιουργική συνοχή τη ζωή του με τους καιρούς, με τα γεγονότα και με τους ανθρώπους. Εσωτερικεύει πάντα την εμπειρία του δημιουργικά. Αυτή η αυτογνωσία ως δύναμη αυτοπροσδιορισμού, αυτή η προσφορά ζωής ως δεσμός ευθύνης με τους άλλους, δεν είναι μονάχα θέληση διαρκούς αναδημιουργίας της προσωπικότητας του Γιώργου Δουατζή. Είναι έκφραση της δύναμης που χρειάζεται για να ανοίξουν δρόμοι, όταν οι καιροί είναι περίκλειστοι και η κοινωνία σπρώχνεται στην απάθεια και την παραίτηση. Όταν «οι παλιάτσοι και οι φασουλήδες» όπως έλεγε ο Παλαμάς γίνονται καθοδηγητές και τιμητές της ζωής μας, αντιστρέφοντας τις κατακτήσεις του ορθού λόγου, του πολιτισμού και της Δημοκρατίας.

Με τη δουλειά του κάνει τη διαφορά. Τη διαφορά του μαχόμενου δημοσιογράφου από τα τηλεοπτικά ομοιώματά του. Τη διαφορά του επίμονου και άκαμπτου ερευνητή, του συντάκτη που έχει γνώμη και την υπερασπίζεται κριτικά, από τους αντιγραφείς non papers, τους μεταφορείς κατευθυνόμενων παραπολιτικών και όσους παπαγαλίζουν ή κοάζουν, θεωρώντας ότι ομιλούν ελληνικά. Τη διαφορά του ευαίσθητου και άγρυπνου ποιητή, που με τη μέσα ματιά φωτίζει τις όψεις του πραγματικού, του φανταστικού και του συμβολικού.

Κάθε γραπτός ή προφορικός λόγος έχει το ύφος του. Όπως και κάθε έρευνα ή κριτική, έχει τα χαρακτηριστικά της. Αλλά και η εκπομπή στην τηλεόραση με ειδήσεις, συνεντεύξεις και σχόλια, έχει την ποιότητα της. Αν διαμορφώνει και υπηρετεί το κριτήριο της ευθύνης, εάν αναζητάει και αναδεικνύει το καθήκον του κριτικού ελέγχου. Εάν διαπλάθει στον πολίτη ως αναγνώστη, ακροατή ή θεατή την αυτοεκτίμηση, τον αυτοσεβασμό, την αισθητική και την ηθική του ενημερωμένου, ενεργού και υπεύθυνου πολίτη.

Επιμένω στην προσφορά του Γιώργου Δουατζή για ένα ακέραιο δημοκρατικό ήθος στην κοινωνία και τη δημοσιογραφία, γιατί σήμερα στο δημόσιο βίο επικρατεί μια γενικευμένη νοσηρότητα, προβάλλονται ως πρότυπα, με το αζημίωτο ενός αρπαχτικού νεοπλουτισμού, κανιβαλισμοί της ζούγκλας και ευτελισμοί της χυδαιότητας, πρακτικές και καμώματα αγυρτίας, που αυτοδιαφημίζονται, αλληλολιβανίζονται και συνεργούν στον ξεπεσμό των πάντων, της διαπλεκόμενης πολιτικής, της συναλλασσόμενης δημοσιογραφίας και της συνένοχης κοινωνίας. Ο Γιώργος Δουατζής, δημοσιογράφος, ποιητής, δοκιμιογράφος και πεζογράφος, κατέκτησε την διακριτή θέση του στο δημόσιο βίο δουλεύοντας σκληρά. Δεν ετεροπροσδιορίστηκε, είναι αυτάρκης, που διαρκώς αναμετριέται με την αξίωση ανανέωσής του. Δεν είχε «του κισσού το πλάνο ψήλωμα». Είναι αυτοδημιούργητος, με αγώνες και κατακτήσεις, ανατροπές και αναστάσεις, με κόστος ζωής, αλλά και με πλούτο ζωής.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος, που χαίρομαι να βρίσκομαι ανάμεσά σας και να μιλάμε για το έργο του Γιώργου Δουατζή. Δούλεψε σκληρά, σε όλους τους τομείς της έντυπης και της ηλεκτρονικής δημοσιογραφίας, από την εφημερίδα ως την τηλεόραση, από το ραδιόφωνο ως το διαδίκτυο. Ο Γιώργος Δουατζής διαρκώς αναζητάει τις σημασίες, παλεύει για την ουσία, εσωτερικεύει τα βιώματα και απελευθερώνει δημιουργικά τη σκέψη του, δεν καταθέτει τα όπλα, σε μιαν εποχή που η κοινοτοπία, η ασημαντότητα, ο αμοραλισμός και ο λαϊκισμός θριαμβεύουν δολοφονώντας την πολιτική, τον πολιτισμό, την ιστορία. Δημιουργικές παρουσίες, όπως του Δουατζή στο δημόσιο χώρο, που τον κατακλύζουν τόσες αθλιότητες καθημερινά, είναι δείγμα αντίστασης στο γενικευμένο κομφορμισμό και απόδειξη ότι έχει και δυνάμεις αυτός ο λαός, που δεν θα πάψουν να μάχονται για τη νέα κοινωνική συνείδηση, με στόχο το μέλλον, που δικαιούται και αξίζει. Ο Δουατζής εντάσσει την έξαψη της σκέψης του και τις εντάσεις του εσωτερικού του κόσμου στις διεργασίες και ανησυχίες που διαμορφώνουν τη συλλογική ευαισθησία και αξίωση για το διαφορετικό και καλύτερο.

