29 Oct 2020

Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη – Νίκος Κωνσταντόπουλος

0 Comment

Ο Γιώργος Δουατζής είναι φίλος. Ακόμα κι όταν στα χάσματα του χρόνου, ξεμάκραιναν τα καθημερινά κοινά βιώματα, δεν χανότανε αυτή η αίσθηση της κοινής αγωνίας για τα γύρω μας, που κάνει τους ανθρώπους οικείους.

Στις δεκαετίες, που έθρεψαν τη ζωή του και άρδευσαν το έργο του, βίωσε και ενθουσιασμούς και απαισιοδοξίες, βρέθηκε απέναντι και σε εξουσίες και σε ευκολίες δελεαστικές, που δεν μπόρεσαν καμιά τους χωριστά κι όλες μαζί να τον σπρώξουν στην αυτοαναίρεσή του ή στην άκριτη διαθεσιμότητά του.

Αντιστάθηκε και προκάλεσε, ταρακούνησε και προβλημάτισε, με τη στάση του και το στοχασμό του, διεκδικώντας πάντα την ειλικρίνεια με τον εαυτό του και τη συνέπεια με τους άλλους, για να κρατάει σε δημιουργική συνοχή τη ζωή του με τους καιρούς, με τα γεγονότα και με τους ανθρώπους. Εσωτερικεύει πάντα την εμπειρία του δημιουργικά. Αυτή η αυτογνωσία ως δύναμη αυτοπροσδιορισμού, αυτή η προσφορά ζωής ως δεσμός ευθύνης με τους άλλους, δεν είναι μονάχα θέληση διαρκούς αναδημιουργίας της προσωπικότητας του Γιώργου Δουατζή. Είναι έκφραση της δύναμης που χρειάζεται για να ανοίξουν δρόμοι, όταν οι καιροί είναι περίκλειστοι και η κοινωνία σπρώχνεται στην απάθεια και την παραίτηση. Όταν «οι παλιάτσοι και οι φασουλήδες» όπως έλεγε ο Παλαμάς γίνονται καθοδηγητές και τιμητές της ζωής μας, αντιστρέφοντας τις κατακτήσεις του ορθού λόγου, του πολιτισμού και της Δημοκρατίας.

Με τη δουλειά του κάνει τη διαφορά. Τη διαφορά του μαχόμενου δημοσιογράφου από τα τηλεοπτικά ομοιώματά του. Τη διαφορά του επίμονου και άκαμπτου ερευνητή, του συντάκτη που έχει γνώμη και την υπερασπίζεται κριτικά, από τους αντιγραφείς non papers, τους μεταφορείς κατευθυνόμενων παραπολιτικών και όσους παπαγαλίζουν ή κοάζουν, θεωρώντας ότι ομιλούν ελληνικά. Τη διαφορά του ευαίσθητου και άγρυπνου ποιητή, που με τη μέσα ματιά φωτίζει τις όψεις του πραγματικού, του φανταστικού και του συμβολικού.

Κάθε γραπτός ή προφορικός λόγος έχει το ύφος του. Όπως και κάθε έρευνα ή κριτική, έχει τα χαρακτηριστικά της. Αλλά και η εκπομπή στην τηλεόραση με ειδήσεις, συνεντεύξεις και σχόλια, έχει την ποιότητα της. Αν διαμορφώνει και υπηρετεί το κριτήριο της ευθύνης, εάν αναζητάει και αναδεικνύει το καθήκον του κριτικού ελέγχου. Εάν διαπλάθει στον πολίτη ως αναγνώστη, ακροατή ή θεατή την αυτοεκτίμηση, τον αυτοσεβασμό, την αισθητική και την ηθική του ενημερωμένου, ενεργού και υπεύθυνου πολίτη.

