(…σέβομαι τις ευαισθησίες του καθενός

                                                     και παριστάνω τον ανήξερο… σελ.180)

Όταν πρωτάνοιξα το βιβλίο του Γιώργου Δουατζή, «Μη φεύγετε, κύριε Ευχέτη», ένιωσα αμέσως ότι κρατούσα κάτι ασυνήθιστο. Έτσι∙ απ΄ την μυστική ανάσα των σελίδων. Απ΄ το ρυθμό των αράδων. Πρόκειται για μια ασυνείδητη ενέργεια. Κάτι που έχει μείνει από παλιά. Απ΄ την εποχή  των Κλασσικών εικονογραφημένων στη δεκαετία του 1950. Στις μέρες της ανάπηρης ειρήνης με τους πατεράδες να ξελαχανιάζουν απ’ την Οδύσσεια των πολέμων. Την εποχή του «κρύβε λόγια». Τότε που η εφημερίδα έμπαινε στα σπίτια τυλιγμένη σε κάτι. Να μην γνωρίζει ο έξω κόσμος. Τότε που το σημερινό «μη ηθικό» δεν θα ήταν δυνατόν να κατανοηθεί. Στην  εποχή  του προεφηβικού βιβλίου της περιπέτειας και του ιπποτισμού. Με την έγχρωμη εικόνα του εξώφυλλου να σε προετοιμάζει για το θαύμα εντός. Τότε που κοιτούσαμε με δέος τους «πανάκριβους» δαμασκηνούς τόμους του Ιουλίου Βερν ή τους μαύρους δερματόδετους του Βίκτωρος Ουγκώ και του Ονορέ ντε Μπαλζάκ.

Η λογοτεχνία σ΄ άρπαζε απ΄ τη μύτη. Σε κέρδιζε πρώτα απ΄ το χρώμα και τις μυρωδιές. Χαρτί με υγρασία κόλλας  και τυπογραφική μελάνι που ίδρωνε στο χέρι. Η σπιρτάδα της γραφής έκαιγε τα ρουθούνια. Οι μυρωδιές συμπορεύονταν με τη γεύση. Όπως φέρνεις στη μύτη το φρούτο ξεφλουδίζοντας. Πριν  δαγκώσεις τον καρπό τον είχες αναγνωρίσει με κλειστά  μάτια. Θυμάμαι καθαρά εκείνη τη μέρα, 14 Σεπτέμβρη του 1955, που μου χάρισαν τον «Τομ Σώγιερ» του Μαρκ Τουαίν, εκδόσεις ΑΤΛΑΝΤΙΣ. Κοιμήθηκα με τον φίλο μου αγκαλιά πριν τον ανοίξω, πριν του ανοιχτώ. Τόσο μακριά πάει η έναρξη  της ωριμότητας. Στην αρχή της αρχής. 

Να γιατί  κατάλαβα αμέσως ότι κρατώ κάτι ασυνήθιστο στα χέρια μου. Και δεν εννοώ βέβαια  πως εντόπισα σαν μάγος ένα αριστούργημα και όλα τ΄ άλλα στάχτη. Απλά αντιλήφθηκα πως είχα μπροστά μου κάτι διαφορετικό. Και δεν έπεσα έξω. Εμπιστοσύνη απ΄ την αφή λοιπόν. Τα υπόλοιπα έπονται. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Και όμως γίνεται. Αίφνης το εξώφυλλο του βιβλίου. Ένα παιδί χαμογελώντας οκλαδόν στα ρηχά  και η θάλασσα που γεμίζει γραφή απ΄ το χάος. Νερά στο χρώμα της μνήμης. Μια φωτογραφία που ήταν παλιά εξαρχής.

Ανοίγω το εξώφυλλο και μπαίνω απρόσκλητος στην κουβέντα. Τα πάντα εξελίσσονται αργά. Από το λόγο στην εικόνα. Από ερώτηση σε απάντηση. Από αβεβαιότητα σε βεβαιότητα. Από δυσπιστία σε εμπιστοσύνη. Από υποψία σε γεγονός. Από το μη ηθικό στην ανοχή. Απ΄ την ανοχή στην κατανόηση. Από αλήθεια σε αλήθεια. Μέχρι την πλήρη αποδοχή.

Η γλώσσα ρέει. Απλή, καθημερινή, στιβαρή. Πότε με νεύρο, πότε αργόσυρτη. Σωστός ρυθμός. Ανάλογα με την ανάγκη. Η αρχιτεκτονική θυμίζει κάπως Πλάτωνα. Σωκράτους διάλογοι. Μπορεί και το φιλοσοφικό μυθιστόρημα «Ο ανιψιός του Ραμώ» του Ντενί Ντιντερό.

Δυο πρόσωπα συναντιούνται με την ανομολόγητη θέληση να συζητήσουν για τα πάντα. Ο δημοσιογράφος Τέρπανδρος και ο κύριος Ευχέτης. Απ΄ την αρχή υπάρχει η υποψία ότι ο Ευχέτης είναι το άλλο του δημοσιογράφου. Ευκαιρία για να μιλήσει ένας επαγγελματίας γραφιάς για ότι γνώρισε, ότι τον σημάδεψε, ότι τον  ολοκλήρωσε. Η γνώμη μου είναι ότι ο Ευχέτης, έτσι ή αλλιώς, υπάρχει αλλά είναι δύσκολο να τον εντοπίσει ο καθένας.

Αυτό είναι το κέρδος του Γιώργου Δουατζή. Μια ολόκληρη ζωή για να εντοπίσει έναν άνθρωπο. Να κερδίσει έναν ΑΝΘΡΩΠΟ. Τον εαυτό του ίσως, όπως είναι ή όπως θα ήθελε να είναι. Δεν έχει σημασία. Σημασία εδώ έχει ο άνθρωπος. Ο ανθρωπισμός. Ο ουμανισμός ξεχειλίζει στις σελίδες. Φωνάζει κιόλας, αν προσέξεις πίσω απ΄ τις λέξεις και την ήρεμη κουβέντα, ότι το μόνο που μας λείπει σήμερα είναι αυτό ακριβώς, ο ουμανισμός.

Θυμίζει, είπα, κάτι η αρχιτεκτονική του βιβλίου, αλλά εδώ η  δομή είναι διαφορετική. Τόσο διαφορετική που ίσως δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιήσω αυτό το «θυμίζει». Παραδείγματος χάριν  τα πρόσωπα αλλάζουν θέσεις στη διαδικασία της συζήτησης. Συχνά προβάλλεται η βαθύτερη σκέψη πίσω από αυτά που υποστηρίζουν δημόσια. Άλλοτε, ως τελευταίο οχυρό δυσπιστίας, πριν ο ένας αποκομίσει κάτι απ΄τον άλλον, άλλοτε ως παράδοση.

 Ο ένας κατανοεί και αποδέχεται τον άλλον λες και ανεβαίνουν σκάλα. Ο ένας μπαίνει  στον άλλον. Ο ένας ανοίγεται στον άλλον λες και πορεύονται από δωμάτιο σε δωμάτιο. Υπάρχει έντονα μια θεατρικότητα στην κίνηση του διαλόγου αν και τα σώματα τα φαντάζεσαι ακίνητα καθισμένα σε πολυθρόνες σ΄ ένα δωμάτιο. Ελάχιστες κινήσεις. Ο λόγος όμως κινείται.

