Τάσος Λειβαδίτης. Ο ποιητής, το έργο, η ζωή του, επιμ. Γ. Δουατζή, 2017, Στίξις

episkeptis

Δυο λόγια για το βιβλίοΕίπαν- έγραψανΔείγμα γραφής

Έκρινα την έκδοση αυτή αναγκαία, διότι η προηγούμενη έκδοση-αφιέρωμα στον μεγάλο μας ποιητή Τάσο Λειβαδίτη (Τάσος Λειβαδίτης, Συνομιλία με τον Νυχτερινό Επισκέπτη, επιμ. Γ. Δουατζή, 2008, Κέδρος) αποσύρθηκε από την κυκλοφορία από τις εκδόσεις Κέδρος, λόγω απαιτήσεων του κληρονόμου των δικαιωμάτων του ποιητή. Έτσι, αποφάσισα την κατά πολύ εμπλουτισμένη νέα έκδοση-αφιέρωμα για τα τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Τάσου Λειβαδίτη, με βιογραφία  και πλήρη εργογραφία. Ήταν μια άκρως κοπιώδης προσπάθεια με χρήσιμους και όμορφους καρπούς.

Η παρούσα έκδοση αποτελεί μια ζεστή, ανθρώπινη συντροφιά για όσους αγάπησαν τον ποιητή και το έργο του, αφού θα βρουν στοιχεία για σημαντικές στιγμές της ζωής του ποιητή, οι οποίες συνθέτουν το πορτραίτο του. Ένα βιβλίο-αφιέρωμα

Το έργο, η ζωή, η προσωπικότητα, οι τελευταίες στιγμές του μεγάλου μας ποιητή Τάσου Λειβαδίτη. Άνθρωποι των Γραμμάτων αναλύουν τη σημασία του έργου του ποιητή, αποκαλύπτουν  γεγονότα και άγνωστες πτυχές της ζωής του.

Γράφουν με αλφαβητική σειρά οι: Χρίστος Αλεξίου, Νικηφόρος Βρεττάκος, Κώστας Γεωργουσόπουλος, Γιώργος Δουατζής, Μίκης Θεοδωράκης, Σόνια Ιλίνσκαγια, Σπύρος Κατσίμης, Κώστας Κουλουφάκος, Κώστας Κρεμμύδας, Γιώργος Μαρκόπουλος, Απόστολος Μπενάτσης, Γιώργος Παπαλεονάρδος, Τίτος Πατρίκιος, Μανόλης Πρατικάκης, Γιάννης Ρίτσος, Σταύρος Στρατηγάκος, Έλλη Φιλοκύπρου

Ο Άγιος της ελληνικής Ποίησης
του Γ. Δουατζή

Αν Άγιος της πεζογραφίας μας είναι ο Παπαδιαμάντης, τολμώ να ονομάσω Άγιο της Ποίησης μας τον Τάσο Λειβαδίτη. Η αγιοσύνη του –πέρα από θρησκείες– πηγάζει από την ίδια τη ζωή του, την ταυτισμένη με τις αξίες που υπηρέτησε το έργο του. Με αδιατάρακτη συνέπεια, έζησε μια ζωή αφιερωμένη στον άνθρωπο, στην αγάπη στον διπλανό, στα όνειρα που οικοδομούν την ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο με οδηγό διαχρονικές αξίες. Έδινε απλόχερα σε όλους. Χρόνο, γνώση, πείρα, αγάπη στους νέους. Ως και υλική βοήθεια από το υστέρημά του σε ανθρώπους αδύναμους, πάντοτε εν κρυπτώ.

Δεν διαμαρτυρήθηκε ποτέ, δεν κακολόγησε, δεν επέρριψε ευθύνη για τίποτα και για οιονδήποτε λόγο σε κανέναν. Ως και τους διώκτες και βασανιστές του δεν μίσησε. Δεν πίκρανε, δεν πρόδωσε, δεν παραπλάνησε, δεν ενέπαιξε. Πορεύτηκε και δημιούργησε, παραμένοντας πιστός σε ιδανικά. Με μια ταπεινότητα, που όμοιά της δεν συναντάμε στον κόσμο της δημιουργίας, όπου συνήθως η έπαρση, η αλαζονεία, η οίηση, η αμετροέπεια και οι στείροι ανταγωνισμοί καλά κρατούν…