Κάθε φορά, επίσης, που μου γίνεται η τιμή να μιλήσω για πνευματικούς δημιουργούς, ενεργούς πολίτες και το έργο τους, διερωτώμαι μεγαλόφωνα, μήπως είναι ουτοπικό να συζητάμε για αξίες ζωής, ποιητικό και στοχαστικό λόγο, όταν τα πάντα γίνονται ένα κακόγουστο θέαμα, που επικοινωνεί μονάχα με το διαφημιστικό λόγο, για να εξασφαλίσει την εμπορική πρωτίστως αναγνωρισιμότητα και ρευστοποίησή του.

Τα ερωτήματα δεν είναι άσχετα ούτε υποδηλώνουν προσχώρηση στο κυρίαρχο αίσθημα, αυτό της απογοήτευσης, που πλανάται πάνω από το δημόσιο χώρο και διαποτίζει την εσωτερική πλευρά του βίου μας.

Απεναντίας οι διαψεύσεις των καιρών, οι ταλαιπωρίες της ζωής, οι προκλήσεις της εποχής που αλλάζει κι επιταχύνει την ιστορία, όλα αυτά, που ζούμε ως δοκιμασία ή ματαίωση, επιβάλλουν να διεκδικήσουμε αλλιώς την αυτογνωσία μας, να αγωνιστούμε διαφορετικά για τον λυτρωτικό αυτοπροσδιορισμό μας, να αντιτάξουμε την πίστη στη δύναμη που αλλάζει τα πράγματα και δεν παραδίδεται στην απάθεια και την προσαρμογή.

Θα έλεγα ότι αυτός είναι ο σταθερός άξονας της ζωής και του έργου του Γιώργου Δουατζή. Ενός ενεργού πολίτη, που δοκιμάζεται σε πολλά μέτωπα. Μιας άγρυπνης πνευματικότητας, που διαβάζει τους καιρούς κι αποτυπώνει το μήνυμά τους, όσο γίνεται πιο αυθεντικά.

Ο Γιώργος Δουατζής στοχάζεται για τις αξίες εκείνες της ύπαρξης, που δεν είναι ηθικολογικές αρετές ενός μεταφυσικού κόσμου, αλλά τρόπος ζωής και στάση συνείδησης του ζωντανού ανθρώπου και του καιρού του. Ο εσωτερικός διάλογος στο έργο του είναι η αδρή και πλήρης διατύπωση των υπαρξιακών του όρων, για την συμμετοχή του στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι.

Ο Δουατζής δεν επεξεργάζεται το λόγο του, στην κλειστή κάμαρη, κοιτώντας από το παράθυρο τη βουή ή την ερημιά των δρόμων. Είναι στο δρόμο. Κι οδοιπορώντας μόνος ή μέσα στο πλήθος, καταγράφει τα βιωματικά τεκμήρια του στοχασμού του, εμπνέεται την αυθεντική έκφραση της πνευματικής και συνειδησιακής έξαψης.

Είναι δημοσιογράφος, ρεπόρτερ, κριτικός και αναλυτής, που σημαίνει ότι καθημερινά βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σκληρή κι αντιφατική πραγματικότητα της ζωής, αλλά και με τους εξουθενωτικούς μηχανισμούς που σπρώχνουν στην εμπορευματοποίηση και την εκμετάλλευση των πάντων. Είναι πολιτικός, που σημαίνει ότι θέλει να δώσει περιεχόμενο ζωής στις ιδέες του και να ανταποκριθεί με ευθύνη στις αγωνίες και λαχτάρες για τη συλλογική πρόοδο, αλλά και να αναμετρηθεί με όλες εκείνες τις συνθήκες που κονιορτοποιούν το δημόσιο χώρο της πολιτικής, αλέθοντας πρόσωπα, ιδέες, θεσμούς, θυσίες και οράματα, για να σταβλιστούν οι πολίτες ως αγέλες καταναλωτών και φιλάθλων.

Είναι ποιητής, στοχαστής και πνευματικός δημιουργός, που σημαίνει ότι θέλει να δώσει έκφραση σε όλα εκείνα που συγκροτούν την ύπαρξη και τον κόσμο, που πραγματώνουν και καταξιώνουν τη ζωή ως το ύψιστο αγαθό, αλλά και να μην χαθεί, να μην κρυφτεί, πίσω από τις μάσκες του υπερβατικού λόγου, που εξαϋλώνει την πραγματικότητα.