Σημαντικό είναι πως δε βασανιζόμαστε ή δεν πελαγοδρομούμε με  υψηλή φιλοσοφία και ψυχολογικές μεθόδους εργαστηρίων, με πούρο επαγγελματισμό ή όρους επιστημονικούς και ακατανόητους που απαιτούν  πτυχία και ειδικά λεξικά. Αν και ο συγγραφέας έχει ανάλογες περγαμηνές αρνείται να τις χρησιμοποιήσει. Βασίζεται στη λαλιά της καθημερινότητας για να πλησιάσει σώμα φιλοσοφικό. Απλός λόγος. Καθημερινά γεγονότα. Η ζωή, η πραγματική ζωή είναι ο  πρωταγωνιστής με απλή και όχι απλοϊκή ανάλυση. Ψηφίδα-ψηφίδα ολοκληρώνεται κάθε ερώτημα κάθε απάντηση. Η ανάδειξη των χαρακτήρων μοιάζει με ράψιμο. Ένα καινούργιο φουστάνι από κομμάτια παλιών. Ένα όμορφο ολοκαίνουργιο φουστάνι από κουρέλια φουστανιών που έλιωσαν στο δρόμο. Άλλοτε πάλι μοιάζει με συρραφή μικρών διηγημάτων. Αλλά, το αποσπασματικό κρύβεται όπως στον κινηματογράφο. Εκατοντάδες αστραπιαία κενά καλύπτονται πίσω απ΄ την ενιαία εικόνα.

Εκτός από εξομολογήσεις, αφορισμούς, φιλοσοφημένες απόψεις, κοινωνιολογική μεθοδικότητα και ρεαλισμό μπορείς να ξεχωρίσεις και στιγμές ποίησης. Όχι να απομονώσεις, όχι να ξεριζώσεις, αλλά απλά, όπως ξεχωρίζεις μια ιδιαίτερη στιγμή που ξετυλίγεται επάνω στα κρύσταλλα του λεωφορείου. Γωνιές, που θυμίζουν μεταγραφή εικόνων από Μέλπω Αξιώτη,  Τάσο Λειβαδίτη και Γιάννη Ρίτσο. Εικόνες που ασφυκτιούν στο κρύσταλλο, στο μάτι, στα σωθικά. Εικόνες αλήθειας περασμένες στο χαρτί. Επιμένω σ΄ αυτό και δε νομίζω πως προσβάλω το συγγραφέα με ένα ακόμη «θυμίζει», διότι πρώτον ως ποιητής ο ΓΔ έχει τελείως διαφορετική γραφή και δεύτερον ως πεζογράφος – δημοσιογράφος γνωρίζει και ελέγχει το εργαλείο της γλώσσας. Παίρνει αυτό που του χρειάζεται από την ίδια τη ζωή. Ο λόγος του υψώνεται σαν κτίσμα που δεν έχει ανάγκη κανέναν παρά μόνο τις ρίζες του. Αφανές θεμέλιο, βαθιά. 

Δεν έχουμε να κάνουμε με ένα εύκολο βιβλίο που θέλει να μας διασκεδάσει. Δεν πρόκειται για μυθιστόρημα των διακοπών με έντονες ανατροπές και φοβερά πάθη. Πρόκειται για ένα φιλοσοφικό δοκίμιο   καθημερινής επιβίωσης και εμπειρίας. Για την προσωπική αξιοπρέπεια, τον αυτοσεβασμό, την αποδοχή των δεδομένων της ζωής και την κατανόηση του περιβάλλοντος. Η κατανόηση οδηγεί στην αποδοχή του άλλου και στην άφεση. Στην άφεση πρώτα τη δική σου και ύστερα των άλλων. Εδώ καταγράφεται με τι έχεις να παλέψεις για να βγεις δίκαιος με τον εαυτό σου και τους τρίτους.

Εδώ μέσα δεν διαπραγματεύεται κανείς με την αδυναμία του να παλέψει και να  συντρίψει το άλλο, αλλά για να καταλάβει ότι η δύναμη πηγάζει μέσα από την αποδοχή της οδύνης. Η γνώση είναι η επιβίωση. Οδύνη είναι η  επιβίωση. Επιβίωση, κατά βάθος, σημαίνει αποδοχή και κατανόηση της ήττας που συντελέστηκε, που συντελείται, που θα συντελεστεί. Κάθε είδους συντριβή.

Το βιβλίο μιλάει για τη σκόνη που σηκώνει ο άνεμος κι΄ ύστερα πάλι κατακάθεται, κι΄ ύστερα πάλι σηκώνεται. Σκόνη και άνεμος είναι σχεδόν ένα τη στιγμή της δράσης. Συνεργάζονται εν ανεξαρτησία, αν δεχτούμε ότι είναι δύο διαφορετικές έννοιες. Όπως η γνώση και η οδύνη.

Τούτο το βιβλίο θέλει αργό διάβασμα. Πηγαίνεις με τα νερά του. Όπως παρακολουθείς  μια κουβέντα απ΄ τη διπλανή παρέα. Μεσημέρι, αργόσυρτες σκιές, η θάλασσα στο βάθος να ορίζει τον ορίζοντα, και οι φωνές πίσω σου να σε ακουμπάνε πότε επιθετικά πότε κουρασμένα. Αν δεν φύγεις και σταθείς λίγο, γρήγορα θα κατανοήσεις την αιτία ή την ανάγκη που προκάλεσε όλη αυτή τη συζήτηση. Και τότε νιώθεις ότι εδώ βρήκες ένα κερί αυτοσεβασμού αναμμένο. Ίσως να χρειάζονται πολλές μέρες για να φτάσεις ως το δια ταύτα. Το βιβλίο δεν προσπαθεί να δυσκολέψει, αλλά δεν είναι εύκολο. Αξίζει όμως να το ξεκινήσουμε και να το τελειώσουμε. Ειδικά τώρα που ζούμε σ΄ έναν  κόσμο που διατείνεται πως είναι καινούργιος ή σ΄ έναν κόσμο που νομίζει ότι είναι καινούργιος, και μας χρειάζεται ένα κερί αυτοσεβασμού  αναμμένο.  

Το παιδί του εξώφυλλου που κάθεται οκλαδόν σε μια ανύποπτη θάλασσα μεγάλωσε. Και η θάλασσα μεγάλωσε. Έγινε νερό και αίμα. Έγινε νερό και αίμα πάλι. Θα πάρει το χρώμα του σκοτωμένου αίματος αν χρονίσει το κακό. Χρειαζόμαστε  τις μυστικές οδηγίες της επιβίωσης που υπάρχουν εδώ μέσα. Χρειαζόμαστε τις μυστικές οδηγίες της δύναμης. Μυστικές γιατί το δασκαλίστικο δεν υπάρχει. Χρειαζόμαστε τις μυστικές  οδηγίες για ήθος, κυρίως. Μ΄ ένα τέτοιο αόρατο ένδυμα,  όπως προσφέρεται εδώ μέσα,  θα μπορέσουμε να  παλέψουμε μ΄ ελπίδα.

