29 Oct 2020

Μη φεύγετε κύριε Ευχέτη – Κώστας Γεωργουσόπουλος

0 Comment

Εγώ έχω ένα προνόμιο σε σχέση με τους άλλους εδώ της συνάθροισης. Είχα τον Γιώργο Δουατζή μαθητή, σχεδόν με κοντά παντελονάκια. Έχω λοιπόν αυτό το προνόμιο να μπορώ να παρακολουθώ όλα αυτά τα χρόνια την πορεία του την ωρίμανσή του και θα μου επιτρέψετε να πω την ιδιότυπη σοφία του, πράγμα που θα στηρίξω με ορισμένα πράγματα που θα πω μετά. Έχω όμως ένα πρόσθετο προνόμιο. Νομίζω ότι ήμουν ο πρώτος άνθρωπος που άκουσε τα ποιήματά του. Μόλις είχε τελειώσει τότε το σχολείο, μου τα έφερε και του είπα νομίζω τότε, να μη βιαστεί. Και δεν βιάστηκε. Είχα το προνόμιο επίσης συχνά, να μιλήσω για το ποιητικό του έργο.

Σήμερα έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε ένα ιδιότυπο είδος λογοτεχνίας. Πραγματικά ιδιότυπο και μάλιστα θα έλεγε κανένας πρωτότυπο στη δική μας ιστορία της λογοτεχνίας. Δεν θα διστάσω να πω ότι καταγωγικά το είδος αυτό ξεκινάει από την Πλατωνική φιλοσοφία και πιθανόν από τον Επίχαρμο που μιμήθηκε ο Πλάτωνας. Δηλαδή είναι μια πεζογραφία στοχαστική, διαλογικής μορφής. Ακούσατε ορισμένα αποσπάσματα πριν λυρικά, τα οποία αποτελούν σχεδόν ένα είδος χορικών σε αυτό το δράμα των συγκρούσεων δυο προσωπικοτήτων.

Ο Γιώργος Δουατζής έχει ένα δικό του προνόμιο στο βίο του. Εξάλλου τα κατέθεσε αυτά σε ένα πόνημά του πρόσφατο, που το σχολίασα επίσης. Είχε το προνόμιο να γνωρίσει τον μέγα ποιητή Τάσο Λειβαδίτη βαθιά. Μία από τις τραγικότερες φυσιογνωμίες της νεοελληνικής μεταπολεμικής ζωής. Μια προσωπικότητα η οποία πέρασε δια πυρός και σιδήρου, πολύ συχνά πέρασε Κλαυδιανά δίκρανα από τη ζωή του. Σχεδόν απωθήθηκε από τους ομοϊδεάτες του, γιατί έκανε τον αγώνα της ζωής και τον αγώνα των ιδεών, υπαρξιακό αγώνα. Αυτή η εμπειρία του Γιώργου Δουατζή, της γνωριμίας του με τον Τάσο Λειβαδίτη νομίζω κρύβεται πίσω από αυτό το βιβλίο. Ο ποιητής που μιλάει εδώ έχει πάρα πολλά από τα γνωρίσματα του Τάσου Λειβαδίτη. Αλλά και κάθε τραυματική εμπειρία που γίνεται ποιητικό γεγονός.