Επιμένω στην προσφορά του Γιώργου Δουατζή για ένα ακέραιο δημοκρατικό ήθος στην κοινωνία και τη δημοσιογραφία, γιατί σήμερα στο δημόσιο βίο επικρατεί μια γενικευμένη νοσηρότητα, προβάλλονται ως πρότυπα, με το αζημίωτο ενός αρπαχτικού νεοπλουτισμού, κανιβαλισμοί της ζούγκλας και ευτελισμοί της χυδαιότητας, πρακτικές και καμώματα αγυρτίας, που αυτοδιαφημίζονται, αλληλολιβανίζονται και συνεργούν στον ξεπεσμό των πάντων, της διαπλεκόμενης πολιτικής, της συναλλασσόμενης δημοσιογραφίας και της συνένοχης κοινωνίας. Ο Γιώργος Δουατζής, δημοσιογράφος, ποιητής, δοκιμιογράφος και πεζογράφος, κατέκτησε την διακριτή θέση του στο δημόσιο βίο δουλεύοντας σκληρά. Δεν ετεροπροσδιορίστηκε, είναι αυτάρκης, που διαρκώς αναμετριέται με την αξίωση ανανέωσής του. Δεν είχε «του κισσού το πλάνο ψήλωμα». Είναι αυτοδημιούργητος, με αγώνες και κατακτήσεις, ανατροπές και αναστάσεις, με κόστος ζωής, αλλά και με πλούτο ζωής.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος, που χαίρομαι να βρίσκομαι ανάμεσά σας και να μιλάμε για το έργο του Γιώργου Δουατζή. Δούλεψε σκληρά, σε όλους τους τομείς της έντυπης και της ηλεκτρονικής δημοσιογραφίας, από την εφημερίδα ως την τηλεόραση, από το ραδιόφωνο ως το διαδίκτυο. Ο Γιώργος Δουατζής διαρκώς αναζητάει τις σημασίες, παλεύει για την ουσία, εσωτερικεύει τα βιώματα και απελευθερώνει δημιουργικά τη σκέψη του, δεν καταθέτει τα όπλα, σε μιαν εποχή που η κοινοτοπία, η ασημαντότητα, ο αμοραλισμός και ο λαϊκισμός θριαμβεύουν δολοφονώντας την πολιτική, τον πολιτισμό, την ιστορία. Δημιουργικές παρουσίες, όπως του Δουατζή στο δημόσιο χώρο, που τον κατακλύζουν τόσες αθλιότητες καθημερινά, είναι δείγμα αντίστασης στο γενικευμένο κομφορμισμό και απόδειξη ότι έχει και δυνάμεις αυτός ο λαός, που δεν θα πάψουν να μάχονται για τη νέα κοινωνική συνείδηση, με στόχο το μέλλον, που δικαιούται και αξίζει. Ο Δουατζής εντάσσει την έξαψη της σκέψης του και τις εντάσεις του εσωτερικού του κόσμου στις διεργασίες και ανησυχίες που διαμορφώνουν τη συλλογική ευαισθησία και αξίωση για το διαφορετικό και καλύτερο.

Κάθε φορά, επίσης, που μου γίνεται η τιμή να μιλήσω για πνευματικούς δημιουργούς, ενεργούς πολίτες και το έργο τους, διερωτώμαι μεγαλόφωνα, μήπως είναι ουτοπικό να συζητάμε για αξίες ζωής, ποιητικό και στοχαστικό λόγο, όταν τα πάντα γίνονται ένα κακόγουστο θέαμα, που επικοινωνεί μονάχα με το διαφημιστικό λόγο, για να εξασφαλίσει την εμπορική πρωτίστως αναγνωρισιμότητα και ρευστοποίησή του.

Τα ερωτήματα δεν είναι άσχετα ούτε υποδηλώνουν προσχώρηση στο κυρίαρχο αίσθημα, αυτό της απογοήτευσης, που πλανάται πάνω από το δημόσιο χώρο και διαποτίζει την εσωτερική πλευρά του βίου μας.

Απεναντίας οι διαψεύσεις των καιρών, οι ταλαιπωρίες της ζωής, οι προκλήσεις της εποχής που αλλάζει κι επιταχύνει την ιστορία, όλα αυτά, που ζούμε ως δοκιμασία ή ματαίωση, επιβάλλουν να διεκδικήσουμε αλλιώς την αυτογνωσία μας, να αγωνιστούμε διαφορετικά για τον λυτρωτικό αυτοπροσδιορισμό μας, να αντιτάξουμε την πίστη στη δύναμη που αλλάζει τα πράγματα και δεν παραδίδεται στην απάθεια και την προσαρμογή.

Θα έλεγα ότι αυτός είναι ο σταθερός άξονας της ζωής και του έργου του Γιώργου Δουατζή. Ενός ενεργού πολίτη, που δοκιμάζεται σε πολλά μέτωπα. Μιας άγρυπνης πνευματικότητας, που διαβάζει τους καιρούς κι αποτυπώνει το μήνυμά τους, όσο γίνεται πιο αυθεντικά.

Ο Γιώργος Δουατζής στοχάζεται για τις αξίες εκείνες της ύπαρξης, που δεν είναι ηθικολογικές αρετές ενός μεταφυσικού κόσμου, αλλά τρόπος ζωής και στάση συνείδησης του ζωντανού ανθρώπου και του καιρού του. Ο εσωτερικός διάλογος στο έργο του είναι η αδρή και πλήρης διατύπωση των υπαρξιακών του όρων, για την συμμετοχή του στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι.