Υποστήριζα κάποτε πως μ΄ ενδιαφέρει, κυρίως, η εμπειρία. Άραγε είναι έτσι ακριβώς; Τώρα που το ξανασκέπτομαι η ανάγκη να καταγράψει κάποιος τα τού κόσμου του σημαίνει και ευαισθησία. Στην περίπτωση μας, κοινωνική ευαισθησία. Και ύστερα ακολουθούν ένα σωρό άλλα. Ξέρει να διακρίνει. Να αναλύει. Να επιλέγει. Να ξεχωρίζει το απαραίτητο, το αναγκαίο, την αιτία. Ξέρει να συνθέτει.  Έχει την ικανότητα να δανείζεται τις πιο απλές, αλλά κατάλληλες λέξεις από μια δύσκολη και πλούσια γλώσσα. Ξέρει να περιμένει τον εμπρησμό. Να πλησιάζει στη φωτιά μέχρι ν΄ αρπάζει και ο ίδιος. Να υπερασπίζεται το θύμα. Να μετράει ηττημένους. Να ελέγχει τους θύτες. Να σέβεται την συντριβή. Να γνωρίζει πως η αλήθεια βρίσκεται στη θυσία. Πως οι πιθανότητες δικαίωσης δεν βρίσκονται στον θρίαμβο ή τουλάχιστον στην επιθυμία για θρίαμβο.

Όλα αυτά τ΄ ανακαλύπτω και τ΄ αποκαλύπτω, τα συνειδητοποιώ, παράγραφο προς παράγραφο, ιστορία προς ιστορία, εδώ στην «ΑΛΛΗ ΛΕΞΗ». Όπου τα γεγονότα φωτογραφίζονται από γωνίες λοξά τής αδιαφορίας. Γιατί  κάποιος συστρέφει τις αισθήσεις του σαν οφθαλμούς περίεργου εντόμου. Και μας παροτρύνει να παραδεχτούμε πως η αποκάλυψη είναι το σπουδαιότερο αποτέλεσμα ή μάλλον η σπουδαιότερη κίνηση προς το φως. Το φως ως θεμέλιο της αποκάλυψης ή το αντίστροφο.

Ακόμα και οι αρχαίοι θεοί καθώς αποπλανούσαν τις γυναίκες των θνητών γνώριζαν πως σε τελική ανάλυση βρίσκονται στο έλεος της αποκάλυψης. Λίγο  σύνθετα όλα αυτά. Αξίζει όμως να  θέτουμε τη σκέψη μας στη διάθεση του σύνθετου και του πολυσήμαντου. Γιατί; Επειδή είναι η μόνη κατάσταση που εγγυάται την έλευση της αλήθειας, όσο μεγάλη και  σκοτεινή να είναι η νύχτα γύρω μας. Κι έτσι να πλησιάζουμε τη δικαιοσύνη ακόμα και όταν κάποιες αντικειμενικές συνθήκες μας την αρνούνται. Συχνά αργεί το αποτέλεσμα, αλλά έρχεται αναπόφευκτα και σαρώνει το ψεύδος κάθε φορά. Λέω «κάθε φορά», διότι μάλλον το ψεύδος είναι που αναγεννάται εκ της τέφρας του παρά τις αντίθετες παραμυθίες. Συχνά μάλιστα αυτό που μπορούμε ή θέλουμε να κατανοήσουμε ως αληθινό έχει πλέον μετασχηματιστεί σε ψεύδος προ πολλού. Δεν είναι αναγκαστικά απόψεις και ιδέες μου αυτά που παραθέτω, αλλά ό,τι ένοιωσα πως κρύβεται πίσω απ΄ τις αράδες της «Άλλης λέξης». 

Ο Γιώργος Δουατζής υπηρετεί την κοινωνική κριτική με οξυδέρκεια, μ΄ επιμονή και μέθοδο.  Μας μιλάει  απλά, δίχως φλυαρίες, ακόμα και όταν στριφογυρίζει γύρω απ΄ το ίδιο σημείο. Συνομιλεί μαζί μας. Μας οδηγεί αθόρυβα στην κατανόηση του γεγονότος που μεταγράφει στο χαρτί μέσα από τη μαγεία του υπαινιγμού, της αφαίρεσης, της εξομολόγησης, του συμβολισμού. Ρούχο που αγγίζει τα όρια της μαθηματικής απλότητας. Δηλαδή αφαίρεση που εμβαθύνει. Ρούχο της ποίησης σε τελευταία ανάλυση. Δηλαδή αφαίρεση που προσθέτει.

2. Από  τις  εννιά ιστορίες  επιλέγω  τις πέντε που μου φαίνονται οι καλύτερες: «Χωρίς σκιά», « Η κούκλα», «Το τραπέζι», «Η Ελένη», «Το βλήμα».

        2.1. Το διήγημα «Χωρίς σκιά» είναι καταρχήν ο μονόλογος ενός τρελαμένου κακού καθώς ηττάται τελικά από την ηθική δύναμη του νεκρού εχθρού. Μιλάει για το ζόφο που προκαλεί ο φθόνος και το μίσος. Μιλάει απ΄ την μεριά του κακού  και αυτό είναι βεβαίως ένα εύρημα του συγγραφέα. Επιπλέον στο βάθος διακρίνεις τον ολοκληρωτισμό που προκαλεί η ισοπέδωση. Η ισοπέδωση όταν γίνεται δόγμα. Το δόγμα που γίνεται  μίσος για κάθε τι το διαφορετικό απ΄ του λόγου μου. Ο ολοκληρωτισμός που αγριεύει και από καθημερινή λογική εχθρότητας μπορεί να εξελιχθεί ανεπαισθήτως σε  καθολική τραγωδία.   

        2.2. Στο διήγημα «Η κούκλα», είναι η μοναξιά στην μεγαλούπολη που  συνθλίβει και μάλιστα με σαφή και φανερό τρόπο αν και οι χιλιάδες διπλανοί δεν αντιλαμβανόμαστε τίποτε. Δεν μπορούμε ή δεν θέλουμε; Ίσως να πρόκειται για ανικανότητα πάνδημη πλέον, υπαινίσσεται ο συγγραφέας. Στα όρια του εγκλήματος φτάνει η αδιαφορία μας, υπονοεί ο Γιώργος Δουατζής και μας βοηθάει, αν θέλουμε βέβαια, να φτάσουμε στην ουσία του ζητήματος. Πως η ατομική ευθύνη του πολίτη σήμερα, όπου η μη παραδοχή της προβάλλεται ως μέρος κάποιας αόριστης εξέλιξης, αν όχι προόδου, είναι τεράστια.