Ο Δουατζής ως δημοσιογράφος, πολιτικός, ποιητής, αναμετριέται σταθερά με την τραυματική καθημερινότητα και την εσωτερική του αγωνία, χωρίς να κομματιάζεται, να υποτάσσεται ή να ταξινομείται. Ξέρει ο Δουατζής, τι είναι ζωή, πραγματική και πλήρης ζωή. Γι΄αυτό και ξέρει τι  είναι ποίηση. Αδρή και άρτια ποίηση. Ξέρει τα αδιέξοδα του κόσμου και τα περάσματα της ιστορίας. Δεν κρύβεται  ούτε φεύγει, δεν αναθεματίζει ούτε προσεύχεται, δεν ψάχνει να βρει τι αρέσει και τι πουλάει, για να ξεγελάσει τους άλλους και τον εαυτό του.

Αναμετριέται με τον καιρό του, διατρέχει τα πεδία της ζωής του δρώντας με ελπίδες και διαψεύσεις, ανατάσεις και ματαιώσεις, αναζητώντας πάντα αυτό που είναι ο εαυτός του αυτό που είναι ο κόσμος. Μιλώντας απλά και γνήσια για τον εαυτό του και όσα τον περιβάλλουν και τον εμπεριέχουν.

Ξέροντας με ποια συγκίνηση ζωής, ο Δουατζής, τιμά τη σχέση του με τον Τάσο Λειβαδίτη, παίρνω αφορμή να αναφερθώ στο ποίημά του «Ο τυφλός με το λύχνο», για να επιχειρήσω την παραβολή προς τη σημερινή κατάσταση. Προς τις μέρες μας, που μοιάζουν του τυφλού με το λύχνο, στο διάδρομο, καθώς είναι έτοιμος να κατέβει τη σκάλα. «Τι τον θέλει το λύχνο αναρωτήθηκα» γράφει ο Λειβαδίτης.

Σε αυτήν, λοιπόν, την περίοδο, που μοιάζει να περπατάμε στα κουτουρού, φλυαρώντας ακατάσχετα με τσόφλια λόγου, περιδεείς, ανασφαλείς και άκρως επιπόλαιοι για όσα μας επιφυλάσσει το παρόν και το μέλλον, αυτάρεσκοι με τις επιπόλαιες σχέσεις δημοσιότητας και την ανταλλακτικότητα της συμπεριφοράς, σ’ αυτήν την περίοδο είναι που συγγραφείς όπως ο Δουατζής και πνευματικά έργα, όπως το βιβλίο του «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη» επαναπροσδιορίζουν το ρόλο και την προσφορά του διανοούμενου στην κοινωνία.

Όπως έλεγε ο Έντγκαρ Μορέν, με ρίζες από τη Θεσσαλονίκη, από τους μεγαλύτερους διανοητές της ανθρωπότητας στις μέρες μας, «ο διανοούμενος πέρα από τις ειδικές γνώσεις του στο καλλιτεχνικό, φιλοσοφικό, λογοτεχνικό και επιστημονικό πεδίο, έχει το καθήκον να προτείνει στη δημόσια προσοχή τα βαθύτερα προβλήματα που αφορούν τον άνθρωπο, το κοινωνικό σύνολο, τη δικαιοσύνη, την αλήθεια…». Αυτό κάνει ο Δουατζής στο βιβλίο του «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη».

Δεν είμαι κριτικός της λογοτεχνίας, για να αναφερθώ ως ειδικός στο βιβλίο. Ως αναγνώστης, το κρίνω, ως πολίτης – αποδέκτης του συγγραφικού έργου μιλάω μέσα από το βιβλίο με τους ήρωες του, τους στοχασμούς του, τον συγγραφέα και τον εαυτό μου.

Έχει αυτή την αρετή το μυθιστόρημα του Δουατζή. Φτάνει τον προβληματισμό του, ατόφιο και ζωντανό, ως το τέλος, μέχρι τον αναγνώστη. Αναγκάζει τον αναγνώστη να ανοίξει ειλικρινή συνομιλία σε πολλά επίπεδα, να αναζητήσει τους πολλούς εαυτούς, που έχει μέσα του, να αποκαλύψει τον εσωτερικό χρόνο, που τρέχει διαφορετικά από τον πραγματικό.

Το βιβλίο του Δουατζή επιβεβαιώνει ότι, κάθε γράψιμο, είναι μια συνομιλία με τον εαυτό μας, που έλεγε ο Ανδρέας Φραγκιάς, αλλά και ότι κάθε ανάγνωση είναι μια από τις μεγαλύτερες ελευθερίες, να στοχαστείς, να αμφισβητήσεις, να πάρεις θέση απέναντι σε όλα που νιώθεις να σου μιλάνε.