Από την άλλη μεριά πιστεύω – χωρίς να θέλω να κάνω ψυχαναλυτικές διερευνήσεις – ότι το βιβλίο αυτό είναι ένα είδος λυτρωτικής σχιζοφρένειας. Από τη μια μεριά είναι ένας δημοσιογράφος, είναι και ένας ποιητής, που πιθανό να είναι τα δυο πρόσωπα του Ιανού, του Γιώργου Δουατζή. Από τη μια μεριά αυτό το – όπως θάλεγε ο Πάουντ – κερατένιο επάγγελμα της δημοσιογραφίας, που είσαι υποχρεωμένος και σε συμβιβασμούς και σε υπερβολές και σε εκπτώσεις και σε θριάμβους και σε ταπεινώσεις. Περνάει αυτό μέσα στο βιβλίο. Περνάει γιατί υπάρχει ανάγκη επικοινωνίας και φυσικά εδώ υπάρχει ένας ουσιαστικός διάλογος ανάμεσα στα δυο είδωλα. Στο είδωλο της καθημερινότητας, του επαγγέλματος, της προσαρμογής, του πρωτεϊκού βίου – που είναι ο καθημερινός μας βίος, όπου καμιά φορά υπάρχει η ανάγκη πολλές φορές να μεταμορφωνόμαστε, να είμαστε οι χαμαιλέοντες – και του ποιητή, ο οποίος πολλές φορές μέσα από την εγωπάθειά του υπερβαίνει πολλά πράγματα έχουν specci eterni, κάτω από την οπτική της αιωνιότητας. Αυτό το δράμα είναι κοινό στην εποχή μας. Αυτός ο διάλογος και ταυτοχρόνως τα τραγικά αδιέξοδα ανάμεσα στην καθημερινότητα και στον μηδενισμό.

Αυτό λοιπόν το βιβλίο, εγκαινιάζει μια τέτοιου είδους λογοτεχνία. Στοχαστική λογοτεχνία που σχεδόν κάθε μία παράγραφος και κάθε μία ερωταπόκριση, είναι σχεδόν ένα είδος γνωμικού, κατασταλάγματος πείρας, όπου μεταφέρονται βέβαια εμπειρίες, απορίες, ερωτήματα, απαντήσεις και αδιέξοδα όλων των πνευματικών ανθρώπων, αλλά και όλων των πευθύνων. Επιτρέψτε μου να πω ότι η λέξη πευθήν είναι η προταθείσα το 1844 για το έργο του δημοσιογράφου. Το έχει αποθησαυρίσει ο Κουμανούδης από το ρήμα πυνθάνομαι, που σημαίνει ζητώ να μάθω. Η πρόταση ήταν «δημόσιος πευθήν» που ηττήθηκε τελικά από τη λέξη δημοσιογράφος. Ο καθένας πευθήν ρωτάει να μάθει. Και ρωτώντας να μάθει, ουσιαστικά βαθαίνει τον εαυτό του, αλλά αποδεικνύεται με αυτό το βιβλίο ότι όταν η συζήτηση γίνεται με ένα Νάρκισσο όπως είναι ο ποιητής και είναι κάθε ποιητής, κάθε καλλιτέχνης Νάρκισσος, τελικά ούτε εκείνος φεύγει από τη συζήτηση χωρίς να έχει μεταλλαχθεί. Άρα κάθε φορά που γίνεται επαφή, επικοινωνιακή σχέση με το άλλο και τα δυο αλλάζουν. Αυτό λοιπόν είναι ένα πολύ μεγάλο κέρδος που μας προσφέρει αυτό το βιβλίο. Δεν θέλω να μπω σε λεπτομέρειες – ακούσατε εξάλλου αποσπάσματα – διαβάζεται, έχει θεατρικότητα, με την έννοια ότι θεατρικότητα έχουν και οι διάλογοι του Πλάτωνα, δηλαδή υπάρχει μια σύγκρουση ιδεών, δεν υπάρχει σύγκρουση χαρακτήρων, μέσα όμως από αυτά πηγάζουν και οι χαρακτήρες, και η στάση ζωής και οι εμμονές και οι ψευδαισθήσεις.

Αυτό λοιπόν το βιβλίο σήμερα εδώ γιορτάζουμε και εύχομαι να έχει συνέχεια, παρόλο ότι νομίζω ότι είναι το καταστάλαγμα μιας πορείας ποιητικής ενός ανθρώπου ο οποίος τελικά κατέγραψε, όπως τελικά καταγράφουν οι καλλιτέχνες, ζωγράφοι ή μουσικοί την εμπειρία τους από τη δημιουργική πράξη, που είναι η ίδια καθαυτή η ποίηση.

Προηγούμενο
Επόμενο
[top]
About the Author
douatzis