        2.3. Στο «Τραπέζι», με χιούμορ στα όρια της ειρωνείας, μια απλή καθημερινή ανάγκη, αναδεικνύεται σπουδαίο ζήτημα λειτουργικότητας και επιβίωσης, όταν δεν υπάρχει πλέον. Η έλλειψη γίνεται αιτία για να φανερωθεί η αδυναμία επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων παρόλο που έχουμε τις ίδιες ανάγκες. Πως  η αμέλεια  αγγίζει τα όρια της αδικίας. Πως ο καθένας απαιτεί τα πάντα από τους άλλους, δίχως υποχρεώσεις από μέρους του. Σαν ανεύθυνα  παιδιά επιβιώνουν πατρίδες ολόκληρες.

        2.4. Στο διήγημα «Ελένη», ο έρωτας, δεν σημαίνει οπωσδήποτε ένστικτο, κατάκτηση,  εκμετάλλευση, εξάρτηση, υποταγή και χρέος, αλλά απλά ανθρώπινη ανάγκη για επαφή και κατανόηση. Κάτι σαν προσφορά  πολύτιμου δώρου χωρίς αντάλλαγμα. Όπως αναπνέουμε. Εδώ ο Γιώργος Δουατζής, πίσω απ΄ τις λέξεις και τις εικόνες, υπονοεί πως η ομορφιά  βρίσκεται στην ωριμότητα κι όχι στην παρθενία. Στην εξέλιξη το ενδιαφέρον. Στην κίνηση η οδύνη μας.

        2.5. Στο διήγημα «Το βλήμα», η μνήμη αποτελεί  το θεμέλιο της ελπίδας. Και η ελπίδα της άφεσης. Σκέψη που επανέρχεται από παράγραφο σε παράγραφο. Επιμένει μάλιστα, αλλά όχι σαν τυραννική εμμονή, μα σαν αποτέλεσμα ωριμότητας. Πως η μνήμη είναι μέρος της ανάγκης. Πως η μνήμη είναι κυρίως κατανόηση κι επιλογές ελευθερίας κι  όχι ευκαιρία για απελπισία και ρεβανσισμούς. Κάτι που μόνο μια συνειδητοποιημένη συντριβή μπορεί να μας προσφέρει.

3. Τελειώνοντας, όποιος αποφασίσει να διαβάσει την «Άλλη λέξη» δεν πρέπει να πάρει σαν απολύτως αντικειμενικά τα παραπάνω. Το υλικό των εννέα διηγημάτων μάλλον οδηγεί σε πολλαπλές αναγνώσεις. Επί πλέον πρέπει να ξέρει πως δεν θα είναι εύκολη υπόθεση η «Άλλη λέξη» επειδή χώρεσε σ΄ ένα τόσο δα μικρό βιβλιαράκι. Γενικά το προϊόν της κοινωνικής κριτικής δεν είναι της ευκολίας. Ειδικά όταν δεν προσπαθεί να καθοδηγήσει και κυρίως όταν δεν προσποιείται λύσεις, όπως εδώ στην «Άλλη λέξη». 

Ξεκινώ ανάποδα. Απ΄ το τέλος. Καλό εγχείρημα με πολλαπλές αναγνώσεις. Εξαιρετικό βιβλίο στο είδος του. Θα ήθελα αυτό το ανάποδο να μην εκληφθεί μόνο σαν ένδειξη   απειρίας.  Αλλά σαν κόλπο για να μπορέσω «να βγάλω από μένα…» εύκολα αυτό που κέρδισα διαβάζοντας.

Πρόκειται για ένα δοκίμιο που μένει στην ουσία του τίτλου μέχρι τέλους. Που  κρατά το ενιαίο της εικόνας παρά το χάος του υλικού. Υλικό που επεξεργάζεται και παρουσιάζει ο Γιώργος Δουατζής  με γνώση και ευαισθησία. Στο τέλος αντιλαμβάνεσαι πως ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια  εξαιρετικά απλή  τεχνική, (αποτέλεσμα σοφίας ή εμπειρίας αν θέλετε),  όπου ιδιαίτερο ρόλο παίζουν η κατάταξη, η οργάνωση και ο σαφής διαχωρισμός των κεφαλαίων. Και η γλώσσα. Βεβαίως κι΄ αυτή. Ιδιαίτερα αυτή. Γλώσσα που κυλάει. Γλώσσα απλή και καθημερινή.

Ορίστε μια  θαυμάσια συνταγή όταν θέλεις να μιλήσεις για το αλάτι που συσσωρεύεται  σε τούτα τα νερά από το 1929 έως σήμερα με σκοπό, μεταξύ άλλων, να σε καταλάβουν εύκολα όλοι. Ξεκινώντας το διάβασμα νιώθεις ν΄αργοπλέεις σε μια θάλασσα ήρεμη πια, που όμως διηγείται    για ζωή και  δημιουργία στις πιο αντιφατικές, τραγικές αλλά και δημιουργικές συνθήκες της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας.

Θαυμάσιο όχημα τούτο το δοκίμιο για να κατανοήσουμε  την  πορεία ενός ανθρώπου σε σχέση με τον τόπο και το χρόνο και  σε απόλυτα αντίξοες συνθήκες. Ένα κείμενο όπου μπορείς κανείς να νοιώσει το πως η οδύνη γλυκαίνει με την αποδοχή. Εντάξει, και με τη μέρα, και με τον καθημερινό ηρωισμό.

Έτσι ανακαλύπτεις  την προσωπική ζωή, το έργο, τους γείτονες, τους δάσκαλους, τους συνδημιουργούς και τις εποχές που άγγιξαν τον Γιάννη Δάλλα. Σε τελευταία ανάλυση τον  Άνθρωπο Γιάννη Δάλλα με την σφαιρική έννοια της λέξης.

Όλα τα στοιχεία που ορίζουν την επιβίωση,  (προσωπική ζωή, έργο, απώλειες),  συνυπάρχουν  μοιρασμένα σε  πέντε  κεφάλαια.  Όπου ο Γιώργος Δουατζής παρατηρεί, ακούει, εκμαιεύει, συγκεντρώνει, καταχωρεί  και τέλος συντονίζει από διακριτική απόσταση, αν και ακριβώς δίπλα, την «απολογία» του Ποιητή και Δάσκαλου Γιάννη Δάλλα. Μια απολογία που ψηλαφίζεις το τραγικό από καρφί σε καρφί.

Στα παλιά χρόνια, στα παλιά σπίτια, όταν κυριαρχούσε το χέρι του μάστορα, για να σουβαντιστούν τα τεράστια ξύλινα δοκάρια από ατόφιες καστανιές και δρυς που στήριζαν τη στέγη κι΄ έδεναν τα πέτρινα σπιτικά, τα έντυναν με χιλιάδες καρφιά. Τα κεφάλια των καρφιών, αφήνονταν έξω απ΄ το κορμί του ξύλου για να συγκρατήσουν το σουβά. Η μια πληγή πλάι στην άλλη όριζαν την ισχύ της εικόνας πολύ πριν κωδικοποιηθεί η έννοια του  «οπλίζω» στη δόμηση.