Ο Δουατζής στον Ευχέτη, σου δείχνει ότι δεν υπάρχει τίποτα που να μην σε αφορά. Με αδρή διατύπωση, που προϋποθέτει σωστή, συστηματική δουλειά με τη γλώσσα, όχι ως τεχνική γραφής, αλλά ως εκφραστική λειτουργία και στοιχείο υπαρξιακής ταυτότητας. Σου ανοίγει, επίσης, η μυθιστορία του Ευχέτη, με την πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα πλοκή, τα κρίσιμα ερωτήματα αυτοπροσδιορισμού του ανθρώπου, μέσα στο χρόνο, ανάμεσα στα γεγονότα, απέναντι στα καίρια υπαρξιακά και πολιτικά γεγονότα. Πώς υποστασιοποιείται ο εσωτερικός λογισμός, ποια η αντίστιξη πραγματικού και συνειδησιακού χρόνου, ποιο το συναισθηματικό απόσταγμα των γεγονότων, ποιες σημασίες προκύπτουν από την αποκρυπτογράφηση των απλών συμβάντων της καθημερινότητας. Η βιωματική σχέση με τα γεγονότα ως λυτρωτική δύναμη διαμόρφωσης κι ανατροφοδότησης της ζωής.

Η ματιά του δημοσιογράφου τα ερευνά όλα, τα μετράει, τα σχολιάζει, τα εντάσσει στον παρόντα και μέλλοντα κόσμο. Πολυεπίπεδο το έργο του Δουατζή, αναζητάει τα ηθικά, πνευματικά και υπαρξιακά αντίβαρα του ιδιωτικού χώρου, απέναντι στην κουλτούρα της βιτρίνας και την πρακτική των εκπτώσεων του δημόσιου χώρου. Μαθαίνοντας να διαλέγεσαι με τους εαυτούς σου, χωρίς να τους φοβάσαι ή να τους ξεφεύγεις. Αναζητώντας να συνυπάρχεις με τους άλλους, χωρίς να τους ανταγωνίζεσαι ή να τους υποτάσσεσαι.

Εύχομαι η πνευματική αναζήτηση και δημιουργία του Δουατζή να συνεχιστεί. Χρειάζεται να ξεκολλήσουμε από το ατελείωτο σημειωτόν, στο οποίο είμαστε καθηλωμένοι, με πολιτική ενεργοποίηση, κοινωνική εγρήγορση και πνευματική δημιουργία. 

Ξαφνιάστηκα για τον τρόπο και το λόγο που επιλέγει ο συγγραφέας για να παρουσιάσει αυτή τη διαδρομή. Με εναλλαγές ανάμεσα στους δύο ήρωες με κομμάτια ποίησης που παρεμβάλλονται ανάμεσα στις στιχομυθίες με ανάλογο θέμα, με εσωτερικό μονόλογο με μύχιες σκέψεις του ενός ήρωα κυρίως για το συνομιλητή του και τον ίδιο του τον εαυτό.

Ομολογώ λοιπόν ότι αυτό που διάβασα ήθελε να μου πει μερικά πράγματα και να τι αποκόμισα: Ο ίδιος άνθρωπος αυτοβιογραφείται μέσα από τα δυο πρόσωπα, τις δύο πραγματικές ενότητες της ζωής που βιώνει ο καθένας μας. Στο ίδιο πρόσωπο οι δύο εκδοχές, οι δύο όψεις.

Η μία όψη ό,τι κερδίζει κανείς σαν άγραφο χαρτί στον κόσμο των παιδικών και νεανικών του βιωμάτων, που ως απροσκύνητος και αβόλευτος έχτισε. Ο δημιουργός, ο κόσμος του νου και της ψυχής, ο ευαίσθητος δέκτης που ζει για τη ζωή και όχι για το θεαθήναι, για την ενσυνείδητη θέαση του σύμπαντος και όχι για την κατάστικτη καθημερινότητα. Και βέβαια την ευαισθησία που κρατά κανείς ως απόθεμα αξιών στο κελάρι της ζωής του. Ο ποιητής. Ο κόσμος και εγώ. Ο ανίκητος κόσμος της δημιουργίας. Ο Ευχέτης.

Και υπάρχει η άλλη όψη. Ό,τι διαμορφώθηκε ως επιβολή του περιβάλλοντος κόσμου σε αυτόν, στη διαδρομή, στην πραγματικότητα της ζωής, με τους συμβιβασμούς, με τις νίκες και τις ήττες σε πολέμους με πραγματικά πυρά, με μάχες που σμιλεύουν τη δύσκολη καθημερινότητα, που προσγειώνουν τους στόχους, που εξειδικεύουν τα βήματα στον κόσμο των ιεραρχήσεων, των μέτρων, των καταναγκασμών, στον κόσμο της πραγματικής αλλοτρίωσης. Ο κόσμος, εγώ και οι άλλοι. Ο πραγματικός κόσμος της ενσωμάτωσης. Ο δημοσιογράφος. Ο Τέρπανδρος.