Ο Δουατζής δεν επεξεργάζεται το λόγο του, στην κλειστή κάμαρη, κοιτώντας από το παράθυρο τη βουή ή την ερημιά των δρόμων. Είναι στο δρόμο. Κι οδοιπορώντας μόνος ή μέσα στο πλήθος, καταγράφει τα βιωματικά τεκμήρια του στοχασμού του, εμπνέεται την αυθεντική έκφραση της πνευματικής και συνειδησιακής έξαψης.

Είναι δημοσιογράφος, ρεπόρτερ, κριτικός και αναλυτής, που σημαίνει ότι καθημερινά βρίσκεται αντιμέτωπος με τη σκληρή κι αντιφατική πραγματικότητα της ζωής, αλλά και με τους εξουθενωτικούς μηχανισμούς που σπρώχνουν στην εμπορευματοποίηση και την εκμετάλλευση των πάντων. Είναι πολιτικός, που σημαίνει ότι θέλει να δώσει περιεχόμενο ζωής στις ιδέες του και να ανταποκριθεί με ευθύνη στις αγωνίες και λαχτάρες για τη συλλογική πρόοδο, αλλά και να αναμετρηθεί με όλες εκείνες τις συνθήκες που κονιορτοποιούν το δημόσιο χώρο της πολιτικής, αλέθοντας πρόσωπα, ιδέες, θεσμούς, θυσίες και οράματα, για να σταβλιστούν οι πολίτες ως αγέλες καταναλωτών και φιλάθλων.

Είναι ποιητής, στοχαστής και πνευματικός δημιουργός, που σημαίνει ότι θέλει να δώσει έκφραση σε όλα εκείνα που συγκροτούν την ύπαρξη και τον κόσμο, που πραγματώνουν και καταξιώνουν τη ζωή ως το ύψιστο αγαθό, αλλά και να μην χαθεί, να μην κρυφτεί, πίσω από τις μάσκες του υπερβατικού λόγου, που εξαϋλώνει την πραγματικότητα.

Ο Δουατζής ως δημοσιογράφος, πολιτικός, ποιητής, αναμετριέται σταθερά με την τραυματική καθημερινότητα και την εσωτερική του αγωνία, χωρίς να κομματιάζεται, να υποτάσσεται ή να ταξινομείται. Ξέρει ο Δουατζής, τι είναι ζωή, πραγματική και πλήρης ζωή. Γι΄αυτό και ξέρει τι  είναι ποίηση. Αδρή και άρτια ποίηση. Ξέρει τα αδιέξοδα του κόσμου και τα περάσματα της ιστορίας. Δεν κρύβεται  ούτε φεύγει, δεν αναθεματίζει ούτε προσεύχεται, δεν ψάχνει να βρει τι αρέσει και τι πουλάει, για να ξεγελάσει τους άλλους και τον εαυτό του.

Αναμετριέται με τον καιρό του, διατρέχει τα πεδία της ζωής του δρώντας με ελπίδες και διαψεύσεις, ανατάσεις και ματαιώσεις, αναζητώντας πάντα αυτό που είναι ο εαυτός του αυτό που είναι ο κόσμος. Μιλώντας απλά και γνήσια για τον εαυτό του και όσα τον περιβάλλουν και τον εμπεριέχουν.

Ξέροντας με ποια συγκίνηση ζωής, ο Δουατζής, τιμά τη σχέση του με τον Τάσο Λειβαδίτη, παίρνω αφορμή να αναφερθώ στο ποίημά του «Ο τυφλός με το λύχνο», για να επιχειρήσω την παραβολή προς τη σημερινή κατάσταση. Προς τις μέρες μας, που μοιάζουν του τυφλού με το λύχνο, στο διάδρομο, καθώς είναι έτοιμος να κατέβει τη σκάλα. «Τι τον θέλει το λύχνο αναρωτήθηκα» γράφει ο Λειβαδίτης.

Σε αυτήν, λοιπόν, την περίοδο, που μοιάζει να περπατάμε στα κουτουρού, φλυαρώντας ακατάσχετα με τσόφλια λόγου, περιδεείς, ανασφαλείς και άκρως επιπόλαιοι για όσα μας επιφυλάσσει το παρόν και το μέλλον, αυτάρεσκοι με τις επιπόλαιες σχέσεις δημοσιότητας και την ανταλλακτικότητα της συμπεριφοράς, σ’ αυτήν την περίοδο είναι που συγγραφείς όπως ο Δουατζής και πνευματικά έργα, όπως το βιβλίο του «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη» επαναπροσδιορίζουν το ρόλο και την προσφορά του διανοούμενου στην κοινωνία.