Κάθε πίκρα κάθε χαρά κρυμμένα όλα πίσω απ΄ το δυνατό επίχρισμα.  Έτσι κατά τη γνώμη μου προστάτεψε και η ζωή τον Γιάννη Δάλλα. Πίσω απ΄  τα όμορφα  παραπετάσματα των επιτυχιών και των τίτλων, γυμνά  κατάρτια και  καρφιά κρατούν το σώμα όρθιο με ουσίες τραυμάτων.  Αυτό κατά βάθος  ήθελε να πει με το δοκίμιο του για τον ποιητή Γιάννη Δάλλα ο Γιώργος Δουατζής.

Αλλά πέρα από οτιδήποτε άλλο ο συγγραφέας, πιστός στη βασική αρχή που διέπει κάθε δουλειά του, θέλει να φωνάξει, να στηρίξει, ν΄ αποδείξει  πως ο Ποιητής και Δάσκαλος Γιάννης Δάλλας είναι πάνω απ΄ όλα Άνθρωπος και Πολίτης. Ίσως μάλιστα κυρίως Πολίτης. Και το πετυχαίνει βεβαίως. Και τούτη η διευκρίνιση δεν γίνεται μόνο για περιγράψει κάποιο μύθο αλλά για να ορθωθεί μπροστά μας ένα ζήτημα ήθους απολύτως αναγκαίο σήμερα. Ο καθένας μας θα έπρεπε να είναι πρώτα Πολίτης και ύστερα οτιδήποτε άλλο. Όπου συμμετέχω με όλες μου δυνάμεις σημαίνει ορίζω κυρίως εμένα τον ίδιο. Παλεύοντας για την μοίρα του άλλου καθορίζω σε μεγάλο βαθμό και τη δική μου.

Θα ήθελα να σημειώσω πως ετούτο το δοκίμιο, παρά την απλότητα και τη δημοσιογραφική δομή που προφασίζεται, δεν έχει τίποτε να ζηλέψει από μια  επιστημονική διατριβή.

Εν κατακλείδι, καλό βιβλίο είναι αυτό που σε κάνει να νοιώθεις πως πορεύεσαι σε περιβάλλον τέλειας αντίστιξης. Τέτοιο είναι και το δοκίμιο του Γιώργου Δουατζή για τον Ποιητή και Δάσκαλο Γιάννη Δάλλα.

την ώρα που πάει να σβήσει κάθε ελπίδα »

Η νέα ποιητική συλλογή του Γιώργου Δουατζή θα πρέπει να θεωρηθεί ουσιαστική εξέλιξη στην ποιητική γραφή του. Όσον αφορά την φόρμα τουλάχιστον. Σύγχρονη φόρμα με περιεχόμενο που αναδίδει αρώματα ρομαντισμού και λυρισμού. Μην ξεχνάμε πως ο Ρομαντισμός είναι το θεμέλιο του Μοντέρνου. Πρόκειται για καθημερινό λόγο σε ολοκληρωμένη σύνθεση. Αιτιολογημένη ανάγκη γραφής. Μεστός λόγος. Γεμάτο «δοχείο» με σαφές περιεχόμενο. Μια εκ βαθέων εξομολόγηση που αγγίζει ως οικεία κατάσταση τον αναγνώστη και καταλήγει καταρράκτης παραινέσεων, καθώς η εκκίνηση από το προσωπικό αγκαλιάζει το γενικό.

Συμπύκνωση ιδεών για την εξέλιξη της προσωπικότητας, των σχέσεων, για την αξιοπρέπεια. Όχι δεν είναι θεοσεβούμενες οδηγίες περί την ηθικήν, αλλά σπόροι για την καλλιέργεια του αναγκαίου ήθους στην σύγχρονη εποχή.

Εδώ ο ποιητής δεν έχει την ανάγκη για αδιάφορα γεμίσματα που κρύβουν τα κενά ανάμεσα σε γενεσιουργούς στίχους. Πρόκειται για γραφή προερχόμενη από κόσμους, εποχές και προσωπικούς μετασχηματισμούς κατά τον αγώνα για την αξιοπρέπεια, την επιβίωση, την δημιουργία· κατά την ουμανιστική αντίληψη της συνέχειας εν μέσω δραματικών γεγονότων και αντιθέσεων, «Στάζει η μελαγχολία σαν ρετσίνι / οι συλλέκτες δεν το χρειάζονται πια / τα κρασιά ωριμάζουν σε κάδους αζώτου / η ζωή άνοστη χωρίς ζυμώσεις / ίσως της έδινε νόημα μια καταστροφή». Μια προφητική στροφή καταγράφοντας το παρόν.

Μα είναι ή θα πρέπει να είναι γνωστό πως ο Γιώργος Δουατζής μέσω της γραφής του εξασκεί και το λειτούργημα του Κοινωνιολόγου – Δημοσιολόγου. Η παρατήρηση, η μελέτη, η ανάλυση και η συμπύκνωση εξαγόμενων ήταν πάντα στο πλευρό της ποίησης από τις απαρχές της ανθρώπινης εξέλιξης. Από την αίσθηση  της θείας ουσίας, τις επτά ημέρες της δημιουργίας, την ελληνική  δραματουργία ως την πλουραλιστική εξέλιξη του οικουμενικού λόγου παρά την ποικιλία, τις αντιθέσεις, τις διαφορές, τις εκκαθαρίσεις.  Και όλα αυτά σε  ατμόσφαιρα ποιητικής πρόζας όπου ο ρυθμός συμβαδίζει με την ειλικρίνεια του απλού λόγου, «Για να μπω στη μάχη έπρεπε να αψηφήσω / καθημερινούς θανάτους / ν΄ αγνοήσω το  επερχόμενο οριστικό / να βρω νόημα ουσιώδες στα τόσα θολά και αφανή / και να εφεύρω τεχνάσματα, ιδέες επιβίωσης». 

Ακόμη και τα ερωτικά για την οφειλόμενη ευγνωμοσύνη στην αγάπη είναι μέρος της αξιοπρέπειας κατά Δουατζή, καθώς η ύπαρξη κινά κάθε στιγμή εκ νέου ζωγραφίζοντας με αδρές γραμμές την έννοια «ορίζοντες». Μια τεθλασμένη που γεννά την ευθεία ή το αντίστροφο. Ερωτικός λόγος σε πρώτο επίπεδο, άρωμα γενεσιουργού μνημοσύνης και αναγκαία εμμονή ως στοιχείο σταθερότητας σε δεύτερη ανάγνωση, «Μιλώ και για τα όνειρα / που πήραν σάρκα και οστά / σαν την υπόσχεση ισοβιότητας της Άνοιξης / μπροστά στη βεβαιότητα της έλευσής σου / όταν η απουσία έντονη κάθε που σουρουπώνει / κι  ανθίζουν πάνω μου οι μυρωδιές / που ξέμειναν απ΄ το κορμί σου».