Λέει ο Ελύτης:

«Βλέπεις» είπε, «είναι οι Άλλοι

και δε γίνεται Αυτοί χωρίς Εσένα

και δε γίνεται μ’ Αυτούς χωρίς, Εσύ

Βλέπεις» είπε, «είναι οι Άλλοι

και ανάγκη πάσα να τους αντικρίσεις

η μορφή σου αν θέλεις ανεξάλειπτη να’ ναι

και να μείνει αυτή».

Η σύγκρουση των δύο κόσμων μέσα από το διάλογο του ποιητή και του δημοσιογράφου, έρχεται στο ακραίο όριο της ωριμότητας αυτής της διαδρομής για τον Γιώργο Δουατζή. Έψαχνε τόσο καιρό και τώρα ολοκληρώνει ένα διάλογο με το απόθεμα που έχτισε στα νεανικά του χρόνια ως ποιητής. Ο διάλογος αυτός γίνεται με τη φυσική φορά των πραγμάτων. Είναι επιστροφή.

Νομίζω πως όλοι επιστρέφουμε. Αν έχει μείνει κάτι από το απόθεμα που παραμένει ανεκτίμητο, που δεν έχει εμπορευματοποιηθεί, δεν έχει πουληθεί στους συμβιβασμούς της πραγματικής ζωής, όλοι γυρίζουμε εκεί. Στη ρίζα, στην παλιά λεπτομέρεια που μπορεί πάντα να σκαλίσει μια καινούργια ομορφιά. Αυτό δηλαδή που πορευόμενος σε κάνει να νιώθεις ότι μπορείς ακόμα και να δημιουργήσεις, παρά τις μάχες με πραγματικά ή άσφαιρα πυρά.

Νομίζω ότι αυτή η επιστροφή δείχνει ένα πράγμα. Το απόθεμα άντεξε στο χρόνο. Το άμεσο, το ευθύ, το ακατέργαστο επέζησε απέναντι στο έλλογο, στο πλάγιο, στο επεξεργασμένο. Η επιστροφή γίνεται σημειολογικά. Θα έλεγα ότι διατρέχοντας κανείς μέσα από όλα αυτά τα θέματα, τη ζωή και το θάνατο, την υπαρξιακή αναζήτηση, την αίσθηση του χρόνου και του τόπου στη ζωή μας, την ελευθερία, τη φιλία τον έρωτα, την αγάπη, αλλά και σε πιο πεζά πράγματα όπως είναι τα ΜΜΕ, οι ταξικές κοινωνίες, οι πολιτικές αναζητήσεις, οι συγκρούσεις, θα ήθελε να αναζητήσει ένα σημείο όπου φαίνεται αυτή η σύγκρουση, για κάποιον που σκέπτεται πορευόμενος στη ζωή και που δεν εγκαταλείπει τον εαυτό του στην τεχνική της εξουσίας.

Σε ένα σημείο του βιβλίου που καταδεικνύει με τον πιο εύληπτο και καθαρό τρόπο αυτή την αντιπαράθεση θέλω να αναφερθώ: Λέει καταρχήν ο Ευχέτης: «Όλοι οι δημιουργοί όχι μόνο στο χώρο της τέχνης, αλλά παντού στο χώρο της οικονομίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας, είναι εξ αντικειμένου ταγμένοι. Να υπερασπίζονται τον άνθρωπο και τις αξίες ζωής. Δεν μπορώ να διανοηθώ δημιουργό που από το μηδέν παράγει έργο, να μην ορθώνει ανάστημα σε κάθε τι βάρβαρο και ευτελές. Τι θα πει ερήμην τους; Παράγεις έργο και απευθύνεσαι στους συνανθρώπους σου για να υπάρχεις. Είναι αυτονόητο ότι υπερασπίζεις την ίδια τη ζωή. Κι αν δεν το κάνεις, τότε τι να περιμένει ο πολίτης και από πού;»

Και απαντάει ο Τέρπανδρος: «Εγώ με τη λέξη δημιουργός εννοώ αυτόν που φέρνει το νέο που αρχίζει από το μηδέν και δημιουργεί ένα κόσμο ολόκληρο. Κι όμως θάλεγε κανείς ότι έχουν κρυφτεί αυτοί οι άνθρωποι. Σε περιόδους κρίσης ιδίως εξαφανίζονται. Όταν υπάρχει διαμάχη για ασήμαντα θέματα τότε όλοι βρίσκονται στη δημοσιότητα. Και μεις οι δημοσιογράφοι τους προβάλλουμε για να γεμίζουν οι ραδιοτηλεοπτικές ώρες και οι σελίδες εφημερίδων και περιοδικών». Και λέει ο ποιητής: «Μάλλον για τους λεγόμενους διανοούμενους μιλάς».

Αυτές οι λέξεις για την πνευματική ελίτ της χώρας σε μια περίοδο κρίσης όπως αυτή που περνάμε, είναι πολύ σημαδιακές. Δεν θα πω αυτά που αναφέρθηκαν πριν για την παρακμή κλπ. Θα μιλήσω για το ότι δεν υπάρχει δυνατότητα μια κοινωνία να επιβιώσει αν δεν νικούν κάποιες ιδέες που τραβάνε τα πράγματα μπροστά. Και κει το απόθεμα, το κελάρι που κρατάει τις χρήσιμες αξίες, επιτίθεται στον εμπορευματικό και τεχνολογικό μας πολιτισμό και καταφέρνει μια γερή γροθιά στο στομάχι του Γιώργου Δουατζή που τώρα νιώθει έντονα την ανάγκη να την πει.