Όπως έλεγε ο Έντγκαρ Μορέν, με ρίζες από τη Θεσσαλονίκη, από τους μεγαλύτερους διανοητές της ανθρωπότητας στις μέρες μας, «ο διανοούμενος πέρα από τις ειδικές γνώσεις του στο καλλιτεχνικό, φιλοσοφικό, λογοτεχνικό και επιστημονικό πεδίο, έχει το καθήκον να προτείνει στη δημόσια προσοχή τα βαθύτερα προβλήματα που αφορούν τον άνθρωπο, το κοινωνικό σύνολο, τη δικαιοσύνη, την αλήθεια…». Αυτό κάνει ο Δουατζής στο βιβλίο του «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη».

Δεν είμαι κριτικός της λογοτεχνίας, για να αναφερθώ ως ειδικός στο βιβλίο. Ως αναγνώστης, το κρίνω, ως πολίτης – αποδέκτης του συγγραφικού έργου μιλάω μέσα από το βιβλίο με τους ήρωες του, τους στοχασμούς του, τον συγγραφέα και τον εαυτό μου.

Έχει αυτή την αρετή το μυθιστόρημα του Δουατζή. Φτάνει τον προβληματισμό του, ατόφιο και ζωντανό, ως το τέλος, μέχρι τον αναγνώστη. Αναγκάζει τον αναγνώστη να ανοίξει ειλικρινή συνομιλία σε πολλά επίπεδα, να αναζητήσει τους πολλούς εαυτούς, που έχει μέσα του, να αποκαλύψει τον εσωτερικό χρόνο, που τρέχει διαφορετικά από τον πραγματικό.

Το βιβλίο του Δουατζή επιβεβαιώνει ότι, κάθε γράψιμο, είναι μια συνομιλία με τον εαυτό μας, που έλεγε ο Ανδρέας Φραγκιάς, αλλά και ότι κάθε ανάγνωση είναι μια από τις μεγαλύτερες ελευθερίες, να στοχαστείς, να αμφισβητήσεις, να πάρεις θέση απέναντι σε όλα που νιώθεις να σου μιλάνε.

Ο Δουατζής στον Ευχέτη, σου δείχνει ότι δεν υπάρχει τίποτα που να μην σε αφορά. Με αδρή διατύπωση, που προϋποθέτει σωστή, συστηματική δουλειά με τη γλώσσα, όχι ως τεχνική γραφής, αλλά ως εκφραστική λειτουργία και στοιχείο υπαρξιακής ταυτότητας. Σου ανοίγει, επίσης, η μυθιστορία του Ευχέτη, με την πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα πλοκή, τα κρίσιμα ερωτήματα αυτοπροσδιορισμού του ανθρώπου, μέσα στο χρόνο, ανάμεσα στα γεγονότα, απέναντι στα καίρια υπαρξιακά και πολιτικά γεγονότα. Πώς υποστασιοποιείται ο εσωτερικός λογισμός, ποια η αντίστιξη πραγματικού και συνειδησιακού χρόνου, ποιο το συναισθηματικό απόσταγμα των γεγονότων, ποιες σημασίες προκύπτουν από την αποκρυπτογράφηση των απλών συμβάντων της καθημερινότητας. Η βιωματική σχέση με τα γεγονότα ως λυτρωτική δύναμη διαμόρφωσης κι ανατροφοδότησης της ζωής.

Η ματιά του δημοσιογράφου τα ερευνά όλα, τα μετράει, τα σχολιάζει, τα εντάσσει στον παρόντα και μέλλοντα κόσμο. Πολυεπίπεδο το έργο του Δουατζή, αναζητάει τα ηθικά, πνευματικά και υπαρξιακά αντίβαρα του ιδιωτικού χώρου, απέναντι στην κουλτούρα της βιτρίνας και την πρακτική των εκπτώσεων του δημόσιου χώρου. Μαθαίνοντας να διαλέγεσαι με τους εαυτούς σου, χωρίς να τους φοβάσαι ή να τους ξεφεύγεις. Αναζητώντας να συνυπάρχεις με τους άλλους, χωρίς να τους ανταγωνίζεσαι ή να τους υποτάσσεσαι.

Εύχομαι η πνευματική αναζήτηση και δημιουργία του Δουατζή να συνεχιστεί. Χρειάζεται να ξεκολλήσουμε από το ατελείωτο σημειωτόν, στο οποίο είμαστε καθηλωμένοι, με πολιτική ενεργοποίηση, κοινωνική εγρήγορση και πνευματική δημιουργία. 

Προηγούμενο
Επόμενο
[top]
About the Author
douatzis