Πρόκειται για  ένα ενιαίο  ποιητικό έργο με ουσιαστικούς διαχωρισμούς κατά την σωματοποίηση. Σύνορα σχεδόν αόρατα, ακίνδυνα σύνορα, που ευνοούν την επικοινωνία ιδεών, πράξεων, καρτερίας και παραινέσεων χωρίς την αίσθηση  διδασκαλίας. Ένα ημερολόγιο γεγονότων, ευγένειας, ήθους. Ένα ημερολόγιο καταγραφής αναγκαίων συνταγών ευθύνης και συνευθύνης. Ένα ημερολόγιο καταγραφής προτροπών διασχίζοντας το αντικειμενικό χέρι-χέρι με την κατανόηση και την αποδοχή, στο καλό και στο κακό. Από τεχνική άποψη ο μετασχηματισμός του ρυθμού της πρόζας σε στίχους, σε στροφές και ποιητικά υποσύνολα, επιτυγχάνεται χάρις στην σχετική αφαιρετική. Συχνά νομίζεις πως διαβάζεις κανόνες ή οδηγίες σε σταυροδρόμια όπου η αρετή και η κακία  έχουν συγκρουστεί, έχουν συνθλιβεί, έχουν αναμιχθεί· όπου τα τραύματα και η αιμορραγία γίνονται σοφία που πρέπει να μεταλαμπαδευτεί, «Υπάρχει σας λέω φως, το βλέπω συνεχώς / αλλά, ως φαίνεται, μιλώ χαμηλοφώνως», και πιο δίπλα,  «Τότε, όμως, θα είναι αργά / διότι το αλλού θα είναι ανεπιστρεπτί εδώ», και πιο κάτω, «Πάρτε την τσακισμένη σκυτάλη / από τα κουρασμένα χέρια μας / και να ΄χετε καλό δρόμο / μιας και οι συγνώμες δεν ωφέλησαν ποτέ».

Εδώ η αφαίρεση δεν φθάνει μέχρι την άκρη του γκρεμού, δεν προσδίδει τεχνητά ελλειπτικό ύφος στις εικόνες και στις μεταφορές. Αντίθετα ελέγχεται το ελλειπτικό απελευθερώνοντας το περιεχόμενο απ’ την βαρύτητα  συμβόλων και πράξεων.  Πρωταγωνιστής είναι ο χρόνος.  Μα μπορεί η ποίηση να μετράει τον χρόνο; Μα υπάρχει ο χρόνος; Μα μπορεί ο χρόνος ν’ αποκτήσει σώμα; Μα πρέπει ν’ αποκτά σώμα ο χρόνος; Ο Γιώργος Δουατζής δίνει την καλύτερη απάντηση. Ναι η ποιητική διαδικασία είναι η καλύτερη επεξεργασία για την αποτύπωση του γίγνεσθαι από την εποχή των αρχαίων κειμένων έως το αέναο της άλλης ημέρας. Ο Χρόνος υπάρχει μόνο μέσα από εμάς ή αλλιώς ο Χρόνος στηρίζεται, θεμελιώνεται, στην ύπαρξη. Είναι η σκιά της ύπαρξης ο χρόνος. Έχουμε δηλαδή ένα  τίτλο συλλογής που ανταποκρίνεται με απόλυτη ακρίβεια στο περιεχόμενο. Ο Γιώργος Δουατζής υπονοεί ότι ο ποιητής υπάρχει και καθορίζει τα όρια του χρόνου περιχαρακώνοντας κάθε φορά την έκταση τής ανασκαφής. Αλλά η αιωνιότητα υφίσταται μόνο ως ασάφεια ενώ οι πράξεις μας είναι η σωματοποίηση της αιωνιότητας, «Και είπα / αξίζει τον κόπο τόση ενέργεια λείανσης / την κουβαλά αμέριμνο το βότσαλο / για ν’ αποκαλυφθεί η ομορφιά / που ξεπηδάει στην αμμουδιά / με την περίεργη ματιά του σκαπανέα».

Όλα  φαίνονται απλά, σχεδόν συνήθεις ή απλές διαδικασίες-τεχνικές μείξης και απόσταξης, αλλά εδώ η οδύνη είναι που καθορίζει την ποιότητα καθώς οι  μυλόπετρες αλέθουν ακόμη και το ελάχιστο, ακόμη και το σύντριμμα. Και οι σταγόνες φθάνουν συνταγή πνεύματος με ικανότητα ίασης. Βοτάνια και οίνοι για τη σωτηρία του ήθους και την ενίσχυση της καρτερίας ετούτοι οι στίχοι. Οι μυλόπετρες του Δουατζή παράγουν βασικά είδη επιβίωσης, αλεύρι και λάδι και αλάτι σκόνη. Οι μυλόπετρες του Δουατζή μας επιτρέπουν να φτάσουμε με πείσμα και ομορφιά εκεί που πηγάζει η ελπίδα του ουμανισμού, δηλαδή ο συνεχής εξανθρωπισμός μέσω της προόδου, του μαρτυρίου και της συντριβής, «Με βρήκαν βυθισμένο χάραμα / στ’ αποκαΐδια του ονείρου για κόσμο δικαιότερο / να ορθώνω το κορμί, τις στάχτες να τινάζω / εν συνειδήσει ηττημένος».

 Το καθήκον του ποιητή δεν είναι μόνο η αναζήτηση  της πρωτοπορίας. Η πρωτοπορία δεν είναι το πρωταρχικό καθήκον  του ποιητή. Αν η πρωτοπορία γίνει το πρωταρχικό καθήκον του ποιητή μπορεί να καταλήξει ένα αβέβαιο, αδύναμο και αναποτελεσματικό επίχρισμα αντί ικανή φόρμα. Η  πρωτοπορία, δηλαδή η έκφραση αθανασίας, με γραφειοκρατικές διαδικασίες ή συνταγές, όσο και καλή θέληση να υπάρχει, όσο και να βοηθάνε οι επιστημονικές περγαμηνές, δίχως την  αναγκαία ιστορική στιγμή δε μπορεί να υπάρξει. Άρα πρωταρχικό καθήκον του ποιητή είναι κυρίως η αναζήτηση της ουσίας καθημερινά και η ανάδειξη αξιωμάτων ανάλυσης. Όπου η ανάλυση παράγει και  διδάγματα, και φτάνει σύνθεση όσον αφορά την κατανόηση και την αποδοχή. Όπου το δίδαγμα, αφορισμός ουσιαστικά, δεν αλλάζει το παρόν, δεν επηρεάζει το μέλλον, αλλά καταπραΰνει τις αντιθέσεις υποβοηθώντας την διαδικασία μετάβασης. Αυτό υπονοεί ο ποιητής και μάλιστα με απόηχους λυρισμού παρά τη γυμνότητα του λόγου, «Δεν πέτυχα καλούς συνδυασμούς / μιας κι η αισθητική μια πολυτέλεια πια / αλλά τουλάχιστον ήταν ντυμένη / έστω με ράκη ισόβιας ελπίδας / που τα ‘παιρνε ο άνεμος μακριά / σε κάτι σκοτεινούς αιώνες».

