29 Oct 2020

Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη – Κώστας Σκανδαλίδης

0 Comment

Ομολογώ ότι ξαφνιάστηκα. Τον Γιώργο Δουατζή τον ξέρω από μικρό παιδί και τώρα μου φάνηκε ότι ανακάλυψα τη διαδρομή του κι αυτό θα το πω στο τέλος. Ξαφνιάστηκα και για τον τρόπο και για τον λόγο. Το όλο σκηνικό θα μπορούσε εύκολα να παραλλαχθεί ως σκέψεις του ίδιου ανθρώπου. Η εσωτερική πάλη του ενός και μοναδικού ατόμου που μάχεται με τον εαυτό του να προσδιορίσει όλα όσα αφορούν τη ζωή του, τη διαδρομή του, τα βιώματά του.

Ξαφνιάστηκα για τον τρόπο και το λόγο που επιλέγει ο συγγραφέας για να παρουσιάσει αυτή τη διαδρομή. Με εναλλαγές ανάμεσα στους δύο ήρωες με κομμάτια ποίησης που παρεμβάλλονται ανάμεσα στις στιχομυθίες με ανάλογο θέμα, με εσωτερικό μονόλογο με μύχιες σκέψεις του ενός ήρωα κυρίως για το συνομιλητή του και τον ίδιο του τον εαυτό.

Ομολογώ λοιπόν ότι αυτό που διάβασα ήθελε να μου πει μερικά πράγματα και να τι αποκόμισα: Ο ίδιος άνθρωπος αυτοβιογραφείται μέσα από τα δυο πρόσωπα, τις δύο πραγματικές ενότητες της ζωής που βιώνει ο καθένας μας. Στο ίδιο πρόσωπο οι δύο εκδοχές, οι δύο όψεις.

Η μία όψη ό,τι κερδίζει κανείς σαν άγραφο χαρτί στον κόσμο των παιδικών και νεανικών του βιωμάτων, που ως απροσκύνητος και αβόλευτος έχτισε. Ο δημιουργός, ο κόσμος του νου και της ψυχής, ο ευαίσθητος δέκτης που ζει για τη ζωή και όχι για το θεαθήναι, για την ενσυνείδητη θέαση του σύμπαντος και όχι για την κατάστικτη καθημερινότητα. Και βέβαια την ευαισθησία που κρατά κανείς ως απόθεμα αξιών στο κελάρι της ζωής του. Ο ποιητής. Ο κόσμος και εγώ. Ο ανίκητος κόσμος της δημιουργίας. Ο Ευχέτης.

Και υπάρχει η άλλη όψη. Ό,τι διαμορφώθηκε ως επιβολή του περιβάλλοντος κόσμου σε αυτόν, στη διαδρομή, στην πραγματικότητα της ζωής, με τους συμβιβασμούς, με τις νίκες και τις ήττες σε πολέμους με πραγματικά πυρά, με μάχες που σμιλεύουν τη δύσκολη καθημερινότητα, που προσγειώνουν τους στόχους, που εξειδικεύουν τα βήματα στον κόσμο των ιεραρχήσεων, των μέτρων, των καταναγκασμών, στον κόσμο της πραγματικής αλλοτρίωσης. Ο κόσμος, εγώ και οι άλλοι. Ο πραγματικός κόσμος της ενσωμάτωσης. Ο δημοσιογράφος. Ο Τέρπανδρος.

Λέει ο Ελύτης:

«Βλέπεις» είπε, «είναι οι Άλλοι

και δε γίνεται Αυτοί χωρίς Εσένα

και δε γίνεται μ’ Αυτούς χωρίς, Εσύ

Βλέπεις» είπε, «είναι οι Άλλοι

και ανάγκη πάσα να τους αντικρίσεις

η μορφή σου αν θέλεις ανεξάλειπτη να’ ναι

και να μείνει αυτή».

Η σύγκρουση των δύο κόσμων μέσα από το διάλογο του ποιητή και του δημοσιογράφου, έρχεται στο ακραίο όριο της ωριμότητας αυτής της διαδρομής για τον Γιώργο Δουατζή. Έψαχνε τόσο καιρό και τώρα ολοκληρώνει ένα διάλογο με το απόθεμα που έχτισε στα νεανικά του χρόνια ως ποιητής. Ο διάλογος αυτός γίνεται με τη φυσική φορά των πραγμάτων. Είναι επιστροφή.

Νομίζω πως όλοι επιστρέφουμε. Αν έχει μείνει κάτι από το απόθεμα που παραμένει ανεκτίμητο, που δεν έχει εμπορευματοποιηθεί, δεν έχει πουληθεί στους συμβιβασμούς της πραγματικής ζωής, όλοι γυρίζουμε εκεί. Στη ρίζα, στην παλιά λεπτομέρεια που μπορεί πάντα να σκαλίσει μια καινούργια ομορφιά. Αυτό δηλαδή που πορευόμενος σε κάνει να νιώθεις ότι μπορείς ακόμα και να δημιουργήσεις, παρά τις μάχες με πραγματικά ή άσφαιρα πυρά.