Ο τίτλος του βιβλίου μοιάζει με την κραυγή μιας απεγνωσμένης προσπάθειας της εποχής μας. «Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη». Κάτι να μείνει στα μάτια της ψυχής μας, που να μην έχει προσκυνήσει, να μην έχει βολευτεί, να μην έχει συμβιβαστεί.

Διάβασα αυτή τη συναρπαστική διαδρομή σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση με λόγο γρήγορο και αιχμηρό, με μορφή πολλαπλών κατόπτρων, με απεικόνιση του εσώτερου κόσμου, με αστραπές στη γαλήνη και βροντές στη νηνεμία.

Γνώρισα το Δουατζή  στα μέσα της δεκαετίας του εβδομήντα, νεαρό δημοσιογράφο που αναζητούσε την πορεία του, αλλά που τότε ο ποιητής ήταν ο κυρίαρχος στον κόσμο της ψυχής του. Τον συνάντησα σε πάρα πολλές διαδρομές, αλλά σήμερα ένιωσα ότι έκανα μια πραγματική συνάντηση μαζί του. Είναι μια πραγματική συνάντηση μετά πολλά χρόνια. Άφησε στο κελάρι της ψυχής του, στο απόθεμά του αξίες, που ακόμα τον οδηγούν και γι αυτό είναι άξιος επαίνων. Ευχαριστώ πολύ το φίλο μου τον Γιώργο γι’ αυτή την πραγματική συνάντηση.

Πολύ μελάνι, πολλές συζητήσεις, αναλύσεις, προτάσεις, για να βρεθεί διέξοδος από το τραγικό τέλμα που ζει η πατρίδα. Οι περισσότερες ξαφνιάζουν, αφού μιλούν για εκλογές, ήτοι αναδιάταξη του πολιτικού προσωπικού. Μιλούν δηλαδή για τη σωτηρία του τόπου από τους καταστροφείς της. Για την προστασία της ακεραιότητας του κοπαδιού από τον λύκο. Και είναι προτάσεις που διαχέονται στην ελληνική Κοινή Γνώμη, από τα ίδια Μέσα Ενημέρωσης, τα οποία ως έρμαια της διαπλοκής συνέβαλαν στην κοινωνική, πολιτιστική, πολιτική σήψη.

Οι αιτίες της κατάντιας μας πολλές και καταγεγραμμένες, με σειρά εξέλιξης, την κρίση πολιτισμού, αξιών ζωής, πολιτικής και τέλος κρίση οικονομίας. Η συνταγή δοκιμασμένη. Ολόκληρος λαός χειραγωγείται από την απειλή και το φόβο, αφού υπέκυψε σε σαθρά πρότυπα, τα οποία προέβαλλαν καταιγιστικά τα ΜΜΕ επί δεκαετίες. Είναι αυτά τα πρότυπα που αδρανοποίησαν τα αντανακλαστικά του πολίτη, πρότυπα χαμηλής αισθητικής, πλασματικών αναγκών ζωής, ιδιωτικής εσωστρέφειας, λατρευτικής ανάδειξης του ατομικού και απόλυτης αδιαφορίας για το συλλογικό. Πρότυπα που έκρυψαν στο φαίνεσθαι του περιτυλίγματος την απουσία περιεχομένου.

Τώρα φόβος, ως και αν θα υπάρξουν τα χρειώδη για την επιβίωση. Τώρα, απειλή ως και για τον φυσικό αφανισμό του πολίτη, μέσω της ένδειας. Τώρα, δέος στη σκέψη μήπως ξυπνήσει το ένστικτο του ζώου στον πεινασμένο συνάνθρωπο. Τώρα, συλλογικός πόνος και εθνική κατάθλιψη που αδρανοποιούν ελπίδες, κινήσεις, προοπτικές. Τώρα, κούρνιασμα ακινησίας, σαν ζώο φοβισμένο από την επίγνωση της αδυναμίας του. Τώρα, δικαιολογημένη ανησυχία ως και για την εθνική ακεραιότητα…

Γνωρίζουμε ότι αν οι πολιτικοί είχαν ανάστημα, θα ασκούσαν πολιτική. Ότι αν υπήρχε πολιτική, δεν θα αλώνιζαν οι κερδοσκόποι. Ότι οι περίφημες αγορές έχουν πρόσωπο, αλλά δρουν με τη σιγουριά ότι θα έχουν εσαεί υποχείρια την πολιτική. Γνωρίζουμε ότι η διαπλοκή κεφαλαίου, ΜΜΕ, πολιτικών, απαγορεύει στην πλειονότητα των πολιτικών να ορθώσει ανάστημα αξιοπρέπειας και προστασίας των λαϊκών συμφερόντων. Δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα πλέον από αυτό το πολιτικό σκηνικό και τους ανθρώπους του.