Κίνηση δεν σημαίνει  διαδικασία επαναφοράς. Ο λόγος δεν είναι Ελατήριο. Δεν επιστρέφει πίσω συσπειρωμένος για να εκτιναχθεί πάλι στον θρίαμβο. Ο Λόγος δεν είναι μέρος της μηχανικής . Ίσως ο Λόγος δεν είναι απλά μέρος του Σύμπαντος. Ίσως ο Λόγος είναι το πείσμα του Σύμπαντος. Η σταθερότητα του σύμπαντος εν μέσω γενικευμένης αστάθειας. Τα «πείσματα», η στήριξη της ύπαρξης, όπως ακριβώς με ελαστικότητα δένεις ένα πλεούμενο στην αποβάθρα. Ο ρυθμός προέρχεται από την τριβή ανάμεσα στην  αστάθεια, την σταθερότητα. Αυτό το πείσμα, υπονοεί ο ποιητής, είναι η κινητήρια αλήθεια στην ποιητική του, «Που να σας ιστορώ τι βλέπω από δω, απάντησα / βρήκα, βλέπεις, πολύ σκληρό να πω / πως πάντα έρχεται μια νύχτα δίχως τέλος».

Ετούτη η συλλογή είναι συσσώρευση στοιχείων εξανθρωπισμού μέσα σε περιβάλλον διεθνούς αχρειότητας. Αχρειότητα που την καλύπτουμε με ότι ισχυρότερο διαθέτουμε, το εξελιγμένο ψεύδος, την κοσμοπολίτικη απάτη, την άρνηση επαλήθευσης. Ο ποιητής με πάθος ακολουθεί τη ζωή προσπαθώντας να φτάσει κάθε φορά σε κάποιο ανώτερο επίπεδο συνευθύνης. Συχνά στην γραφή αλά Δουατζή η απλότητα της αλήθειας σημαίνει ήθος. Η συλλογή «Χρόνου σκιά» είναι καταρχήν ένας κώδικας περί ήθους σε μια εποχή όπου το ήθος είναι το ζητούμενο, παρά την έντονη παραμυθία πως το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη, «Και τέλος, συνηθίζεις / ταϊσμένος αίμα, σπέρμα και παραπληροφόρηση / τη σοφή ρήση του λαού ξεχνώντας / Όταν καίγεται το σπίτι του γείτονα / το δικό σου καπνίζει».

Τελικά εδώ τα ζητούμενα είναι η μετριοπάθεια και ο σεβασμός απέναντι στο αναπόφευκτο της εξέλιξης, παρά την κριτική στάση ως αναγκαία προϋπόθεση για έναν σύγχρονο πολίτη-ποιητή. Και μιλάμε για μια εξέλιξη ραγδαία γι’ αυτό ανευλαβή, όπου συνείδηση και ήθος σημαίνουν την αποδοχή προσωπικής ευθύνης. Ο Γιώργος Δουατζής  χρησιμοποιώντας απλή γλώσσα, με τρυφερότητα εκθέτει συλλογές γεγονότων και συναισθημάτων. Ό,τι ξεφεύγει κονιορτοποιημένο κατά τη διαδικασία επιβίωσης όπου συχνά θλιπτικές δυνάμεις υπερισχύουν. Αλλά δεν υπάρχουν μόνο λέξεις και ιδέες, υπάρχουν και εικόνες και μεταφορές με την σταθερότητα μιας φωτογραφίας. Κάθε δεδομένο στέκει ή μάλλον ίσταται όπως κάθε ίχνος απ’ τη σμίλη του γλύπτη στο μάρμαρο. Και το ακίνητο άγαλμα μετασχηματίζεται σε διαρκές μήνυμα της αιωνιότητας, μια κίνηση με στοιχείο ιερότητας. Αντιλαμβάνεται συχνά ο αναγνώστης μια προτροπή για ελεγχόμενη επιβράδυνση υπέρ της ομορφιάς. Κι αυτό είναι μάλλον ένα διπλό κόλπο του ποιητή· να πάρει το κοινωνικό σύνολο τον χρόνο του, να μην πιεστεί πέρα του ασφαλούς, να μην εξαντληθεί μπροστά στο αστραπιαία αλλεπάλληλο της εξέλιξης και να  κατανοήσει πως το ήθος πλέον για να μπορεί να ξανανθίσει χρειάζεται κανόνες και χρόνο.

Ο ποιητής εδώ αποδεικνύει πως γνωρίζει ότι οι δέσμες του τεχνητού και ελεγχόμενου απόλυτα φωτός κατακρεουργούν την Ομορφιά του Σώματος συνθλίβοντας το πνεύμα, (εδώ η λέξη Σώμα με την καθολική της έννοια), απαντά στην αντίθεση με αντίθεση κρατώντας ασπίδα το ελεύθερο φως: «Έφτιαξα τεράστια την πόρτα και τα παράθυρα πολλά, ώστε να μπορεί πάντοτε ο ήλιος να λούζει με φως την ομορφιά σου». Έχω την άποψη πως εδώ η έννοια της λέξης «Ομορφιά» είναι κάτι ανώτερο από ερωτικός θαυμασμός. Είναι προσφώνηση για το Ιδανικό στην αγωνία της ύπαρξης ή της επιβίωσης αν θέλετε.

Ολοκληρώνοντας τολμώ κάτι σαν αφορισμό: η συλλογή «Χρόνου σκιά» διαθέτει εξαιρετικό ουμανιστικό περιεχόμενο που υπερβαίνει της φόρμας και γι’ αυτό αφενός προσφέρει «δωρεάν» και απλόχερα τον αναγκαίο σήμερα κώδικα επαλήθευσης και αφετέρου όχημα με τροχούς ήθους για την κίνηση προς την άλλη ημέρα.

«Το κόκκινο κασκόλ». Σημαίνει απλή γραφή. Ταπεινή. Αλλά το ταπεινό της ελληνικής γλώσσας μοιάζει με το  θρόισμα του πεύκου. Στάζουν ψίθυρο και  αλάτι οι σελίδες. Ο αναγνώστης θα φτάσει εύκολα  πίσω από τις  λέξεις. Ο ίδιος ο ποιητής τραβά  τις κουρτίνες και το παράθυρο είναι ανοικτό. Τοπίο  για όλους. Εδώ στίχοι και στροφές σημαίνουν  αιώρηση, οδύνη, εξόρυξη, ευθύνη, κάθαρση ,  ανάσα,  κατάδυση, παρηγοριά, αμφιβολία, ανασύνθεση. Μπορείς ν΄ ακουμπήσεις  το ακατόρθωτο  μαζί με τον ποιητή. «Κάθε πρωί τον φυλάκιζαν/ Εκείνος έφτιαχνε σκάλες με στίχους/ ως τον ουρανό πανύψηλες/ Και κάθε σούρουπο τον έβρισκαν  ανάμεσα τους/ να μοιράζει φωτοστέφανα στους αδύνατους». Το κασκόλ δεν  κρύβει απλά μια ανάσα που αιμορραγεί,  είναι  ένας συμβολισμός, μια παντιέρα,  που υποδηλώνει το αναπόφευκτο του πλήγματος,   την αναγκαιότητα της  συντριβής. «Και πώς να  τους πείσω ότι το κόκκινο που έβλεπαν δεν ήταν του κασκόλ…».  Εγώ, ο αναγνώστης, ένα μικρό μπαλόνι, προσδένομαι κι ακολουθώ το αερόστατο  που μεταφέρει την σκέψη, την ψυχή αν θέλετε,  του Γιώργου Δουατζή. «Μόνον αλίμονο/  σε κείνους που δεν γεύτηκαν ούτε τον μικρότερο στίχο/  αγνοώντας ότι η ποίηση χωράει όλες τις πληγές».   Κι ύστερα είναι οι απουσίες και οι απώλειες. Παρούσες με τη σιωπή τους. Κατάσταση καθώς αγγίζονται τα σύννεφα κι  ανάβουν. «Και ο καθρέφτης σίγησε/ σαν μια πόρτα που την χτυπάει ο άνεμος/ και δεν βγαίνει ήχος κανείς…», ή κάπου πιο κάτω, «Και μην ξεχάσεις/ οι καθρέπτες ήταν πάντοτε απαιτητικοί/ Ως εύθραυστοι ίσως».