Ο Λειβαδίτης ήταν ταπεινός με όλη τη μεγαλοσύνη της έννοιας αυτής. Κι όσοι μικρόψυχοι προσπάθησαν να τον μειώσουν, αγνοούσαν ότι δεν μπορεί ποτέ να ταπεινωθεί ένας επί της ουσίας ταπεινός άνθρωπος. Νομίζω ότι ο Λειβαδίτης ήταν από φιλοσοφικά επιλεγμένη θέση ταπεινός. Ένιωθε μια σε βάθος ελευθερία. Οι πικρίες του δεν είχαν να κάνουν με μικροψυχίες, αλλά με την επίγνωση του τραγικού της ανθρώπινης μοίρας. Είχε φύγει από καιρό από τον μικρόκοσμό μας. Είχε κατακτήσει την ελευθερία που δίνει η επίτευξη του στόχου «να μη θέλεις να αποδείξεις τίποτα στον εαυτό σου, ούτε σε κανέναν άλλο». Και αυτή η άρνηση της επιβεβαίωσης της ύπαρξης, αποτελεί την πιο βαθιά κατάφαση ταπεινοσύνης. Ο μέγας ταπεινός, ο άγιος Λειβαδίτης, δεν έπαψε να ισοπεδώνει ενσυνείδητα το εγώ του, υπήρξε πολυδιάστατα με την Ποίησή του, και με το οριστικό φευγιό του υψώθηκε στην αθανασία. Και πώς ήταν δυνατό να γίνει αλλιώς, όταν μπορεί και κάνει την εξαίσια υπέρβαση βίωμα: «…γι’ αυτό και μέσα σε κάθε ζωή / υπάρχει πάντα κάτι πιο βαθύ / απ’ τον εαυτό της / η ζωή των άλλων».

Έχω την εντύπωση ότι ο Λειβαδίτης είχε επίγνωση του όγκου και της σημασίας του έργου που μας άφησε. Ίσως γι’ αυτό δεν πικραινόταν από την προβολή άλλων, ενισχυμένων από συντεχνίες ή κομματικούς μηχανισμούς. Αυτός σιωπούσε φλύαρα, έγραφε συνεχώς, δεν ανταγωνιζόταν, δεν συγκρουόταν. Υπηρετούσε την πραγματική Ποίηση, αυτήν της υψηλής αισθητικής και του στοχαστικού βάθους. Δεν στηρίχτηκε σε μηχανισμούς προώθησης, δεν καλλιεργούσε δημόσιες σχέσεις, δεν τον αφορούσε η όποια συναλλαγή με στόχο τη δημοσιότητα. Πιστεύω ότι δύσκολα θα βρει ο μελετητής της Ποίησης αυτής της περιόδου άλλον ποιητή με τόσο έντονα δύο χαρακτηριστικά στη γραφή του: α) φιλοσοφικό βάθος και β) απλότητα γραφής.

Η ζωή του ήταν πολυτάραχη, πλούσια σε αλλαγές, συχνά βίαιες. Μια ζωή ποικιλότροπα σκληρή για έναν άκρως ευαίσθητο ιερουργό της Ποίησης. Απόηχος Μικρασιατικής καταστροφής και προσφυγιάς, δικτατορία Μεταξά, ένταξη στην Αριστερά, Κατοχή, Εμφύλιος, εξορίες, μετεμφυλιοπολεμικό κλίμα, διώξεις, δικτατορία του 1967, διάσπαση του ΚΚΕ. Στοιχεία μιας ιστορικής διαδρομής, της οποίας τα σημαντικότερα γεγονότα έζησε ο Λειβαδίτης εκ των έσω.

Είναι αυτονόητη η επιρροή αυτών των σημαντικών στιγμών της πρόσφατης ιστορίας μας, στιγμών που ο Λειβαδίτης βίωσε σε βάθος και τις αποτύπωνε με εκείνη την τόσο εκφραστική ματιά του. Τυχερός άτυχος, που γνώρισε τα μύρια όσα με ένταση πρωτοφανή. Γεύτηκε με ένταση χαρές, λύπες, ελπίδες, απογοητεύσεις, αγώνες, ήττες, συλλογικότητες, απόλυτες μονώσεις, διωγμούς, εξορίες, φυλακίσεις, βύθιση σε σκοτεινούς κόσμους στα όρια της κατάθλιψης, απόγνωση, προπηλακισμούς, λοιδορίες, επιβραβεύσεις, έρωτες, αναγνωρίσεις, και πολλή αγάπη από αυτούς που τον ένιωσαν και γι’ αυτό η αγάπη τους, δεμένη με βαθιά εκτίμηση, είχε αξία.