Νομίζω ότι αυτή η επιστροφή δείχνει ένα πράγμα. Το απόθεμα άντεξε στο χρόνο. Το άμεσο, το ευθύ, το ακατέργαστο επέζησε απέναντι στο έλλογο, στο πλάγιο, στο επεξεργασμένο. Η επιστροφή γίνεται σημειολογικά. Θα έλεγα ότι διατρέχοντας κανείς μέσα από όλα αυτά τα θέματα, τη ζωή και το θάνατο, την υπαρξιακή αναζήτηση, την αίσθηση του χρόνου και του τόπου στη ζωή μας, την ελευθερία, τη φιλία τον έρωτα, την αγάπη, αλλά και σε πιο πεζά πράγματα όπως είναι τα ΜΜΕ, οι ταξικές κοινωνίες, οι πολιτικές αναζητήσεις, οι συγκρούσεις, θα ήθελε να αναζητήσει ένα σημείο όπου φαίνεται αυτή η σύγκρουση, για κάποιον που σκέπτεται πορευόμενος στη ζωή και που δεν εγκαταλείπει τον εαυτό του στην τεχνική της εξουσίας.

Σε ένα σημείο του βιβλίου που καταδεικνύει με τον πιο εύληπτο και καθαρό τρόπο αυτή την αντιπαράθεση θέλω να αναφερθώ: Λέει καταρχήν ο Ευχέτης: «Όλοι οι δημιουργοί όχι μόνο στο χώρο της τέχνης, αλλά παντού στο χώρο της οικονομίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας, είναι εξ αντικειμένου ταγμένοι. Να υπερασπίζονται τον άνθρωπο και τις αξίες ζωής. Δεν μπορώ να διανοηθώ δημιουργό που από το μηδέν παράγει έργο, να μην ορθώνει ανάστημα σε κάθε τι βάρβαρο και ευτελές. Τι θα πει ερήμην τους; Παράγεις έργο και απευθύνεσαι στους συνανθρώπους σου για να υπάρχεις. Είναι αυτονόητο ότι υπερασπίζεις την ίδια τη ζωή. Κι αν δεν το κάνεις, τότε τι να περιμένει ο πολίτης και από πού;»

Και απαντάει ο Τέρπανδρος: «Εγώ με τη λέξη δημιουργός εννοώ αυτόν που φέρνει το νέο που αρχίζει από το μηδέν και δημιουργεί ένα κόσμο ολόκληρο. Κι όμως θάλεγε κανείς ότι έχουν κρυφτεί αυτοί οι άνθρωποι. Σε περιόδους κρίσης ιδίως εξαφανίζονται. Όταν υπάρχει διαμάχη για ασήμαντα θέματα τότε όλοι βρίσκονται στη δημοσιότητα. Και μεις οι δημοσιογράφοι τους προβάλλουμε για να γεμίζουν οι ραδιοτηλεοπτικές ώρες και οι σελίδες εφημερίδων και περιοδικών». Και λέει ο ποιητής: «Μάλλον για τους λεγόμενους διανοούμενους μιλάς».

Αυτές οι λέξεις για την πνευματική ελίτ της χώρας σε μια περίοδο κρίσης όπως αυτή που περνάμε, είναι πολύ σημαδιακές. Δεν θα πω αυτά που αναφέρθηκαν πριν για την παρακμή κλπ. Θα μιλήσω για το ότι δεν υπάρχει δυνατότητα μια κοινωνία να επιβιώσει αν δεν νικούν κάποιες ιδέες που τραβάνε τα πράγματα μπροστά. Και κει το απόθεμα, το κελάρι που κρατάει τις χρήσιμες αξίες, επιτίθεται στον εμπορευματικό και τεχνολογικό μας πολιτισμό και καταφέρνει μια γερή γροθιά στο στομάχι του Γιώργου Δουατζή που τώρα νιώθει έντονα την ανάγκη να την πει.

Ο τίτλος του βιβλίου μοιάζει με την κραυγή μιας απεγνωσμένης προσπάθειας της εποχής μας. «Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη». Κάτι να μείνει στα μάτια της ψυχής μας, που να μην έχει προσκυνήσει, να μην έχει βολευτεί, να μην έχει συμβιβαστεί.

Διάβασα αυτή τη συναρπαστική διαδρομή σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση με λόγο γρήγορο και αιχμηρό, με μορφή πολλαπλών κατόπτρων, με απεικόνιση του εσώτερου κόσμου, με αστραπές στη γαλήνη και βροντές στη νηνεμία.

Γνώρισα το Δουατζή  στα μέσα της δεκαετίας του εβδομήντα, νεαρό δημοσιογράφο που αναζητούσε την πορεία του, αλλά που τότε ο ποιητής ήταν ο κυρίαρχος στον κόσμο της ψυχής του. Τον συνάντησα σε πάρα πολλές διαδρομές, αλλά σήμερα ένιωσα ότι έκανα μια πραγματική συνάντηση μαζί του. Είναι μια πραγματική συνάντηση μετά πολλά χρόνια. Άφησε στο κελάρι της ψυχής του, στο απόθεμά του αξίες, που ακόμα τον οδηγούν και γι αυτό είναι άξιος επαίνων. Ευχαριστώ πολύ το φίλο μου τον Γιώργο γι’ αυτή την πραγματική συνάντηση.

Προηγούμενο
Επόμενο
[top]
About the Author
douatzis