Κι αν χρειαστεί, παρά την οδύνη για τις απώλειες, γίνεται ξανά τρυφερός από έρωτα βαθύ. Σαν αιλουροειδές  χαϊδεύει τις αφές μας. «Και στην αδυναμία μου να ταιριάξω τα χρώματα, έμαθα να περιμένω τη βροχή για να δω το αγκάλιασμα τους στο ουράνιο τόξο. Έτσι χρωμάτισα το πορτραίτο σου». Ναι,  φεύγω  από  ποίημα σε ποίημα.  Συλλέγω στις σελίδες σαν διψασμένο έντομο. Γεύομαι τη διαφορετικότητα. Έτσι αποκαλύπτω και κατανοώ αυτό  που ορίζεται ήδη από την πρώτη στροφή τού πρώτου ποιήματος, «Τη θρησκεία μου ονόμασαν Ποίηση/ Εκεί δεν έχει θεούς παρά μόνο πίστη». Κάποια στιγμή  οσμίζεσαι  το μυστικό καύσιμο   που τροφοδοτεί   τη φωτιά. Είναι η θέληση και η  προσπάθεια να μην μείνει κανείς μόνος. Είμαστε ο ένας δίπλα στον άλλον. Αν θελήσουμε οι αφές μας  γίνονται πληρότητα. «…Τότε, πιο καθαρός από καθαρός ο λόγος μου/ για να μπορέσει να συναντηθεί με τον άλλο/ και να μην πέσει στο απόλυτο κενό». Είμαστε ένα, παρά τις διαφορές. Είμαστε η απεραντοσύνη, το ουσιώδες ανάμεσα,  καθώς  ακουμπάμε  στους ορίζοντες· για όποιον βέβαια συνομολογεί με τον ποιητή, εν ιδιοτροπία  βρισκόμενος,  «…όπως μπαίνει στη ζωή το δίκιο/ που φτιάχνουν οι ανάγκες/ ή/ όπως μπαίνουν στην παραξενιά οι ποιητές/ που μεθούν από χαρά/ όταν μοιράζονται τα προϊόντα της θλίψης τους». Συχνά μπορείς να νοιώσεις πως στο Κόκκινο κασκόλ  βρίσκεται καλά χωνεμένος ο ελληνικός  λόγος. Τελειώνω με μια στροφή  ακόμα… «Μη με παρεξηγείτε που πάντα βρίσκω έναν τρόπο να χάνομαι/ αλλά πόσο πιο σοβαρά να  εκτραπώ στα ιδιοτελή παιχνίδια μου/ όταν η γνώση του ανθρώπινου πόνου δεν μου επιτρέπει/ να μπω στην τρέλα της οργής/ όταν αναρωτιέμαι συνεχώς τι θα απογίνω/ αν δεν δεχτούνε τη συγνώμη μου/ για τον κόσμο που τους παραδίδουμε». Μέλισσα με κρυμμένο κεντρί το «κόκκινο κασκόλ», ή μήπως  ένα σκουτί να κρατά την αλήθεια στην κοίτη της ζωής…

Το Εντευκτήριο για Το κόκκινο κασκόλ

Νικόλας Ευαντινός

Σωκράτης Σκαρτσής

Τίτος Πατρίκιος

Ο ποιητής Γιώργος Δουατζής συζητά με τον Μανόλη Πολέντα στην εκπομπή “Επί Ασπαλάθων” για τη νέα του ποιητική συλλογή, “Το Κόκκινο Κασκόλ”

Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ

Μαρία Λαμπαδαρίδου Πόθου

Κατερίνα Δασκαλάκη

Απόστολος Μπενάτσης

Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης

Δήμος Χλωπτσιούδης

Κώστας Γεωργουσόπουλος

Σωτήρης Σαμπάνης

«Για “Το κόκκινο κασκόλ” του Γιώργου Δουατζή» των Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ και Τίτου Πατρίκιου, από το diastixo.gr

The post Το κόκκινο κασκόλ – Είπαν Έγραψαν first appeared on Γιώργος Δουατζής.]]> https://douatzis.gr/2013/11/17/leksi-stampoglis/ Sun, 17 Nov 2013 20:53:18 +0000 https://douatzis.gr/site/index.php/2013/11/17/iallileksieipanegrapsan-4/  

1.Ξεκινώ απ΄ το τέλος. Δηλαδή όταν  κατάλαβα ότι πίσω από τις παραπλανητικές κινήσεις του συγγραφέα κρύβεται ένα σύμπαν που δεν έχει αποδεχτεί τις αλλεπάλληλες συντριβές του σαν ευκαιρίες για κάποιου είδους έναρξη κάποτε.  Όπου η έναρξη είναι ένα μέλλον εξαρτώμενο από την ανάκτηση του ήθους, ή τουλάχιστον, από τον βαθμό προσπάθειας για την ανάκτηση του. Έχει σημασία το ήθος υπαινίσσεται ο συγγραφέας.  Άποψη που θα πρέπει να έχει διαμορφωθεί  από συνδυασμούς φυσικών ταλέντων, συστηματικής μόρφωσης και εμπειριών. Λοιπόν  τι περισσότερο μπορεί να ζητήσει κάποιος  από έναν γραφιά;  « Η ΑΛΛΗ ΛΕΞΗ» του Γιώργου Δουατζή είναι αποτέλεσμα και των τριών συστατικών: ταλέντο, γνώση, εμπειρία.

Ο Σταύρος Σταμπόγλης, ποιητής, μιλάει για την  Άλλη λέξη του Γ. Δουατζή

Ο Απόστολος Μπενάτσης, αν. καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, μιλάει για την Άλλη λέξη του Γ. Δουατζή

Ο ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος διαβάζει το διήγημα Η σκιά από την Άλλη λέξη του Γ. Δουατζή

Ο ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος διαβάζει το διήγημα Η αναχώρηση από την Άλλη λέξη του Γ.Δουατζή

Απόστολος Μπενάτσης

Σταύρος Σταμπόγλης

Διονύσης Μαρίνος

Xρυσοξένη Προκοπάκη, protagon.gr

The post Η άλλη λέξη – Είπαν Έγραψαν first appeared on Γιώργος Δουατζής.]]>