Εάν έχει απομείνει στους ίχνος αυτοσεβασμού. Εάν υπάρχουν έστω ψήγματα αγάπης για τον τόπο. Εάν είναι αποδεκτό ότι η έγκαιρη απόσυρση διασώζει εαυτούς και αλλήλους. Τότε, η μέγιστη υπηρεσία που μπορούν να προσφέρουν οι πολιτικοί είναι:

 Να αποσυρθούν οριστικά από κάθε θέση εξουσίας.

 Να παραδώσουν την άσκηση διακυβέρνησης της χώρας για μια τετραετία σε κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης από ικανούς επιστήμονες, τεχνοκράτες, ειδικούς, οι οποίοι θα διαχειριστούν την κρίση και δεν θα αναμιχθούν ποτέ ξανά στα κοινά.

 Να παραμείνουν στη Βουλή, νομοθετώντας όσα εισηγείται η κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης, έως τις επόμενες εκλογές για να μην υπάρξουν κοστοβόρες αναταράξεις.

 Να δεσμευτούν ότι στις επόμενες εκλογές δεν θα μετέχει κανείς από το σημερινό βουλευτικό προσωπικό, για να ανοίξει ο δρόμος σε νέους ανθρώπους.

 Να νομοθετήσουν: Την άρση της βουλευτικής ασυλίας. Την κατάργηση κάθε δυνατότητας παραγραφής αδικημάτων. Την εφ’ όρου ζωής ευθύνη κάθε πολιτικού για οιοδήποτε αδίκημα, όπως ισχύει για κάθε Έλληνα πολίτη.

Μόνον έτσι θα πεισθούν οι πολίτες ότι η εθνική συσπείρωση απαιτείται και θα αποδώσει, ότι οι θυσίες του λαού θα έχουν προοπτική, ότι οι ένοχοι καταλήστευσης δημοσίου χρήματος θα τιμωρηθούν, ότι το εργαλείο της φορολόγησης θα ανακατανείμει δίκαια τα εισοδήματα των ανθρώπων του μόχθου.

Ξέρω αυτή η πρόταση καίει με τα ξερά και μερικά χλωρά, αλλά η απώλεια θα ήταν μικρή. Ξέρω επίσης ότι αυτή η πρόταση είναι εφικτή, αλλά δεν θα την τολμήσουν. Διότι αν είχαν το σθένος που απαιτεί η αποδοχή της, δεν θα φτάναμε ως εδώ. Αλλά και μόνον η καταγραφή μιας τέτοιας πρότασης, νομίζω ότι έχει λόγο ύπαρξης και εκφράζει την πλειονότητα των Ελλήνων.

Γιώργος Δουατζής

…Κατά πλειοψηφία, οι παραδοσιακοί εκδότες έδωσαν τη θέση τους σε επιχειρηματίες οι οποίοι συναλλάσσονται, εμφανώς ή μέσω παρένθετων φυσικών ή νομικών προσώπων, με το Δημόσιο και χρησιμοποιούν τα ιδιόκτητα ή μετοχικά ελεγχόμενα ΜΜΕ ως μοχλό πίεσης για την ανάληψη προμηθειών ή έργων του Δημοσίου. Η επιχειρηματική συμπεριφορά του συνόλου των σημερινών εκδοτών, εκτός κάποιων εξαιρέσεων, υποδηλώνει ότι χρησιμοποιούν τα έντυπά που εκδίδουν είτε ως μέσα άσκησης επιχειρηματικής πίεσης, είτε ως αντικείμενα κερδοσκοπίας. Είναι για αυτούς εμπορευματικά αγαθά, τα οποία πρέπει να φέρουν το συντομότερο δυνατόν τα υψηλότερα κέρδη. Συνέπεια αυτού είναι να έχει υποτιμηθεί η πολυδιάστατη λειτουργία του Τύπου και η προσφορά του στην ενημέρωση, στη διαμόρφωση αισθητικών προτύπων, πολιτικής σκέψης, παραγωγής πολιτικής, προαγωγής της κοινωνίας και της οικονομίας…

…Πέραν όλων όσων προαναφέρονται, τα ελληνικά ΜΜΕ στο σύνολό τους – εκτός επαναλαμβάνω δυστυχώς ελαχίστων εξαιρέσεων – προσφέρουν στους πολίτες ένα προϊόν χαμηλής ποιότητας. Αγνοούν τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών (ανεργία, ακρίβεια, Παιδεία, Υγεία κλπ). Προβάλλουν έναν εξωπραγματικό κόσμο, πασαλειμμένο χρυσόσκονη και ανόητες «ειδήσεις» για περιφερόμενους θαμώνες κοσμικών σαλονιών. Παράλληλα, κατασκευάζουν πλασματικές ανάγκες, οι οποίες οδηγούν τους Έλληνες καταναλωτές στην υποθήκευση της ζωής τους, μέσω πιστωτικών καρτών και δανείων χωρίς σκέψη, λογική, προοπτική. Όταν οι πολίτες βομβαρδίζονται καθημερινά από καταιγισμό μηνυμάτων ισχυρής επιρροής, ίσως είναι αναμενόμενο να αμβλυνθούν αντιδράσεις και η χειραγώγηση των μαζών να είναι ευκολότερη. Η μετάλλαξη ολόκληρων λαών μέσα από συντονισμένη προπαγάνδα έχει καταγραφεί άλλωστε και ιστορικά, με καταστροφικά για την ανθρωπότητα αποτελέσματα…

…Η κρίση του Τύπου στην Ελλάδα διαπιστώνεται ταυτόχρονα με την οικονομική, κοινωνική, άρα και πολιτική κρίση, που σοβεί τα τελευταία χρόνια. Η εικόνα των πολιτικών κομμάτων, οι αντιδράσεις των πολιτών στις εκλογικές αναμετρήσεις, η συμπεριφορά των Ελλήνων ως καταναλωτών προσδίνουν το στίγμα μιας πραγματικότητας παραίτησης, απάθειας, δίψας για εύκολο πλουτισμό και αδιαφορίας για τον συνάνθρωπο. Θα έλεγε κάποιος ότι αναπτύσσεται ένα νέο μοντέλο ανθρώπου με κοινά χαρακτηριστικά σε ολόκληρο τον δυτικό λεγόμενο κόσμο… 

Τα κείμενα προέρχονται από απομαγνητοφωνήσεις δεκάδων ωρών μαθημάτων μου, τα οποία επεξεργάστηκα και ακολούθως πρόσθεσα πολλά στοιχεία στατιστικά και άλλα.

Η έκδοση αυτή συμπίπτει με μια νεοφανή ως προς τη σύστασή της κρίση του χώρου της Ενημέρωσης. Μιας κρίσης επιβεβαιωμένης από μια σειρά αδιαμφισβήτητων ενδείξεων, οι οποίες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η επόμενη μέρα δεν θα μοιάζει σε τίποτα με τις προηγούμενες. Δεν θα μοιάζει σε ό,τι έχει σχέση με την έκταση και τον τρόπο διάχυσης της είδησης, της πληροφορίας, καθώς και με το μοντέλο παραγωγής και οικονομικής εκμετάλλευσης αυτού του υψηλής αξίας προϊόντος, δηλαδή της είδησης. Ακόμη, η επόμενη ημέρα θα διαφέρει και αναφορικά με τις συνθήκες εργασίας των ανθρώπων του Τύπου, ιδίως δημοσιογράφων, τεχνικών κλπ.

 Σημείωμα του εκδότη

Το παρόν βιβλίο «Περί Δημοσιογραφίας» απευθύνεται στον αναγνώστη, ο οποίος θέλει να γνωρίσει εκ των ένδον τον κόσμο των Μαζικών Μέσων Ενημέρωσης (ΜΜΕ) και τη λειτουργία του, καθώς και τα του δημοσιογραφικού επαγγέλματος.

Κυρίως, όμως, η έκδοση αυτή φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα βασικό εργαλείο γνώσης για τους σπουδαστές δημοσιογραφίας και όσους επιθυμούν να ασκήσουν το επάγγελμα  του δημοσιογράφου.

Το «Περί Δημοσιογραφίας» προσδοκά να έχει τα αναγκαία εύρος, πολυμέρεια και  κριτική θεώρηση, ώστε να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη σχετική με τον Τύπο και τη λειτουργία του βιβλιογραφία. Στόχος του βιβλίου είναι να αποτελέσει το βασικό καμβά γνώσεων για κάθε σκεπτόμενο πολίτη, ο οποίος είναι δέκτης των πολυπληθών μηνυμάτων που διαχέονται καθημερινά από τα ΜΜΕ.

Η πολυετής άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος από τον συγγραφέα, σε όλων των ειδών τα ΜΜΕ (εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνο, τηλεόραση), σε διάφορα ρεπορτάζ και σε επιτελικές θέσεις, καθώς και η διδακτική του εμπειρία, εγγυώνται ένα ευρύ γνωστικό πεδίο σε σχέση με το διαπραγματευόμενο θέμα, ωφέλιμο σε κάθε ενδιαφερόμενο για το δημοσιογραφικό επάγγελμα και τη λειτουργία του Τύπου γενικότερα.

Με την αισιόδοξη σκέψη ότι οι αυριανοί δημοσιογράφοι θα κάνουν ένα βήμα μπροστά από τους προκατόχους τους, υπηρετώντας τον άνθρωπο και την αλήθεια, αδιαφορώντας για τις διαβρωτικές σειρήνες της εύκολης ζωής, η έκδοση αυτή προσδοκά να συνεισφέρει στην γνωριμία με το αντικείμενο της δημοσιογραφίας, της τόσο παρεξηγημένης στις μέρες μας και δυστυχώς συχνά όχι άδικα.